Kent u ze nog... de Hillegommers

Kent u ze nog... de Hillegommers

Auteur
:   A.M. Hulkenberg
Gemeente
:   Hillegom
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3788-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Hillegommers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

IN LEIDING

Hier is een heel boek vol met Hillegommers. Ds. Hebelius Potter sprak al in 1807 van die "goede, brave en beschaafde mensen", die gelegenheid gaven tot nuttige en aangename omgang, Allemaal heel aardige Hillegommers dus; Dominee zegt het zelf! Graag zouden we nog meer foto's van die "goede, brave en beschaafde mensen" hebben geplaatst, maar 78 pagina's was het maximum ... ; schrijver heeft een keuze moe ten maken. De namen der afgebeelde personen komen meestal van de inzenders; voor al het overige is de samensteller verantwoordelijk. Hij is de inzenders, met name Mevrouw J.C.E. Hamberg-Vlotman, veel dank verschuldigd.

Misschien is de tekst wat persoonlijk getint. Ik geloof echter dat dat niet lo erg is. Een relaas hoe een Hillegommer dat allemaal bekeek, lijkt me toch interessanter dan een dorre opsomming van data en namen. Waarbij echter dient aangetekend, dat niet ieder het met's schrijvers opmerkingen eens hoeft te zijn; een ander lOU er misschien iets heel anders van hebben gemaakt. Een ding heeft de samensteller weggelaten: de talrijke bijnamen. Ze zouden het boekje zoveel aardiger hebben gemaakt, maar misschien niet voor de betreffende kinderen of kleinkinderen ... Verder moet men proberen zich in het verleden in te leven; ik geloof niet dat iemand zich dan teleurgesteld behoeft te gevoelen. Hoewel...

Toen koning Karel II van Engeland vernam, dat de Italiaanse historicus Gregorio Leti bezig was de geschiedenis te boek te stellen van het Engelse hof, verzocht hij deze de beschrijving zodanig te maken, dat niemand aan enig detail ook maar de minste aanstoot zou kunnen nemen. "Majesteit", antwoordde Leti, "het zal mij een eer zijn, mij te mogen voegen naar Uwer Majesteits bevelen, maar al bezat ik de wijsheid van een koning Salomo, hetgeen Uwe Majesteit thans wenst, zal waarschijnlijk weI niet mogelijk zijn". "Maar doet dan als Salomo", zo luidde des konings dringende raad, .Jaat de geschiedenis voor wat ze is en leg U toe op het maken van spreuken" ... De drukinkt was nog niet geheel opgedroogd of Leti was reeds verbannen uit 's konings rijk ..... En schrijver dezes wil zo graag af en toe nog eens op de Houttuin staan ....

1.

't Vermaaklijk Hillegom, omringd aan aIle zijden Met laanen, duinen en voortreffelljke weiden, Geeft haar bewoonderen den grootsten overvloed

Van boom- en veldgewas .

Van dat "boomgewas" is niet zo erg veel overgebleven. Coed vijftig jaar geleden werd het laatste restant van het "Veenenburger Bos" opgeruimd .... (Kroniek blz. 11-17 en 26, 't Vermaaklijk Hillegom bIz. 43, Lisse in oude ansichten blz, 37). Op de eerste foto zien we op de "broek" van een boom links-boven Jonker uit de Havenstraat en geheel rechts Teunis Maaskant, een zoon van de koster (nr. 24). Verder worden genoemd Beutick, Marijnis, OUe en Annard. Op het leitje staat: " ... ppers ... nderij ... rtenbroek". Het zijn waarschijnlijk de schippers van de zanderij van Baron van Hardenbroek, de oprichter der Steenfabriek.

De houtverkoop, vroeger een steeds terugkerend evenement, heeft afgedaan. Timmerhout, boerengeriefhout, bonestaken, 't is allemaal voorbij. Rechts boven zien we nog zo'n historisch tafereel. Dorus de Groot uit De Zilk gaat met een "koop hout" van Ipenrode onder Heemstede over de Leidse Vaart huiswaarts. 't Zijn bonenrijzen; er werden hier nog heel wat bonen geteeld. Naast Dorus staat Frans Duindam uit de Ambachtstraat, links Wim en Dirk de Groot. De foto is gemaakt op 6 maart 1929! Een week later zakte de hit door het ijs en toen was het feest uit... Het "boomgewas" moge dan vrijwel geheel uit Hillegom verdwenen zijn, het "veldgewas" werd steeds kleuriger en fraaier. De Middeleeuwse adel die het Hof bewoonde is uitgestorven. De latere adel, de grote heren van de buitenplaatsen, zijn vertrokken; hun huizen gesloopt. De Six-en, nazaten van een Franse zijdewever, hebben met Hillegom geen bemoeienis meer. Er is een nieuwe adel, bollenadel'! De Heer A.C. van der Schoot jr., nazaat van een Haarlemse hoedenmaker, toont met rechtmatige trots aan Keizer Wilhelm - een groot bloemenliefhebber - en aan Frau Von Pannwitz van "De Hartenkamp" en hun gevolg het kleurige Hillegomse "veldgewas". Dus nu op naar de bollen!

2. Eerst gaan we kennis maken met een paar echte bloernbollenfamilies, Hier poseren vier geslachten Van Waveren, in het midden Hendrik van Waveren, "Hein van de Hoek" (1811-1906). Hij woonde namelijk op de hoek van het Kerkp1ein en de Mo1enstraat, waar deze foto ook is gemaakt. Hein werd geboren op ,,'t Stamhuis", evenals zijn broers Hermanus ("Leeuwestein"), Gerrit ("Huis ter Laan"), Lanbertus (,,'t Eiland") en de derde, Pieter, de schipper werd in Lisse en a1daar trouwde met een dochter van timmerman Van der ZaaI. Van hem stammen de Lisser Van Waverens af. "Hein" was lange tijd wethouder, ook tijdens het beruchte "kermisoproer" in 1880 (Kroniek Ill). Hij was het ook die a1s raadslid ogenb1ikkelijk in het geweer kwam, toen in 1861 "Het Wapen van Friesland" met sloping werd bedreigd. Omstreeks 1900 schonk hij een dee1 van zijn tuin aan de gemeente om de "Handwerkschoo1" te bouwen (Kroniek 83). (In 1907 hebben zijn dochters huis en tuin verkocht).

Links staat Jan Hendrik (1838-1914), de ontginner van de gronden 1angs de Pastoorslaan en bij Oostduin, die op "Belle Alliance" woonde. De heer rechts is Hendrik Andries van de "Gebroeders Van Waveren" (nr. 6) met voor hem zijn zoontje Johan Christiaan, die later naar Indie trok. Hij beeindigde zijn carriere aldaar a1s president-directeur van de J avasche Bank te Batavia.

Volgens oude familieaantekeningen zou een zekere J. Heinrich Weber uit de omgeving van Minden in Duits1and omstreeks 1780 naar Holland zijn gedeserteerd. Dit kwam toen meer voor, Vo1gens oude familieaantekeningen zou een zekere Weber omstreeks 1780 uit Duitsland naar Holland zijn gedeserteerd. Dat is geweest Peter Hinrich Wever of Waver, geboren te Hahlen bij Minden in 1755. Waver werd tuinman op "Horstendaal" ('t Vermaaklijk Hillegom, bIz. 60 en 61) en zou toen Van Waveren zijn genoemd. Later werd hij dan tuinder bij ,,'t Stamhuis". 't Kan waar zijn; iets dergelijks kwam vaker voor. Nieuwenhuis en Segers waren aanvanke1ijk tuinlieden op "Keukenhof' en M. Veldhuyzen van Zanten begon als bosbaas op "Veenenburg", maar men vraagt zich toch weI af, hoe de nazaten van deze deserteur het in luttele jaren dan tot zulk een welstand hebben gebracht. Reeds op 12 december 1781 kocht Pieter van Waveren huis en erf omtrent het huidige "Stamhuis" ("Belle Alliance").

3. Veldhuyzen van Zanten, een familie van naam. Ret is 21 augustus 1906, Gerrit Veldhuyzen van Zan ten Rzn is 70 jaar en poseert hier met zijn kinderen en aangetrouwde kinderen voor de serre van "Buitenlust" aan de Weeresteinstraat (Ansichten 13). Op de voorgrond zit Opa zelf met een feestsigaar in de hand. Zijn echtgenote, Adriana Scholten, was reeds in 1898 overleden. Op de voorste rij staan v.l.n.r.: Tante Marie en Oom Rut van "Ruis tel' Laan" (Ansichten 24) en Tante Adri, Tante Jo en Tante Aaltje, die hier op .Buitenlust" woonden. Dan Tante Naatje uit Apeldoom, gehuwd met Lukas Gunnink, en Tante Stientje en Oom Arend van "Vredehof', die een tweede rozenknopje in zijn knoopsgat draagt. Op de achterste rij: Tante Neeltje en Oom Jan van .Benvenuta", de ouders van de huidige "Mijnheer Kees van Zanten", Tante Gee en Oom Willem uit Kampen (nr. 5) en Tante Berta en Oom Gerrit van "Nimmerdor" op Weerestein, de ouders van "Mijnheer Eduard", "Mijnheer Bernard" en "Mijnheer Frits".

De familie Van Zanten stamt uit Xanten aan de Rijn en telt in Hillegom nog heel wat leden. Francina van der Hoef, de weduwe van Willem van Zan ten (1730-1760), hertrouwde met Rutgerd Veldhuyzen, schepen van Lisse. Willem Jr. noemde zijn oudste zoon naar zijn stiefvader: Rutgerd Veldhuyzen van Zanten (1785-1872). De hier afgebeelde jarige was een van zijn zoons. Hij was geboren op "Veelzorg" aan de 3de Zanderij, de tegenwoordige Stationsweg. In 1862 kocht hij 3 ha duingrond, aanvankelijk voor de teelt van aardappelen en groenten. Al gauw volgden de bollen. In 1864 bouwde hij een huis "in het Duin", aan het laantje langs het spoor bij het eind van de Pastoorslaan. Daar zijn al hun negen kinderen geboren. Het bedrijf heette "G. V. van Zanten & Co", later gesplitst in "Van Zanten & Co" en "Gebrs van Zanten". Een foto van Gerrit's broer Marinus en zijn familie vindt men in "Kent u ze nog ... de Lissers".

4. Hier is dan nog een derde bollenfamilie; Lommerse. Van Waveren hervormd, Veldhuyzen van Zanten gereformeerd en Lommerse katholiek; het is dus netjes verdeeld!

Voor de deur van het huis staat P.W. (Piet) Lommerse met zijn echtgenote, Jans Klinkenberg. Toen ze trouwden heeft Lommerse dit huis in Bakkum (in de Mariastraat) gebouwd (Ansichten 26 en 27). Rechts ervan verrees in 1907 het St. Jozefgesticht. Toen dit twintig jaar later werd vergroot moest het huis van Lommerse verdwijnen. Het werd afgebroken en weer opgebouwd en daarna witgepleisterd in het "Laantje van de Mulo", de tegenwoordige Prinses Irenelaan. Op de foto staan v.l.n.r. Tante J 0, thans Zuster Margaretha in het klooster Alverna te Aerdenhout, en Opoe Lommerse met "Pietje van Henk", de huidige heer P.C.W. Lommerse. Dan Opa, de stichter van "P. Lommerse en Zonen", Tante Lena (Mevrouw Uitendaal), Willem, Tante Rie (Mevrouw Braam) en Jan Lommerse. De zoons Henk en Thijs ontbreken. Jan Lommerse woonde aan de Haarlemmerstraat, Henk aan de Vosselaan en Willem in het herbouwde huis aan het "Mulolaantje". Hij is in 1927 ten gevolge van een val tijdens een uitstapje van het kerkkoor onverwacht gestorven, juist toen zijn ouders (met een feestelijk gezongen Mis! ) hun veertigjarig huwelijksfeest zouden gaan vieren .... Dit heeft de aversie van Pastoor Krook tegen dit zangkoor naar een hoogtepunt gevoerd. De verstandhouding tussen pastoor en koor was onmogelijk geworden (nr. 47).

De voornaam Lambertus, Lambert, Lombert, Lommert of Lamert kwam in de Meijerij van Den Bosch veelvuldig voor. Omstreeks het midden der l8de eeuw heeft een Pieter Lommertsz of Lommerse zich van een dorp in de buurt van 's-Hertogenbosch in Hillegom gevestigd. Zijn boerderij stond aan de Bethlehemlaan. Op 11 februari 1767 kocht hij land in de Oosteinderpolder. Jaren lang zijn de Lommerse's veehouders gebleven. Geleidelijk aan zijn ze, zoals zo vele boerengeslachten, bloembollenkwekers geworden. In de omgeving van de Bethlehemlaan zijn ze nog steeds bijzonder talrijk!

5. Zo vader, zo zoon. Links ziet men de vijf zonen van Gerrit Veldhuyzen van Zanten van "Buitenlust". Vier zoons bleven het bloembollenvak trouw; een werd slager. Rechts ziet men de vijf zonen van Piet Lommerse uit de Mariastraat. Vier zoons bleven het bloembollenvak trouw; een werd slager.

Op de linker foto uit 1890 poseren zittend v.l.n.r. Rutgerd van "Weltevreden", 26 jaar, Gerrit van "Nimmerdor", 19 jaar, en Arend van "Vredehof', 24 jaar. Staande: Willern, 18 jaar, en Jan van "Benvenuta", 15 jaar. (Natuurlijk waren ze toen nog niet op de genoemde huizen woonachtig.) Rutgerd en Arend vestigden hun bedrijf onder de naam "Van Zanten & Co" op "Veelzorg" aan de Stationsweg. Gerrit en Jan waren de oprichters van "Gebroeders Van Zanten" aan de Loosterweg 1. De kwekerij aldaar kreeg de naam "Duin- en Vaartzicht" naar de boerenhoeve die zich daar eerder beyond. Willem trok naar Kampen. Hij had eerst een slagerij en begaf zich later in de vleesexport onder de naam "Van Zanten & Veldkamp".

De foto van de jongetjes Lommerse is gemaakt in 1896. Het zijn vooraan Henk (still going strong) en Thijs, de slager (nr, 38). Achter: Jan en Willem. Geheel rechts zit Gerard. Ze zijn misschien ongeveer 15 jaar jonger dan de broers Van Zanten, maar wat is dat in een mensenleven? Twee keer diep ademhalen en je hebt het gehad! Het gekroonde blazoen op de zuil is het wapen van Lornmerse niet. Dat bevat onder meer een "vlucht" (twee vleugels). Over dat wapen en de genealogie Lommerse kan Ad Lommerse Jzn. van de Haarlemmerstraat heel wat vertellen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek