Kent u ze nog... de Diemenaren deel 2

Kent u ze nog... de Diemenaren deel 2

Auteur
:   J.F. Reurekas
Gemeente
:   Diemen
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4720-0
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Diemenaren deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

In de reeds verschenen deeltjes , ,Diemen in oude ansichten" en "Kent u ze nog de Diemenaren" werd met Diemen en een deel van haar inwoners kennis gemaakt. Rond de eeuwwisseling was Diemen nog een fraai landelijk dorp, dat voornamelijk uit veeteelt en landbouw bestond. Door de aanleg van de spooriijn Amsterdam-Amersfoort (1873-1874), met een halte Kerklaan en een halte op verzoek aan de Overdiemerweg en de Gooische Tram met de haltes Diemerbrug, Vinkenbrug en Merwedebrug, kreeg Diemen een heel ander karakter. Er was reeds kleine industrie, die zich na 1900 begon uit te breiden. In de loop der eeuwen had Diemerbrug zich tot de nieuwe kern van Diemen ontwikkeld. Het dorpsleven voltrok zich voornamelijk rond de ophaalbrug.

Door betere verplaatsingsmogelijkheden en een beter leefklimaat onderging Diemen vooral na 1920 de grootste verandering. Het zo landelijke dorp kon zich niet aan de moderne ontwikkeling onttrekken. Vestiging van meer industrie betekende ook meer bebouwing en meer inwoners, ieder met zijn eigen geloofsovertuiging, hetgeen onder andere in bet verenigingsleven was terug te vinden. Desondanks bleef Diemen door de landelijke rust, de rijke visgronden en de wandel- en fietsroutes een druk bezocht dorp. Rond de Vinkenbrug en de Gaasp en langs de 1e, 2e en 3e Diem nam de watersport toe en kwamen er meer vestigingen die bij deze sport betrokken waren. Het zwem- en zonnebad "De Diemerplas" met dakterras met uitzicht op de polders werd me de door de halte Vinkenbrug van de Gooische Tram druk bezocht. Voor het toenemende verkeer, vooral de auto's door Diemerbrug, werd in 1927 het eerste en in 1938 het tweede deel van de oude dorpskern naast de opbaalbrug afgebroken. Na afkondiging van de mobilisatie op 29 augustus 1939 werd een groot aantal Nederlandse militairen in Diemen gelegerd. In de ooriog werd na de bouw van een bunkermuur (1943) aan de Hartveldsebrug een groot deel van de Nieuwe Buurt, gelegen tussen de Diemerkade en de Jan Bertsstraat, op last van de bezetter voor schootsveld afgebroken. Vrijwel aIle polders werden door de Duitse weermacht tot inundatiegebied aangewezen. Na Dolle Dinsdag (5 september 1944) werd op last van de weermacbt Diemen versterkt. Voor het Westen van Nederland begon de barre bongerwinter.

Brandstofwerd niet meer verstrekt, alles wat brandbaar was, zelfs de bomen in de straten, verdwenen in de noodkacheltjes.

Een onvergetelijke dag werd de 8e mei 1945, de bevrijdingsdag. De eerste bevrijders van Diemen waren de Seaforth Highlanders of Canada onder bevel van Lt. Colonel Bell-Irving.

Na de feestvreugde begon bet dagelijkse leven weer langzaam op gang te komen. Eerst moest de ergste nood gelenigd worden en de chaos die de bezetter had achtergelaten worden opgeruimd. Voor zover mogelijk nam iedereen zijn taak weer op en zette zich in voor de wederopbouw van Diemen.

Een gemeente, die zou uitgroeien tot een forensenplaats, waarin het verleden nauwelijks is terug te vinden. Ret Diemen van nu is mede te danken aan hen waarmee reeds is kennis gemaakt in de verschenen boekjes en nu, in dit boekje. Voor velen blijft het dorp een herinnering, voor anderen een beeld van toen, van de "de Diemenaren". Tot slot betuig ik mijn hartelijke dank aan allen, die voor dit boekje foto's beschikbaar stelden, want zonder hun medewerking was deze uitgave niet tot stand gekomen.

J.F. Reurekas

1. Op initiatief van c.P. Oostenrijk en W. Vedder Wzn. werd in juli 1902 de Cooperatieve Vereniging "Ons Voordeel" opgericht. Directeur van "Ons Voordeel" , ook wel de Boerenbond genoemd, werd c.P. Oostenrijk. Door een gezamenlijke inkoop van veevoeders en granen konden de veehouders deze produkten tegen een lage prijs bij "Ons Voordeel" betrekken.

De volgende belangrijke stap wat betreft de boerenstand was de oprichting van de Cooperatieve Boerenleenbank Diemen op 4 oktober 1904 in het cafe van C. Pereboom. Tot kassier werd W. van Sijtveld benoemd; in de voorkamer van zijn boerderij werd de bank gevestigd.

In september 1907 werd "Ons Voordeel" eigenaresse van de meelmaalderij van G. Belzer aan de Muiderstraatweg. Door een krediet van de Boerenleenbank werd deze meelmaalderij in 1908 van nieuwe machines voorzien. Vroeger werden de schuiten met veevoeder gelegen in de Muidertrekvaart met de kruiwagen gelost, later geschiedde dat via een transport band over de Muiderstraatweg.

In diezelfde periode was er ook een Cooperatieve Vereniging in Laren. Deze vereniging heeft ook enkele jaren het veevoeder van" Ons Voordeel" betrokken. Ret transport geschiedde per wagon van de Gooische Tram Maatschappij. Vanwege de verbreding van de Muiderstraatweg werd in mei 1939 de ene transportband verlengd en een tweede bijgebouwd,

Op 30 juli 1943 werd "Ons Voordeel" grotendeels door brand verwoest. Pas na de Tweede Wereldoorlog, in 1949, kon met de herbouw begonnen worden. Door de bouw van nieuwe woonwijken bleef er nauwelijks plaats voor de boerenstand. Vandaar dat "Ons Voordeel" in juli 1967 haar deuren voorgoed moest sluiten.

Op de foto van C. Reek uit omstreeks 1913, op de plank van links naar rechts: Piet en Barend ten Broek (schippers), C. Heek (bediende), Jo den Hartog, Piet Vervetjes (boekhouder), Verbrugge (molenaar) en Pijl (chef pakhuis),

Voor hen staan links Tamminga en reehts Daan v.d. Putten (machinist).

2. Op de foto uit 1917 nabij het pontveer naar Overdiemen de kinderen van A. v.d. Meent, die pontwaehter van 1901 tot 1926 was.

Aan de overzijde van het Merwedekanaal, nu Amsterdam-Rijnkanaal, ligt Overdiemen. Met de boerderijen en het fort Diemerdam uit 1787 een dorpje op zichzelf aan de Diernerzeedijk.

Aan de Diemerdammersluis uit 1599 werd in 1870 het vissersbedrijf van de familie Smeenk gevestigd, nu G. Smeenk jr. Rechts van de sluis liggen het fort Diemerdam, het Uilenbos en de Nes. Links ligt "De Mullem", hier ongeveer stond vroeger de stenen mijlpaal of banpaal, die de uitgestrektheid van het ban en het vangregt der stad Amsterdam aangaf. (Geschiedschrijver Wagenaar.) "De Mullem" was een strandje van het IJsselmeer. De kinderen uit Overdiemen gingen er pootje baden en zoehten er sehelpen voor de kippen.

Het dorpje Overdiemen lag ver buiten de bebouwde kom en had een eigen karakter. Sommige vrouwen droegen nog de Utrechtse mutsen, die in Breukelen gewassen en gestreken werden.

Van links naar reehts: Marretje, Wim en Arie v.d. Meent en het hondje Pukkie. Foto: W.D. Meefout.

3. De eerste voetbalclub in Diemen was, voor zover na te gaan, de voetbalvereniging "Diemen" van omstreeks 1912. Deze vereniging bestond uit Diemen I, II en III. Van een voetbalveld was nauwelijks sprake; men speelde op een stuk weiland van Jacob Staal achter de begraafplaats "Rustoord" aan het Weesperzandpad, nu Weesperstraat.

In het laatste oorlogsjaar 1918 lag het voetballen vrijwel stil en werd de voetbalvereniging "Diemen" opgeheven omdat de meeste jongens in militaire dienst moesten.

Na de oorlog, omstreeks 1919, werd een nieuwe club onder de naam DVS (Door Vrienden Samengebracht) opgericht door Klaas den Hartog, Gijs Smit en R. Ruigrok v.d. Werve. Deze nieuwe club, gekleed in het bekende blauw-wit gestreepte shirt met zwarte broek, speelde in de beginperiode op een stuk weiland van Jacob Staal achter de christelijke school aan de Ouddiemerlaan. Kort daarna kreeg DVS achter de boerderij van K. Pereboom aan de Ouderkerkerlaan een stuk weiland toegewezen, het latere sportterrein van de gemeente Diemen. De sloot, die in het weiland lag, werd door de leden met zand uit het Betondorp gedempt. Een karwei dat met handkarren in de avonduren werd gedaan. DVS speelde onder andere tegen NEA (Nuttig En Aangenaam) uit Ouderkerk en UDI (Uitspanning door Inspanning) uit Abcoude, het latere Herta.

Omstreeks 1921-1922 werd DVS ontbonden en vertrokken de meeste spelers naar de club Herta en enkelen naar NEA. Op de foto uit omstreeks 1920, genomen in Abcoude, van links naar rechts, zittend: A.P.J. Woorts, Guus Kamphuis, Cor v.d. Meer en Tinus Robben.

Van links naar rechts, staand: P. Saan jr., Piet Hagen, R.H. Ruigrok v.d. Werve, Willem Kok, Huib Jansen van Beckhoven, Gijs Smit, Klaas den Hartog en Gerrit Kok.

Foto: A.P.J. Woorts.

4. Op de foto een gedeelte van de Weesperstraat, de straat die beter bekend was onder de naam , ,het Achterom", In het huis rechts op de foto woonde de familie Th. Ruigrok v.d. Werve. Omstreeks 1900 waren Th. Ruigrok v.d. Werve en J. Westland nog nachtwacht en lantaarnopsteker in Diemen. Op 30 september 1919 werd de nachtwacht voor goed afgeschaft. (P.J. ter Beek.) Th. Ruigrok v.d. Werve, van beroep tuinder, heeft in 1918 samen met zijn zoon Reinier het rooms-katholieke kerkhof en de omliggende tuinen opgeknapt. Om de geld en daarvoor bijeen te brengen werden vijfentwintig dikke bomen gekapt.

In 1923 begon Th. Ruigrok v.d. Werve een bloemkwekerij aan de Ouderkerkerlaan. De opslag van de bloemen was in de Weesperstraat tegenover zijn huis in een gedeelte van de turfloods van Danser. In 1927 vertrok de familie Ruigrok v.d. Werve naar de Muiderstraatweg, waar de voorkamer als winkel werd ingericht en de kelder als opslagplaats dienst deed. Zoon Jan heeft jarenlang met bloemen gevent in Diemen en had een vaste standplaats voor de winkel van Chris Vijn aan de Hartveldseweg.

Op de foto van omstreeks 1921 van links naar rechts: onbekend, Jan Ruigrok v.d. Werve, Heintje de Bruin, voor haar Wiebe Heek, vijf onbekenden, Tonia Verbruggen, mevrouw Jaan Diepgrond, Cor Ruigrok v.d, Werve, mevrouw Ruigrok v.d. Werve en Anna Ruigrok v.d. Werve.

5. De gebroeders C. en F.J. Smits waren in 1920 werkzaam in de smederij annex rijwielhandel van H.N. Fakkeldij aan de Prins Hendrikkade. H.N. Fakkeldij voerde toen het agentschap van Gazelle rijwielen, dat hij vanwege het vele andere werk op 1 april 1920 aan de gebroeders Smits verkocht.

In een gehuurd schuurtje achter het cafe Vervetjes aan de Hartveldseweg hebben zij dit agentschap met een reparatie-afdeling en verkoop van benzine voortgezet. De benzine werd geleverd door de Shell in houten kisten met zes buss en van elk tien liter. In 1923 werd aan de overzijde, naast de tuin van de oude rooms-katholieke kerk "De Hoop" aan de Hartveldseweg een nieuw pand met showroom en een smederij geopend. Hier werd ook de eerste, met de hand bediende, benzinepomp van dit bedrijf geplaatst.

In 1933 werd door de gebroeders Smits op een voormalige militaire batterij aan de Vinkenbrug het Shell-benzinestation "De Blokhut" geopend. Een eenvoudig houten gebouwtje, dat door F.J. Smits werd geleid. De gedachte om eens te ki j ken hoe de zaak loopt was snel voorbi j . N aar een ontwerp van een huis in het Gooi werd de eigenli j ke "Blokhut" door de broer aannemer Nico Smits gebouwd en in geel en zwarte blokken geschilderd.

De zaak liep goed, maar het waren lange dagen en voor een man niet haalbaar. Men besloot uiteindelijk voor de bouw van een nieuwe , .Blokhut" met twee woningen en een werkplaats. De eerste steen voor dit gebouw werd op 24 maart 1939 gelegd door Bartha, de dochter van F.J. Smits, en Arie, de zoon van C. Smits. Eind 1939 werd de zaak in Diemerbrug opgeheven en C. Smits vertrok ook naar de Vinkenbrug, waar in 1940 het nieuwe benzinestation (Shell) met een luifel werd geopend. (Vermoedelijk het eerste in Nederland.)

Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag de benzineverkoop bijna stil. Met uitzondering van de verkoop op speciale bonnen die later ook ophield. Auto's met een speciale vergunning kregen gasgenerators. Na de Tweede Wereldoorlog, omstreeks 1950, kon dit tankstation zich volle dig ontwikkelen.

Op de foto van omstreeks 1924 aan de Hartveldseweg bij de met de hand bediende benzinepomp van links naar rechts: C. Smits, Bate ter Heide en F.J. Smits.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek