Kent u ze nog... de Hilvarenbekers

Kent u ze nog... de Hilvarenbekers

Auteur
:   dr. H.A.M. Ruhe
Gemeente
:   Hilvarenbeek
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4278-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Hilvarenbekers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Hilvarenbeek, een plaatsje met allure, was vroeger maar een klein dorp. Het had in 1830 ongeveer tweeduizend inwoners en een eeuw later vierduizend. Nu, ruim veertig jaar daarna, zijn het er ongeveer achtduizend. Jaar in, jaar uit werden er meer dan honderd kinderen geboren, waarvan de meerderheid later het dorp verliet omdat de middelen van bestaan er niet zo erg ruim waren. In oude boeken lezen we dat er landbouw bedreven werd en dat men er schoenen, klompen. lederwaren en sigaren maakte, die elders verkocht werden en dat noemde men export.

Maar het voornaamste uitvoerartikel was mensen. Mensen van elders kwamen er binnen. De blijvende kern noemde zich met trots Bekenaren of Beekse mensen. In de omliggende dorpen had men daar zo een eigen mening over en noemde men de Bekenaren heel anders. Maar dat was een lelijk scheldwoord, niet waardig om hier genoemd te worden.

Zoals overal werd ook Hilvarenbeek "geregeerd" door een kleine bovenlaag die je op vele oude foto's telkens weer ziet staan. Ze wordt in dit boekje, met andere grote mannen van vroeger, niet vergeten. Maar ons hart gaat vooral uit naar de gewone mens in zijn dagelijks doen en laten. Helaas bleef hij nog al eens naamloos omdat hij niet anders gedaan had dan gewoon leven. Maar wat let u, kopers en kijkers van dit boekje, om (als u een van uw voorouders herkent) zijn of haar naam erbij te zetten.

Evenals in het boekje "Hilvarenbeek in oude ansieh ten" is de meerderheid der afbeeldingen afkomstig uit de verzameling van de heemkundige kring "Ioannes Goropius Becanus", Maar talrijke afbeeldingen werden ons ook voor dit doel te leen gegeven, waarvoor hier dank gebrach t wordt.

1. Jan van Nispen, doctor in de beide rechten en ridder van Jerusalem, wordt in 1494 als deken van het Hilvarenbeekse kanunnikenkapittel vermeld. Hij was dat ook nog in 1507. Zijn opvolger werd in 1535 benoemd. Hij is in Hilvarenbeek overleden en werd begraven aan de voet van de kerktoren. Boven zijn graf werd een gedenkteken opgericht in de vorm van een fresco op de zuidelijke torenmuur. Door een toeval is dat epitaaf voor een gedeelte bewaard gebleven. Toen, geruime tijd na de dood van Van Nispen, tegen de kerktoren een boterwaag werd gebouwd, ontstond er een smal stukje dode ruimte tussen dat gebouwen de toren. herstelwerkzaamheden in het jaar 1965 werd het dunne muurtje, dat voor de toren gezet was, opgeruimd en kwam het overblijfsel van de schildering aan het licht De deken ligt geknield in de typische kanunnikendracht voor een niet meer aanwezige afbeelding van een heilige. Boven zijn hoofd bevindt zich een spreukband met het opschrift: .Domine propitius esto mihi peccatori". Voor hem, op de grond, is een wapenschild te zien met een groene leeuw op een geelachtig veld, met een rode tong en nagels: het wapen van het geslacht Van Nispen. Jan van Nispen was zeer geinteresseerd in de geschiedenis van zijn woonplaats. Hij vond in het Hilvarenbeekse kerkarchief een aantekening waaruit hij concludeerde dat een zekere Hilvaris, weldoenster van de Beekse kerk, in de kek van Sint-Oedenrode was begraven. Hij liet daar een onderzpek instellen waarbij dat graf gevonden werd en van een nieuw (maar historisch onjuist) opsehrift werd voorzien. Hoe dat verder ook allemaal mag zitten, Jan van Nispen is de oudste Bekenaar waarvan ons het portret bewaard gebleven is.

2. Ioannes Goropius Becanus (Jan van Gorp, 1518 te Hilvarenbeek in het

Gorp geboren. Hij studeerde te Leuven geneeskun Als Vi/as

hij werkzaam te Antwerpen. Zijn was zo dat als van de zusters van keizer

Karel Vaan het Spaanse hof werd verbonden. Na de dood van de keizer keerde hij naar de

Nederlanden. Opnieuw in Antwerpen hield zich naast de intensief

met geschiedenis en taalkunde. Her bestuur van de stad An twerpen droeg hem op een

nis der stad te welke in het jaar 1569 Plantijn gedrukt werd en die hem een

faam bezorgde. Hij dat de oudste stad ter wereld INas, in het aards

zelf gelegen, en dat het in de Kempen gesproken Nederlands de oudste taal ter wereld

was, die voor de Babylonische door de gehele mensheid werd

te Maastricht vertoevend werd daar in het 15ï2 door ziekte overvallen en stierf er.

nagelaten geschriften werden, door de zorg van een zijner vrienden, in het jaar 158Q eveneens bij Planrijn gedrukt en uitgegeven. Ze bevatten talrijke gegevens over het doen en laten van de Kempische bevolking. Zijn wetenschappelijke op het gebied van vergelijkend taalonderzoek volledig onjuist maar verdienen de aandach t omdat hij de eerste was die aan vergelijkend taalonderzoek deed en wees op de hoge ouderdom van de Nederlandse taal.

3. De heilige Adrianus van Hilvarenbeek. Tot de rooms-katholieke priesters die in het jaar 1572 door de soldaten van Lumey in Den Briel gedood werden, behoorde ook een te Hilvarenbeek geboren premonstratenser monnik die te Monster toen pastoor was. De heilige Adrianus is omstreeks het jaar 1532 te Hilvarenbeek geboren. Al heel jong is hij ingetreden in de abdij te Middelburg en van daaruit is hij met de zielzorg in Monster belast. Op bijgaande afbeelding prijkt hij bovenaan in het midden.

-ror DE HEILIGt

WI AIl"'E'L.A REeN VA N ·GO R CUm.

? Heilignegentiental ~r!lrte1~r ·en·"an~O'Ré1.i~Ilè'à alle heilige llartelaren, die ooit in ons Vaderland bet ware geloof .door -uwen marteldood bevestigd .en tot luister verstrekt hebt, slaat uwe oogen nogmaals 'Op ons Vaderland en bidt den almagtigen en goédettrè~n God voor ons, dat fIij Zi.jne Gûddelijke lJarmhartigheid aan deze landengelieve te verleenen, opdat dezeleen den gewenschlen vrede en de vruchten der eendragt mogen .genieten, en 'dat de verdwaalden op (Jen

. regten weg der zaligheid mogen komen 'e1't de regtgeloovigen in Let goede meer een mee~ mogen aangroeijen. en-dat wIJ allen hier God' zoo mogen. dieneu'[ dat 'Wlj Hem

Hierna eeuwig in den me: mogen aan-

schouwen, door JEi~ ca onzen lke;r

Amen.

/;

"JMl'R1}lATrB: J. BRnili~l AN,

Amslelodaml,1.1 Aug. 1855. Libr. Cens ?

.

noekd~:ukkerij Em. Emeets, Weert,.

4. De waardin van de herberg "De Valk", De herberg "De Valk", behoorde bij de gelijknamige brouwerij, stond aanvankelijk naast de Hilvarenbeekse kerk, waar nu "de oude Kuyp " staat. Later werd deze verplaatst naar het gebouw op de hoek van Gelderstraat en Papestraat. waar nu nog kledingmagazijn "De Valk" is, maar dat binnenkort zal verdwijnen. Tot 1944 heeft het hier afgebeelde schilderij daar in de gelagkamer gehangen. Het was door eeuwen rook en smook vrijwel onherkenbaar geworden toen de waard Harrie van der Sanden, een groot liefhebber van roken, het voor een buil echte pijptabak afstond aan de toen officieel nog niet bestaande heemkundige kring. De naam van de voorgestelde dame is niet bekend. De traditie bevestigt dat het een in het midden van de achttiende eeuw bekende en geliefde waardin voorstelt.

5. Jacob van Heusden, hervormd predikant te Hilvarenbeek. Aldaar geboren in 1757 en overleden in 1841. Het is een steendruk door A. Barbiers, naar een schilderij van A. du Bois. Deze predikant is vooral bekend geworden door het stich ten, in het jaar 1822, van de nog steeds bestaande "Maatschappij tot Bevordering van Welstand, voornamelijk onder landlieden". In de jaren na de Franse revolutie werd het voor de protestanten in het overwegend katholieke gedeelte van de provincie Noord-Brabant bijzonder moeilijk zich een bestaan te verschaffen, zodat velen wegtrokken naar elders. Genoemde maatschappij werd in het leven geroepen om het voornamelijk door het verschaffen van bestaansmogelijkheden in de landbouw, aan de hervormden mogelijk te maken in Brabant te blijven wonen. Dit streven is met succes bekroond zodat velen nog steeds met dankbaarheid aan deze innemende persoonlijkheid terugdenken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek