Kent u ze nog... de Vlissingers deel 1

Kent u ze nog... de Vlissingers deel 1

Auteur
:   J.L. van Leeuwen
Gemeente
:   Vlissingen
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2890-2
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Vlissingers deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De afbeeldingen met de bijschriften spreken voldoende. De lezer moet weten:

1. Alle opsommingen van persoonsnamen gaan op elke foto in dit boekje van links naar rechts.

2. Mogelijke fouten zijn onvermijdelijk. De schrijfwijze van de namen kan onnauwkeurig zijn; zelfs oude, officieuze namenlijsten bleken schrijffouten te bevatten.

3. Het geven van persoonsnamen leverde vrij veel vragen op. Voor een zelfde persoon werden soms twee of drie namen genoemd. Welke was dan juist?

4. In Vlissingen is van het familiebezit tijdens de oorlog veel verwoest of verloren gegaan. Deze foto's komen van families. Uit openbare archieven is niets overgenomen.

S. De sterk vlottende bevolking van Vlissingen bemoeilijkt de herinnering aan personen die hier niet gevestigd zijn

~bk~n. .

De samensteller heeft aanvankelijk grote bezwaren gehad tegen al het werk. Een eerst aangezochte meende het niet te kunnen uitvoeren wegens de eraan verbonden arbeid. Omdat het boekje naar de mening van de samensteller toch behoorde te verschijnen, teneinde de nu nog bestaande achtergrondkennis over de Vlissingers van toen niet verloren te laten gaan, is er daama contact gezocht met de Vlissingse leden van de 'heemkundige kring Walcheren. Nadat is getracht in teamverband deze zeer tijdrovende en grote plaatselijke kennis vragende arbeid te doen, bleek dit voomemen niet uitvoerbaar. Aldus is het geheel terechtgekomen bij de samensteller, die er de verantwoordelijkheid voor draagt.

Gestreefd is naar een opzet over de periode 1900-1940, behoudens enkele uitzonderingen. Eigenlijk begint deze nog bij levende personen herkenbare geschiedenis van Vlissingen pas na 1919. Nauwelijks iemand van de huidige generatie herinnert zich nog de leden van de gemeenteraad in 1918, of bijvoorbeeld burgemeester jhr. mr. A.A. van Doorn van Koudekerke (1897-1919). De figuur van zijn opvolger op 1 oktober 1919, C.A. van Woelderen, staat velen nog wel helder voor de geest. Deze periode ontvangt daarom de meeste aandacht. Daarvan kennen de oudere Vlissingers nog vrij veel en hebben de jongere Vlissingers zeker ook wel feiten gehoord.

De ontvangen medewerking uit alle lagen der bevolking is buitengewoon te waarderen. Zeldzame foto's haalde men als't ware van de wand. Aile informatie werd verschaft. De bijschriften, ook de anekdotische, berusten op als waarheid verkregen inlichtingen. Zij geven goed een sfeer aan. Schoolfoto's en meerdere opnamen van het personeel van de "Kon.Mij. De Schelde" zijn niet opgenomen, omdat er nog voldoende schoolfoto's bij particulieren aanwezig zijn. Er komtbovendien, bij voldoende belangstelling, nog een tweede deeltje. Uniek fotomateriaal is, bij volhardend zoeken, nog in grote mate aanwezig.

Er is gewerkt naar een schema. De uitkomst is voor verbetering vatbaar. Niet alle onderdelen bleken te realiseren. Zo ontbreken foto's van bekende predikanten, zangkoren, muziekverenigingen enzovoort. Ze konden niet worden verkregen, ondanks sterk aandringen. Tijdnood leidde ten slotte tot afsluiting. Wat nu niet compleet kon worden gemaakt wordt verder uitgewerkt.

1 . De gemeenteraad van Vlissingen in 1919

C.A. van Woelderen werd per 1 oktober 1919 tot burgemeester van Vlissingen benoemd als opvolger van jhr. mr. A.A. van Doom van Koudekerke (1897-1919). Hij was kapitein bij de Generale Staf en chef van de inlichtingendienst. Hij werd in 1877 in Vlissingen geboren, waar zijn vader directeur van de Stoomvaart Maatschappij Zeeland is geweest. Toen hij tot burgemeester van Vlissingen werd benoemd kwam dit volgens de bekende L.P. van Oorschot, in 1919 voor het eerst tot raadslid gekozen voor de links-socialistische partij-Kolthek, "aan als een donderslag bij heldere hemel". Zo vlak na de eerste wereldoorlog een dienend officier - "een man met de sabel", noemde Van Oorschot het - ineen to en al rood getinte stad tot burgemeester te benoemen was inderdaad opvallend. C.A. van Woelderen had zich bovendien een maal in minder lovende woorden uitgelaten over de socialisten en dit werd vlug overgebriefd. Dat werd ook de nieuwe burgemeester bekend. De diplomatieke Van Woelderen verzocht daarop de leden van de gemeenteraad bijeen te komen. Hij verklaarde openhartig afkeurende woorden te hebben gesproken. Toen was hij echter nog in actieve militaire dienst en dacht hij in het geheel niet aan een burgemeestersambt later. Nu hij dit toch in zijn geboorteplaats Vlissingen was geworden zei hij zijn uitlating van destijds emstig te betreuren. Hij bood zijn verontschuldigingen aan en sprak de hoop uit dat door dit incident zijn bestuurlijke arbeid in een goede samenwerking met de gehele raad niet zou worden verstoord. Dit optreden van de op 2 oktober 1919 geinstalleerde burgemeester, met een zo ruiterlijke erkenning, viel bij alle raadsleden in goede aarde. Men is er nadien ook nooit meer op teruggekomen. Van Woelderen had de eerste slag als oud-kapitein en als nieuwe burgemeester gewonnen!

Op de foto uit 1919 is deze gemeenteraad met de drieenveertigjarige burgemeester Van Woelderen vereeuwigd. We zien hierop, zittend: W.L. Huson, P. Merckens, J.P. Vermaas, A. Staverman, SJ. Hillinga, Jac. Baart en L.P. van Oorschot. Staande: A.C. van Hal, G.F. Lindeijer, F.L. Hensel, G. v.d. Putte, H.Ch.V. Sorel, J.E.C. Haast, P.F. Auer, J. de Meij, T. Manse, wethouder H.J. Tichelman, wethouder J.G. van Niftrik jr., burgemeester Van Woelderen, gemeentesecretaris F. Bisschop, wethouder M. Laemoes en gemeentebode J.H. Appel.

2. De gemeentepolitie omstreeks 1920

Hoofdagent-rechercheur A.R. de Boo van Uijen, in 1918 benoemd bij de Vlissingse politie, viert een dienstjubileum. Hij zit, te midden van autoriteiten en het gehele politiekorps, in "politiek" (burgerkleding), versierd met al zijn draagmedailles, naast de burgemeester en de commissaris van politie. Men kan hier het politiekorps nog eens zien in de oude uniformen met de platte pet. De nikkelen knopen op de tuniek, gerangschikt in twee rijen van zeven, moesten altijd blinken. Dit gaf de agenten thuis regelmatig werk. Om de tuniek niet te besmeuren gebruikte men een houten knopenlatje. Dit had een gleuf, waartussen de zeven knopen konden worden geschoven. Het politiekorps bestond uit personen afkomstig uit het gehele land onder meer uit Zaandam, Den Haag, Groede en Friesland. Misschien waren er niet eens zoveel geboren Vlissingers bij!

Uit de verhalen over dit korps kozen we dat van brigadier J.C. Harinck. Deze was later wijkagent in de wijk rond het postkantoor. Aan de Dokkade woonde toentertijd tan darts H.B.J. Knoop. Op een middag deed Harinck daar straatdienst en hij zag iemand met een gezwollen kaak aanbellen bij die tandarts. Daama liep de patient echter snel door. Harinck hield hem staande en vroeg: "Wat is dat nou, Jansen? " "Ja", zei de man .Jk durf niet meer, de pijn is bijna over". "Ja, maar dat kan niet zo", antwoordde Harinck. "Die kies moet je laten behandelen. Je kunt voor je eigen bestwil kiezen tussen naar binnen gaan Of een bekeuring voor beldeurtje spelen". De man werd aldus in het nauw gedreven en hij koos voor binnengaan!

We zien, zittend op de eerste rij: onbekend, majoor Bretschneider, J.P. Siegers, wethouder J.G. van Niftrik jr., burgemeester C.A. van Woelderen, de jubilaris, commissaris O.F.W.C.F. Gasinjet, gepensioneerd hoofdinspecteur W.F. van Meerendonck, Dommisse, onbekend en D.L.H. van Raalte (vermoedelijk namens de Oranjevereniging). Staand op de tweede rij: Abrahamse, Roelofs (?), U.Th. Montfroij, K.C. v.d. Heijden, Y. Reidsma, inspecteur D.W. Toussaint, hoofdinspecteur J.F. Berkel, Van Damme, inspecteur Bartelse, inspecteur Hack, J. Prins, H. Pasveer, A. Tilroe, opperwachtmeester der mare chaussee Lampier en een onbekende. Op de derde rij: J.J. v.d. Jagt, A. de Bad, De Rijder, P. Mesu, A. Goedhart, J.e. Harinck en W. de Lange. Op de vierde rij: A. Klaver, Pluijmers, P. de Moor, P. de Box, J.A. Vermeulen (?), C.F. Flipse, P. Daansen, A. Castelein, P.J. Donze, H.W. Limburg, onbekend, onbekend, W.J. Meulblok, Minderhoud en een onbekende.

3Een halve eeuw christelijke jongelingsvereniging "Gelijk aan het Mosterdzaad" (1859-1909)

Op deze foto komen tal van personen voor die later allerlei functies in de maatschappij hebben vervuld: gemeenteraadslid, schoolhoofd, procuratiehouder, koperslager, baas, ambtenaar. Een prachtige groep leden! Er werden in 1909 nog geen lage schoenen gedragen. Gesteven "Meij's" boorden in diverse modieuze modellen waren een statussymbool, Stropdassen werden meest met vaste knoop aangeschaft en deze knoop zat dan verder maar wat opgepropt tegen het boord. Niemand droeg een baardje - het waren immers jongelingen? - behalve koperslager Stroo uit de Hellebardierstraat, die zijn hele leven lang bakkebaardjes heeft gekweekt. Allen droegen een effen gekleurd donker kostuum, tot zelfs bij de militaire dienst, Zoals gebruikelijk staren allen naar het vogeltje in de lens. Ondanks de vriendelijke uitdrukking van de meesten, die zij ook hebben behouden in hun verdere leven voor zover wij hen hebben gekend, is het wel een verstarde groepsfoto, De tijd stond in 1909 voor hen heel even volkomen stil.

We zien, zittend op de eerste rij: F. Landsman, Gillissen, W. de Ridder, dominee Vermeer, Van der Eijk, S. Landman, Nobels sr. en De Rijke. Staande op de tweede rij: Mommaas, Slager, Voorman, Stroo, A. de Keizer, J.Q. Brand, onbekend, Schout, onbekend, Huson en Lefeber. Op de derde rij: De Ruiter, onbekend, Van Akkeren (?), Bok, Zietse, W. Schmidt, J. Marinissen, Mornmaas, Van der Beke Callenfels, onbekend, P. Gillissen en een onbekende.

4. Een bisschop uit Vlissingen

Uit Vlissingen afkomstig is oak een rooms-katholieke bisschop, monseigneur AJ. Callier (1849-1928), geboren in de Nieuwstraat 27, Zijn vader was een in Vlissingen gestationeerde Belgische loads, zodat deze bisschop oorspronkelijk niet de Nederlandse, doch de Belgische nationaliteit bezat. Toch bleef hij zijn gehele leven min of meer met Vlissingen verbonden, want zijn zuster is in Vlissingen blijven wonen, De bissehop bezocht haar minstens eens per jaar. Als hij zijn bezoek aflegde waren er altijd ordemaatregelen van de gemeentepolitie: hij was immers een hoge kerkelijke persoonlijkheid, Monseigneur Carlier heeft zeer lang het bisschopsambt bekleed. Hij moet, naar de zede van die tijd, een conservatief kerkvorst zijn geweest. Hij stond bekend als een goed classicus, een Hispanist en een Vondelkenner. Bovendien muntte hij uit door groot stijlgevoel, goede smaak en kunstzin. Men noemt hem de eigenlijke bouwheer van de Haarlemse Sint-Bavokathedraal, ontworpen door J.Th.J. Cuypers en gebouwd in de periode tussen 1895 en 1930. Met het interieur van deze kerk heeft hij zich jarenlang vol toewijding en met grote kunstzin beziggehouden. Volgens Rogier miste hij nochtans de zin voor de eigenlijke wetenschap, Hij vond het overbodig en, gezien de risico's die hun rechtzinnigheid zou lopen, zelfs verkeerd de aanstaande docenten aan de diocesane seminaries naar de universiteit te zenden. Hij deed dat dan ook vrijwel nooit, zelfs niet naar Rome. Niet aileen door zijn voomaam voorkomen en de stijl van zijn optreden, maar ook door de volle klank van zijn stem en zijn indrukwekkende welsprekendheid leeft hij in veler herinnering als een model-bisschop voort. In zijn bisschopswapen komt een rivier voor (de Schelde, waarop zijn vader loods was) waarop een kraak (scheepstype) vaart, hetgeen een zinspeling is op zijn moeders naam (Joanna Catharina Decraecke ).

Or 21 juni 1925 bezocht bisschop Carlier het St.-Josephziekenhuis. Op deze foto poseert hij samen met P.C. Speckens, W.R.J. Ceulen, A.W. van Nieuwland, W.S.M.J. van Oosterhout, moeder-overste Maria Willibalda en pastoor P.G.W.J. van der Aa.

5. Ziekenverpleging in het Gasthuis (gemeenteziekenhuis]

In de Hellebardierstraat was het Gasthuis als ziekenhuis in gebruik. Het was tevens een verzorgingshuis voor ouden van dagen. Op de eerste foto, gemaakt in augustus 1901, zijn nagenoeg aile patienten in de tuin bijeengebracht. De foto zou zijn gemaakt ter ere van de geneesheer-directeur, dr. C.A. Duyvis, Hij was een erg sociaal voelend geneesheer die, in een tijd dat er nag geen ziekenfonds bestond, meermalen patienten gratis hulp verschafte of hen op eigen kosten in het ziekenhuis behandelde. Een van deze patienten, het ongeveer vierjarige jongetje links in de rolstoel, heeft de foto met zorg bewaard.

De geportretteerden zijn: Jan Bukkens, Terwoert, een leerling-verpleegster, kindje Amadio, Bertus Corveleijn, een onbekend jongetje, boven hem zuster Everaers (hoofdverpleegster), achter haar ziekenvader Van Schaik, naast hem A. Grootjans (? ), de zittende man is onbekend, dan C. Kervink (later voerman bij de elektriciteitscentrale), de zittende man met het boek is onbekend, vervolgens Klaas Harpe (iemand uit het oudeliedentehuis die boodschappen deed), de zittende man is onbekend, dan mejuffrouw Hintzen en een onbekende man, terwijl het in bed liggende jongetje ChI. Heijerincks moet zijn, later portier bij "De Schelde".

De onderstaande foto is een soortgelijke opname uit 1913. Hierop komen, staand, de volgende personen voor: een onbekende zuster, zuster Wondergem, F.H. Jilleba (later assistent-apotheker-drogist), P. Daamen (winkelier in de Vrouwenstraat), ziekenvader Van Schaik, onbekend, een onbekende zuster, F. Timmerman (kolenhandelaar in de Hellebardierstraat), zuster Steketee, een onbekende zuster en zuster Daamen. Van de liggende patienten zijn weinig namen meer bekend. De beide Iaatsten zijn Van Graafeiland en mejuffrouw Van der Hooft.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek