Kent u ze nog... de Leerdammers

Kent u ze nog... de Leerdammers

Auteur
:   F.L. Blom
Gemeente
:   Leerdam
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4300-4
Pagina's
:   240
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Leerdammers'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Kent u ze nog . .. de Leerdammers toen ze naar school gingen, bij hun werk, bij hunsport en spel, bij hun beoefening van muziek en zang, bij hun levensvreugde, bij hun verdriet?

Het is een haast eindeloze reeks van beelden welke tot ons komt uit de jaren tussen 1880 en 1940. Geslachten kwamen, geslachten gingen. We zien steeds andere Leerdammers die deelnemen aan het gemeenschapsleven in al haar schakeringen. Sommigen zien we vanaf de schoolbanken telkens terug in de bedrijven of in allerlei functies. Niet alleen autoriteiten en notabelen, maar vooral ook de gewone man en vrouw leren we kennen.

De beelden uit de bedrijven laten wat zien van de omstandigheden waaronder werd gewerkt. Ook van de ontwikkeling van het onderwijs kunnen we iets proeven. Het valt op hoeveel activiteiten er zijn ontwikkeld: talloze verenigingen en clubs voor studie, voor ontspanning, voor sport en spel hebben bestaan. Vele zijn verdwenen; enkele die opgericht zijn in de vorige eeuw of aan 't begin van deze eeuw, zijn nog steeds actief. We kunnen hun ontwikkeling volgen via de opgenomen foto's.

Het was de bedoeling alle facetten van het Leerdamse leven op te nemen, maar dat is niet geheel gelukt. Van sommige kringen bestaan zonder meer geen foto's of werden geen foto's beschikbaar gesteld. Ongetwijfeld zal wei eens worden gevraagd waarom een bepaalde foto is opgenomen. De keus blijft altijd wat subjectief, ook al tracht men nog zo objectief te zijn.

De foto's zijn zoveel mogelijk in chronologische volgorde geplaatst. Hierdoor kan men van jaar tot jaar de gebeurtenissen volgen. Dit kon ook niet volledig worden gerealiseerd en we zullen wei eens een belangrijke gebeurtenis hebben gemist omdat er geen foto van te vinden is. Heel moeilijk was het om alle personen te herkennen. Hiervoor zijn tientallen gesprekken gevoerd met een groot aantal, vooral oudere Leerdammers. Sommige foto's werden aan twee of drie personen voorgelegd zonder dat men tot een eensluidende oplossing kwam. Ik ben er van overtuigd dat er bij degene die werden herkend ook nog fouten zijn gemaakt. Een ander probleem was de juiste spelling van de namen: op het gehoor klinken ze vaak anders. Vooral de voornamen wil men nog al eens verschillend gebruiken. In enkele gevallen heb ik daarom de roepnamen opgenomen.

Door middel van de onderschriften is getracht zoveel mogelijk informatie te geven. Hierdoor is het naar ik hoop mogelijk de betreffende afbeelding te zien in het raam der gehele Leerdamse samenleving.

Met veel genoegen heb ik dit boekje samengesteld. Dankbaar ben ik al degenen die hebben geholpen bij het opsporen van tal van foto's en vooral bij het herkennen van de verschillende personen. Ik hoop dat het de kijker en lezer evenveel genoegen zal geven. Wellicht zal er veel zijn uit "die goeie ouwe tijd" dat minder aantrekkelijk is dan men dacht. Maar daarnaast zijn er ook tal van zaken waar we met enige weemoed aan terug denken. Was alles voorheen toch nog niet zo slecht? Misschien kan ons dat in onze tijd prikkelen tot nieuwe positieve activi teiten.

1. Omstreeks 1880 kwam een aantal mannen regelmatig bijeen am muziek te maken. Hun repetitielokaal was de paardenstal van Betje Buiten, zo genoemd omdat deze ,,herberg" buiten de poort stond. Het is mi cafe Kemp. De muzikanten kregen de naam van "De gouden ploeg". Hoe men aan deze naam kwam is niet duidelijk. Of het moet zijn omdat ze in de later (in 1882) uit dit ploegje voortgekomen muziekvereniging .Kunstliefde en Vriendschap" een "gouden" kern vormden. Zittend, van links naar rechts zien we Manus Mulder, Klaas Boomstapel, Arie van Leer en Bernardus van Eck. Staand van links naar rechts: Antoon van Nifterik, Bas Snijders, Daan de Weerd, Willem Kars en Jacob van de Berg.

2. De glasfabriek, welke in 1765 in Leerdam werd gesticht, werd uitgebouwd tot "glasindustrie" door C.A.J eekel. In 1852 ging hij als twaalfjarige jongen naar de Koninklijke Academie voor Zee- en Landmacht te Breda. Hij bracht het tot luitenant-ter-zee eerste klasse en ontving voor zijn acties in het toenmalige Nederlandsch Oost-Indie dertien militaire onderscheidingen, waaronder de Militaire Willemsorde. In 1871 werd hij, met zijn zwager J.J. Mijnssen, eigenaar van de "glasblazerij" te Leerdam, Door hem werd eerst een hardglasfabriek en later de witglasfabriek gebouwd (1878). Het werd de glasfabriek ,,Jeekel, Mijnssen en Co" met een aanvangspersoneel van negentig man. Toen er in 1882 een burgemeestersvacature ontstond, werd Jeekel oak burgemeester van Leerdam. In die functie heeft hij in korte tijd veel tot stand gebracht: zowel de week- als paardenmarkt werd nieuw leven ingeblazen, de straatverlichting verbeterd, straten aangelegd, een bad- en zwerninrichting opgericht, een teken- en avondschool voor volwassenen in het leven geroepen en de woningbouw werd bevorderd en geactiveerd. In zijn tijd kwam ook de aansluiting op het spoorwegnet tot stand. Deze zeeofficier-glasfabrikant-burgemeester kwam in 1885 onverwachts te overlijden. Hij was toen nog maar vijfenveertig jaar.

3. In 1882 werd de muziekvereniging .Kunstliefde en Vriendschap" opgericht. Een belangrijke stoat hiertoe werd gegeven door A. van Wijk, eigenaar van de grote banket- en suikerbakkerij in de Kerkstraat (nu Albert Heijn). Een belangrijk deel van het personeel was lid van deze vereniging en de muziekvereniging werd dan oak in de volksmond wel "de muziek van Van Wijk" genoemd. We zien het korps in uniformen, geschonken door beschermheer Van Wijk. We zien op de eerste rij, van links naar rechts: A. van Wijk, Joh. Rijn, W. van Bruggen, dirigent J.H.M. van Bonzel en J.W. de Veer. Op de tweede rij, staande: B. van Eck, W.Gieltjes, T.J. van Gent, M. Herwaarden, J. Roza en J. Mulder. Op de derde rij: Kool, L. van Delsen, B. Middelkoop, Bern, van Eck, Kool Van Wijk, W. van Steijn en De Weerd (?). Op de vierde rij: T. van Klei, J. van de Berg, J. van Wijngaarden, B. Meerkerk en K.Kanters.

4.0mstreeks 1890 was de nabewerking van het tafelglas aan de witglasfabriek al van zeer grate betekenis. Dat blijkt wel uit het aantal slijpers en graveurs dat hier staat afgebeeld. De attributen die gebruikt werden bij hun werk liggen op de voorgrond. Zittend, van links naar rechts zien we eerst bazen, directeuren en kantoorpersoneel, te weten: H. van Meeuwen, J. Driessen, directeur C. Nortier, (de Nortierstraat tegenover het Heukelumse veer in Oosterwijk, is naar hem genoemd), J.A. de Wit, C.J. Gundlach en J.Ph. de Raat. Uit de tweede rij werden herkend: links met pet portier Termaat, als vierde in de rij N. de Bree, vervolgens twee onbekenden, dan Gundlach, Gundlach en Gundlach Sf. (met baard); en tenslotte J. R611ich, W. R611ich, J. van Leer, nog een Gundlach en D. Kloosterman. Op de derde rij staan onder meer: C. Gieltjes, dan drie onbekenden, Godschalk, Van Wijk, M. v.d. Boezem, C. v. Bruggen, W. van Bruggen, onbekend en W. Bogerd. Uit de vierde rij werden nog herkend: Roza, Van Wijk, Wijzeveld, P. Verhoeks, T.J. van Gent, W. Gundlach, C. Gundlach en De Weerd.

5. Hier ziet u een aantal personeelsleden of misschien het gehele personeel van de houthandel .Varsseveld". Hierbij is zover kan worden nagegaan geen enkele overlevende meer. "De pet af" maakt de her kenning niet gemakkelijker. Links ziet u, staande, met baardje: directeur J.A. Burgers en daarvoor H.C. Zorn. Geheel rechts met bakkebaarden zit baas Huibert van Ameide. Op de tweede rij, met hand tussen zijn jasje, zit de latere kruidenier Gradus Kei. Bekende .zagerijers" als: J obje Bats, Rut Rikkers, Kees HoI (de voerman), Koos Nijssen (de smid), Jan van Thiel en Toon van Dijk moe ten hier tussen staan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek