Kent u ze nog... de Diemenaren deel 1

Kent u ze nog... de Diemenaren deel 1

Auteur
:   J.F. Reurekas
Gemeente
:   Diemen
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2274-0
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Diemenaren deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

In twee boekjes "Diemen in oude ansichten" is a1 kennis gemaakt met een gedeelte van Diemen van toen. Ret derde boekje, "Kent u ze nog ... de Diemenaren", heeft meer betrekking op de Diemenaren ze1f. De foto's zijn uit de periode van rond 1900 tot 195,0.

Aan het einde van de zeventiende eeuw beschreef de geschiedschrijver Van Ollefen Diemen a1s een schoon en fraai dorp met uitstekende jacht- en visgronden. Maar ook de herbergen ge1egen te Diemerbrug, met hun lommerrijke terrassen met uitzicht op de polders, waren in trek. Naarmate Diemerbrug groter en be1angrijker werd, ontvo1kten de dorpjes Over-Diem en en Ouddiemen meer en meer. De raadsvergaderingen vonden vo1gens P.J. ter Beek sinds 1824 in diverse herbergen te Diemerbrug p1aats. Dit waren de herbergen "De Reiger", "Ruis te Rust" en "De Vergu1de Wagen", Ret was een ongewone situatie. Vandaar de bouw van een nieuw raadhuis met dokterswoning aan de Hartveldseweg, dat op 28 januari 1882 in gebruik werd genomen.

Rond de eeuwwisseling yond er in Diemen een grote verandering p1aats. Door het toenemende verkeer, eerst "De Gooische Tram" en later de auto's, zou het dorp een ander aanzicht krijgen. De oude, gezellige dorpskem zou gehee1 verdwijnen. In 1927 werd cafe "De Reiger" met aanliggende huisjes afgebroken. Ret verenigings1even yond nadien voora1 p1aats in het pas geopende cafe met feestzaa1 van D. v.d. Kroon aan de Muiderstraatweg. Diemen, dat toen nog voomamelijk van veeteelt en tuinbouw bestond, kreeg na 1900 ook meer industrie. Hieruit vo1gden een toename van het aanta1 inwoners en meer bebouwing. Toename van het aanta1 inwoners betekende ook meer gelovigen die streefden naar aangepast onderwijs en verenigings1even. Door de aan1eg van het "Merwedepaviljoen", het zwembad "De Diemerp1as" en het Lunapark nam de recreatie in de gemeente toe. Ook vissers en wande1aars wisten Diemen te vinden, vandaar de ve1e cafeetjes en uitspanningen op de verschillende routes door Diemen. Ret aanta1 inwoners was vanaf 1900 van 1512 in 1940 tot 5911 gestegen, niet meegerekend een groot aanta1 militairen dat na de mobilisatie op 29 augustus 1939 in de gemeente Diemen werd ge1egerd.

De oorlog, op 10 mei 1940 uitgebroken, was nog maar enke1e uren oud of de Stammerdijk werd door een born getroffen, waardoor de he1e Gemeenschapspo1der onder water liep. Na de capitula-

tie op 15 mei 1940 volgde de Duitse bezetting. Met de bouw van een bunkermuur aan de Hartveldsebrug moest op last van de bezetter in december 1943 een groot aantal huizen en winkels rond deze brug voor schootsveld worden afgebroken. Als gevolg hiervan werden 1731 bewoners van de huizen geevacueerd naar Amsterdam. Ter verdediging van Noord-Holland werden op last van de weermacht in april 1944 vee 1 polders, ook in Diemen, als inundatiegebied aangewezen. Op 6 juni 1944 kwam het lang verwachte bericht dat de invasie op de Normandische kusten was begonnen. Na "Dolle Dinsdag", 5 september 1944, werd Diemen nog meer versterkt en de vreselijke hongerwinter brak aan. Op 8 mei 1945 werden Diemen en Amsterdam door de Canadese Seaforth-Highlanders, onder commando van Lt.Col. Bell-Irving, bevrijd. Daarna barstte een feest los dat dagen zou duren. Het was tevens het begin van een periode waarin de chaos van versperringen moest worden opgeruimd en ongeveer 313,50 vierkante meter weiland moest worden drooggema1en. In 1949 begon Diemen aan de wederopbouw.

Tot zover dit korte overzicht. De foto's in het boekje zullen voornamelijk betrekking hebben op het leven van de Diemenaren in de oude en nieuwe orngeving tot omstreeks 1950, met (voor zo ver dat mogelijk was) een korte tekst. De foto's zijn zovee1 mogelijk naar jaarta1 ingedee1d; de laatste foto in dit boekje is genomen bij de onthulling van het bevrijdingsbeeld aan de Hartve1dseweg, op 5 mei 1958. In zijn toespraak zei burgemeester Strumph1er Tideman: "Vanaf de puinhopen zijn wij gaan bouwen aan een nieuw Diemen."

Een groot gedeelte van het dorp verdween om p1aats te maken voor een nagenoeg nieuwe gemeente Diemen.

Ten slotte een woord van dank aan allen die foto's in bruikleen afstonden en aan allen die inlichtingen verstrekten.

J. F. Reurekas

~, i COlU GY~.Jlll[ECm '$ ..,,<.'1·~!11J .onw 't jol:. dcr G-raa.T.cn k.,a.m."

Yaak. <cell f::l.·o.oi TOU'l. .??.. U;u.u· en. 'l~-at,<er J Ai,.::wv @o~ xan e <OiO .?.? 1o.;".~n-lan).j

v -' 0

J)J.CEJYlOO.~ mag' ncg; hoe 't m.O<c3t ~.a.c.n,

:Door fch.@onheia .en. iiLolitt .? -011.'1'..,'= ;Ba1:a,-i:3clu. ~u -1 -,£'1"_

bl-

1. Sedert 1825 is de familie Smeenk in Diemen woonachtig. In dat jaar vestigde deze familie zich als beroepsvissers aan de Overdiemerweg in een van de drie huisjes nabij de Nod- of Noodweg. Zij werden toen de pachters van de Korte Diem, de Ie, 2e en 3e Diem en het buitendijkse water (de Zuiderzee). Ook het Nieuwe Diep behoorde bij hun pachtgebied, daar vestigde H.J. Smeenk zich als beroepsvisser. De verpachters waren eerst de hoogheemraden en na het afsluiten van de Zuiderzee ging dit recht over naar het rijk.

In 1870 verhuisde de familie Smeenk naar het boerderijtje aan de Diemerdammersluis (1599). Dat werd toen door drie families bewoond, namelijk Snel, J. Smeenk en H.J. Smeenk. Het boerderijtje werd in 1905 verbouwd tot een dubbel woonhuis van de gebroeders Smeenk. Tijdens de verbouwing woonde de familie in een van de vijf huisjes aan de Stammerdijk, schuin tegenover de boerderij "Vinkenhof', en in 1906 vertrokken zij weer naar Overdiemen.

Van 1910 tot 1940 werd het tevens een cafeetje met verlof Ben's zomers was het daar erg druk. Zij waren een van de oudste verhuurders van vissersbootjes, toen f 0,25 per dag, in 1948 werd dit f 1,-. De meeste vissers hadden een jaarvergunning, die f 2,- kostte.

In 1935 werd het visserijbedrijf uitgebreid met een jachthaven en stalling. Het visserijbedrijf werd door de gebroeders G. en L. Smeenk voortgezet en later door Gerard, de zoon van G. Smeenk.

Op de foto staan: 1. G. Smeenk, 2. Biesebos, 3. Jacobus Smeenk, 4. L. Smeenk, 6. H.J. Smeenk, 8. mevrouw Smeenk, 9. baby H.J. Smeenk jr. en vanaf 10. zijn nichtjes, neefjes en buurtkinderen.

2. De winkel van J. Pos stond tot 1938 op de hoek van de Prins Hendrikkade en de Ouderkerkerlaan, bij de ophaalbrug. Johannes Pos had deze winkel in kruidenierswaren, klompen, garen en band, brood, enzovoort in 1907 overgenomen van Oldeboom. In 1938 vertrok J. Pos naar de Weesperstraat, omdat dit gedeelte met de oude ophaalbrug werd afgebroken voor betere afvloeiing van het verkeer. De huidige brug werd in 1940 in gebruik genomen en ligt nu tegenover de Burgemeester Biekerstraat; de oude lag tegenover de Ouddiemerlaan.

Deze foto werd genomen in 1908 bij het tienjarig jubileum van koningin Wilhelmina. Links naast de handkar mejuffrouw Rijpkema en reehts Johannes Pos. In de deuropening staan Jan Pos en mevrouw Pos-Oldeboom.

3. De familie Havekotte kwam oorspronkelijk uit Westfalen, zij waren Hugenoten. Een deel van deze familie, toen nog Habekotte geheten, woonde in Duitsland en een ander deel kwam naar Nederland. In 1776 kwamen de voorouders van de familie Havekotte uit Osnabrock naar de boerderij "Lust en Hoop" in Diemen. De boerderij was gelegen aan de Kerklaan (Ouderkerkerlaan). Deze boerderij was gebouwd op een terp en stond, zoals dat in de middeleeuwen behoorde, tientallen meters van de weg af. AIleen zij die van adel waren had den het recht om aan de weg te wonen. In de muur van de boerderij zat nog een kanonskogel van Franse soldaten, die de 29ste januari 1795 Amsterdam binnentrokken. Volgens P.J. Terbeek werden de Franse soldaten in 1799 bij de inwoners en in de aanwezige kazerne uit 1787 ingekwartierd; deze kazerne stond op de hoek van de Ouddiemerlaan en werd in 1806 gesloten en de nieuwe kazerne, gebouwd op last van Napoleon aan het Jaagpad (prins Hendrikkade), werd in 1807 in gebruik genomen.

De foto is van omstreeks 1916. Van links naar rechts: Jan Havekotte, Grietje Havekotte, mevrouw Havekotte en Cornelia Havekotte.

4. Op deze foto het personeel van de Nederlandse Betonijzerbouw, die op de Sniep gevestigd was. Directeur van deze fabriek was dr. ing. L.A. Sanders. Men maakte onder andere "Sigwart" betonbalken, een Zwitsers patent uit 1907. Dr. ing. Sanders en zijn broer A.J. Sanders zijn de uitvinders van het metalliseren van beton, waarop in 1916 octrooi werd verleend. Door bepaa1de metaalzouten op het betonvlak te laten inwerken, hetgeen tot een zekere diepte plaatsvond, werd een fraaie en ook duurzame kleuring verkregen. (Gegevens ontleend aan het tijdschrift "Cement", 4e jaargang, 23/24 december 1952.) L.A. Sanders is de eerste Nederlandse technicus die aan een buitenlandse technische hogeschool tot doctor honoris causa werd benoemd voor zijn verdiensten op het gebied van de theorie van het gewapend beton. ("De Ingenieur", no. 42, 1913, biz. 873/4.) De Nederlandse Betonijzerbouw heeft in 1919 ook het betonwerk gemaakt voor het Tuschinski-theater te Amsterdam, dat op 21 januari 1921 werd geopend.

In 1921 ging de Nederlandse Betonijzerbouw failliet en nog in datjaar kwam C. Vriese in dienst bij deze firma en samen met Nelis Kuilman heeft hij de afloop van onder andere het materiaal geregeld. Zo werd in 1921 het laatste materiaal dat bij de bouw van het Tuschinski-theater gebruikt was door schipper Evert Verschuur per schip naar de Sniep in Diemen teruggehaald. Na het faillissement van de Nederlandse Betonijzerbouw, werd de zaak gekocht door Begram Van Eeten en De Bruijne en kreeg de naam N.V. Beton- en Aannemingsmaatschappij, die de fabricage van de "Sigwart" balken voortzette. Deze balken waren de tijd ver vooruit; tegenwoordig spreekt men van prefab-balken. Ook het personeel, onder anderen C. Vriese, werd door het bedrijf overgenomen.

Op de foto ziet u: 1. Hannes van Boven met hond Fokkie, 2. Nelis Kuilman, 3. Piet Kullman, 4. N. den Hartog,S. Klaas den Hartog, 6. Bouw Danser, 7. H. Diepgrond, 8. W. Kreike, 9. J. Kloosterman, 10. De Vries, 11. W. Kreike sr., 12. H. Clement, 13. J.J.G. Vriese, 14. Johan de Wit, 15. Leger, 16. Leger, 17. Piet Griffioen en 18. Dirk Nicolaas.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek