Kent u ze nog ...de Middelburgers deel 1

Kent u ze nog ...de Middelburgers deel 1

Auteur
:   dr. J. van Ham en B. Leijnse
Gemeente
:   Middelburg
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0169-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 1 -2 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog ...de Middelburgers deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Toen we enige jaren geleden "Middelburg in oude ansichten" samenstelden was ons motief, behalve de bewondering voor de fraaie monumenten van onze stad, het oproepen van de intieme sfeer, welke Middelburg kenmerkte in de jaren vóór de oorlog. Uit de reacties van lezers/kijkers menen we te mogen opmaken dat die bedoeling is begrepen en gewaardeerd. Velen hebben al kijkend zichzelf teruggedroomd, levend in de mooie, oude stad. Toch bood ons eerste boekje maar schaars materiaal voor het bevolken van de afgebeelde straten en gebouwen. Om de herinneringsbeelden te vervolledigen en te verlevendigen hebben we nu de oude portretalbums en fotoverzamelingen opgezocht. In tegenstelling tot de oude prentbriefkaarten zijn de oude portretten nog niet of maar gebrekkig door verzamelaars bijeengebracht. Er zijn mensen die domineesportretten hebben bewaard (van de "eigen" kerk) en schoolfoto's (van de eigen klas). Sportliefhebbers sparen voetbalelftallen; er zijn enkele bedrijven en instellingen die een foto-archief hebben aangelegd, er zijn de familie-albums, maar je kunt voor portretten nog niet terecht op een ruilbeurs, ook zijn ze nog geen koopwaar. Men bewaart over het algemeen niet de foto's waar men niet direct persoonlijk bij betrokken is. En het materiaal is ook niet een massa-artikel zoals de prentbriefkaart. Het zijn eenlingen waar men niet gemakkelijk afstand van doet.

Toch is het een aardige bezigheid eens te neuzen in de portretalbums en kiekjesverzamelingen van "vreemden". Het grappige is dat in het Middelburg van vóór de oorlog nauwelijks "vreemden" woonden. Dat wil zeggen: men kende elkaar bij naam en toenaam en men kende het vakje waarin ieder paste. Men ging niet met "iedereen" om. Behalve door zakelijke relaties, kwam men niet gemakkelijk buiten de eigen sociale groep. Men schoof zo'n beetje langs elkaar heen en leefde het gezelligheidsleven binnen de enge grenzen van eigen kring. Maar toch, wat wist men veel van anderen af! Niet alleen het beroep dat de ander uitoefende, maar ook hoe hij zijn taak uitvoerde, hoe hij woonde, hoe hij gekleed ging, of hij gemakkelijk of moeilijk in de omgang was, vlot van betalen, betrouwbaar of niet. Van verschillende medeburgers kende men rijen anecdotes. Bij het in de hand nemen van al de oude portretten komen de verhalen naar boven.

Bij het gereedmaken van het boekje, dat wij hierbij presenteren, lieten we een bezoeker wel eens

zo'n oude foto zien, en dan klonk het bijvoorbeeld: "Hé, dat is baas Korstanje, die kon zo mooi knutselen, hij heeft eens een mooie caroussel gemaakt en dan mochten wij, jongens, binnenkomen en liet hij de "kuresel" draaien, maar we mochten nergens aankomen". Wij kunnen niet al die oude verhalen in ons boekje opnemen, het zou veel te dik worden. We schrijven dus maar beknopte toelichtingen, maar de eigenlijke tekst maken onze lezers: het staat bij ons vast dat bij het bladeren in ons werkje de verhalen los zullen komen. En dat is de eigenlijke waarde van onze verzameling, het feest voor de ouderen onder ons. En voor de jongeren is het interessant te zien hoe de mensen er uitzagen over wie ze al zoveel verhalen gehoord hebben.

Het was goed leven in het oude Middelburg, maar je moest wel in de goede hoek wonen, er woonden er maar al te veel aan de sombere schaduwzijde. En wie van de publieke liefdadigheid mocht genieten, moest er voor betalen met het wegkrabben van het gras tussen de straatstenen. Ik zie ze nog schuiven met hun kleine bankjes tussen de statige olmen en de walkanten onzer grachten als een troepje schichtige, hongerige mussen. Zijn zij wel eens gefotografeerd? We hebben de foto dan niet kunnen vinden. Even sterk als we dat betreuren, is de opluchting dat we deze schande in ons boek niet hoeven op te nemen. Zo hebben we ook geen foto's van het onbezorgde kinderleven: jongens die met kleine hazelnoten van tien en meer voor een cent of, als dat nog te duur was, met stukjes pijpestcel "kuutje slok" speelden tegen de zware bomen op het Abdijplein. of de meisjes die "bikkelden" op de hardstenen stoepen. Zulke dingen werden niet gefotografeerd; men wist niet dat ze geschiedenis zouden worden. Wel zagen we foto's van optochten en feesten, van ijsvermaak, van een concours hippique en dergelijke. We hebben ze in ons boek niet of bijna niet opgenomen: in de opeengedrongen massa's waren zo weinig herkenbare figuren en het ging ons er immers om mensen met naam en toenaam te laten zien, losse portretten, maar no~ meer mensen in groepsverband, arbeiders aan het werk, mensen in vergadering bijeen, verenigingen die voor de groepsfoto poseren, toneelspelende dilettanten, de politie, de brandweer, ja wat niet al. Ook bekende straatfiguren, typen zoals de moderne stad ze niet of bijna niet meer kent.

Het is een bonte rij geworden en we hebben veel genoegen beleefd aan het bijeenbrengen. We zijn de hele stad doorgeweest en vele zijn de vriendelijke mensen bij wie we mochten uitzoeken, soms uit laden vol met oude foto's: zoek maar, misschien is er wat voor u bij. En als er dan iets moois uit de voorraad opgediept was, dan begon het eigenlijke werk vaak pas. Want de trotse eigenaars kenden maar twee of drie namen uit een groep van twintig en wie kende de anderen? Drie, vier, vijf adressen langs om de documentatie min of meer volledig te krijgen. Daarom is het ons onmogelijk om de namen op te noemen van allen die bij het tot stand komen van het werk geholpen hebben. Dat er zovelen wilden helpen en met plezier geholpen hebben, was voor ons de stimulans om het zoekwerk vol te houden, want het overtuigde ons er tevens van dat bij een goede voltooiing er ook velen zouden zijn die met blijde belangstelling in ons foto-album zouden bladeren. Onze dank gaat uit naar al die ongenoemden, die niet alleen hun portretten in bruikleen afstonden, maar er vaak ook zelf op uittrokken om een handje bij het opsporen der namen te helpen.

We hebben niet alles wat we bijeengebracht hebben een plaats in dit boek kunnen geven. Een boek als dit is aan een bepaalde omvang gebonden. We mogen toch al dankbaar zijn dat de uitgever ons in staat stelde zoveel bladzijden te vullen. We hopen dat het risico, dat hij op zich nam met de uitgave van een niet onbelangrijke investering vragend plaatwerk voor een noodwendig beperkt publiek, voor hem geen teleurstelling zal opleveren. Vanzelf vindt daarin ook onze inspanning haar beloning.

Tot slot nog een enkele opmerking. De geschiedenis van Middelburg tussen 1900 en 1940 in portretten, zoals we met een beetje grootspraak onze uitgave zouden kunnen noemen, kon nu nog tot stand worden gebracht, maar het is ons onder het bijeenzoeken wel duidelijk geworden, dat over weinige jaren dit niet meer mogelijk zou zijn geweest. De mensen die de gegevens konden verschaffen behoorden tot de oudsten onder ons. Ook de portretten zouden over een klein aantal jaren grotendeels verdwenen zijn. Portretten van mensen die men niet kent, ruimt men op. De vuilnisman staat klaar om ze mee te nemen.

Het vaststellen van de volgorde der rubrieken, waarin we onze stof hebben ondergebracht, kostte ons enig hoofdbreken. De overweging dat de oude heldendichters hun epos aanvingen met een aanroepen van de muzen, deed ons kiezen voor een opening met muziek, al is ons werk allerminst een heldenepos te noemen.

1. Cleuver is voor het Middelburgse muziekleven in de jaren rond de eeuwwisseling een uiterst belangrijke figuur geweest. Als dirigent van "Tot Oefening en Uitspanning", oprichter van "De Instrumentale" en het "Mannenkoor" verrichtte hij uitnemend werk. Door zijn invloed traden vele beroemde solisten in Middelburg op en werden belangrijke werken uitgevoerd.

C. J. CL E U VER

GEBOREN 15 NOVEMBER 1852 TE NIEDERPLEI5, KRËIS SlEGBURG.

OVERLEDEN 14 JULI 1921 TE MIDDELBURG.

2. Foto van een uitvoering door "Tot Oefening en Uitspanning" onder C1euvers bekwame opvolger Joh. Caro. Op de voorgrond staat de dirigent Joh. Caro; achter de piano zit Jan Kuiler; naast Kuiler twee onbekenden, de derde is Thom Denijs. In het midden het orkest. Eerste rij: 1. mejuffrouw Van Rotten, 2. mejuffrouw J. de Jong, 3. Loman, 4. mejuffrouw W. Boone (nu mevrouw Tavenier) en 5. Rornijn. Tweede rij: 1. Westenburger, 2. onbekend, 3. Luteyn, 4. mejuffrouw Sprenger en 5. mevrouw V.d. Feltz. Derde rij: 1. A. den Dekker (Arnhems orkest), 2. Van Os, 3. onbekend, 4. mejuffrouw Boone en 5. Munnik. Vierde rij: 1. onbekend, 2. mejuffrouw Nonhebe1 en 3. Hondius en een onbekende. Vijfde rij: Van Kesteren. Verder het Arnhems orkest. Links op de tweede rij: 1. mejuffrouw J. Broecke, 2. mevrouw Jans, 3. mejuffrouw Sprenger, 4. mevrouw Key, 5. mevrouw Van Deinse, 6. mevrouw Alberts en 7. mejuffrouw Heyse. Derde rij: 1. mejuffrouw J. Boone, 2. mejuffrouw Wijtrnan, 3. mevrouw Diesch, 4. mevrouw V.d. Garde, 5. mevrouw Hioo1en, 6. mevrouw Haren-Nentz V.d. Berg en vierde rij: vier onbekenden, 5. mevrouw De Bruin, 6. mevrouw Burgersdijk en 7. mejuffrouw Ghijsen. Vijfde rij: mejuffrouw Hack, 2. mejuffrouw De Jong, 3. mevrouw Wijnne, 4. onbekend, 5. mejuffrouw De Wit, 6. mejuffrouw G. Boone en 7. mejuffrouw De Kleyn Brem. Zesde rij: mejuffrouw V.d. Rhee, 2. onbekend, 3. mejuffrouw Van Faassen, 4. mejuffrouw Rotte, 5. onbekend en 6. mejuffrouw De Wit. Zevende rij: drie onbekenden, 4. mejuffrouw Van Hoek, 5. onbekend, 6. mejuffrouw De Muynck en 7. onbekend. Achtste rij: 1. Van Empe1, 2. Ludikhuize, 3. onbekend, 4. Noest, 5. Schütz en 6. V.d. Leyé. Negende rij: 1. onbekend, 2. Vos, 3. Wagenaar, 4. De Rijk, 5. Verbeek en 6. onbekend. Tiende rij: vier onbekenden, 5. Snijders en 6. Hartman. Rechts op de tweede rij: 1. onbekend, 2. mevrouw V.d. Kamp, 3. mevrouw Nonhebel, 4. mevrouw Ghijsen, 5. mejuffrouw Bogaart en 6. mejuffrouw Blauw. Derde rij: 1. mevrouw V.d. Laan, 2. mevrouw Van Geuns, 3. mejuffrouw Vertregt, 4. mejuffrouw Visser en 5. onbekend. Vierde rij: 1. onbekend, 2. mejuffrouw Wijnne, 3. mejuffrouw Matena en 4. mejuffrouw Kamermans. Vijfde rij: 1. mejuffrouw Hasse1hach, 2. mevrouw Umbgrove en drie onbekenden. Zesde rij: mevrouw Hartman en drie onbekenden. Zevende rij: mejuffrouw Jonk en drie onbekenden. Achtste rij: 1. onbekend, 2. mejuffrouw Groenewegen en drie onbekenden. Negende rij: 1. onbekend, 2. Nonhebel, 3. Van Rotten, 4. Van Doorn, 5. Lampert, 6. Blokpoel en 7. Batten. Tiende rij: 1. Alt orfer, 2. Den Heyer, 3. Verhage, 4. Auer, 5. Van Faassen, 6. Vermeu1en en een onbekende.

3. Dat ook na Cleuver "Tot Oefening en Uitspanning" wat aandurfde, bleek in 1930 uit de opvoering van de opera "Het Gouden Kruis", De opvoeringen op 22, 24 en 26 oktober waren een groot succes. Van links naar rechts: mevrouw V.d, Garde, Tanny v.d. Garde, de heer Wolsky, Rie Heyboer, Metty Naezer, Leni Jans, de heer Vermeulen, mejuffrouw Verhoog, Rika Caro, Emma Auer, Henny Chevalier en Lena Brakman.

4. Portret van Jan Kuiler (geboren te Middelburg 1893) kort nadat hij het conservatorium te Amsterdam verlaten had. Hij vestigde zich toen te Hilversum als muziekleraar. Hij was daar betrekkelijk kort, toen hij begeleider werd van de Duitse zangeres Cora Neri en naar Berlijn vertrok. In Berlijn werd hij vast begeleider bij het concertbureau Sachs en Kula. Als begeleider en als piano-solist trad hij in vele grotë Duitse steden op. Door familieomstandigheden brak hij na zeveneneenhalf jaar zijn loopbaan in Duitsland af en keerde voorgoed naar Middelburg terug. Hij leidde vele talentvolle leerlingen op en weldra werd hij dirigent van de "Gemengde Zangvereniging" in Vlissingen en de christelijke zangvereniging "Hosanna" in Middelburg. Later kwam daar nog het "Mannenkoor" bij.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek