Kent u ze nog... de Zitterder

Kent u ze nog... de Zitterder

Auteur
:   J.A. Knoors
Gemeente
:   Sittard
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4044-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... de Zitterder'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Hoewel de ontdekking van de fotografie reeds in 1839 werd gedaan, duurde het toch tot de laatste decennia van de negentiende eeuw voordat het laten maken van foto's meer algemeen werd. De oudste foto's die in dit boekje zijn opgenomen dateren dan ook van de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw. Foto's werden toen aIleen gemaakt bij belangrijke gelegenheden. Ook verenigingen getroostten zich de moeite voor de fotograaf te poseren (dit laatste gebeurt mijns inziens nu vee 1 te weinig! ), op die wijze een, weliswaar naar inhoud en vorm beperkte, fotografische documentatie over Sittard mogelijk makend.

Toch werd toentertijd een belangrijk punt over het hoofd gezien. Veelal werd namelijk verzuimd voor het nageslacht vast te leggen bij welke gelegenheid de foto werd gemaakt en welke person en op de gevoelige plaat werden vastgelegd. Hierdoor verloren veel foto's voor een volgende generatie hun betekenis, met als triest gevolg dat ze als "waardeloos oud spul" werden opgeruimd. Van de foto's die bewaard zijn gebleven, was het moeilijk een reconstructie van de gebeurtenis te maken. Hieraan is het toe te schrijven dat wij op diverse plaatsen namen van personen schuldig blijven. Slechts enkele mensen, die het nut van het bewaren van fotomateriaal inzagen, hebben veel foto's van de ondergang gered door ze te verzamelen en geordend op te bergen, eventueel met bijvoeging van kranteknipsels, programmaboekjes, folders enzovoort.

In dit verband wil ik de verdiensten van de heer J os Wilms onderstrepen. Niet alleen voor het verstrekte fotomateriaal en de bijbehorende informatie, maar vooral voor zijn belangrijk verzamelwerk, waardoor hij de geschiedschrijving van Sittard grote diensten heeft bewezen. Vanwege deze verdiensten wordt hem graag de eer gegund om met een foto uit zijn prilste jeugd dit overzicht te openen.

Tot slot een woord van dank aan allen die de nodige gegevens verstrekten. Aangezien in recente publikaties over Sittard veel foto's uit de periode voor de tweede wereldoorlog werden geplaatst, werd bij de samenstelling van dit boekwerkje ernaar gestreefd doublures te voorkomen. "Kent u ze nog ... " wil daarom, naast een kenschets van het leven in vaders en grootvaders tijd, ook een aanvulling zijn op datgene wat in andere publikaties reeds werd opgenomen.

1. am tweeerlei redenen wordt deze foto opgenomen in dit boekwerkje. Allereerst geeft ze een zeer mooi beeld van kinderen uit 1895. Opvallend is naast de kleding het stoeltje van de kleuter, dat fraai is versierd, Het is gemaakt van berkehout. Verder is deze foto bedoeld als huldeblijk aan de oudste nag in functie zijnde Sittardse middenstander: Jos Wilms.

De kleuter van toen, geflankeerd door zijn zus Elisabeth, werd gefotografeerd door zijn vader, die in 1891 aan de Limbrichterstraat een fotoatelier began, dat Jos in 1934 overnam. In de tachtig jaar die zijn verstreken sinds het maken van deze foto, heeft los Wilms am twee redenen betekenis vc or het Sittardse gemeenschapsleven en voor de geschiedschrijving van de twintigste eeuw gehad en heeft dit nog. Wat zijn betekenis voor het Sittardse gemeenschapsleven betreft: tal van Sittardse verenigingen hebben van zijn diensten gebruik kunnen maken als oprichter, bestuurslid, organisator van feestelijkheden enzovoort. Vervolgens heeft deze nestor onder de Sittardse winkeliers zijn hele leven lang een enorme verzamelwoede aan de dag gelegd, waardoor hij een tijdsdocumentatie over Sittard opbouwde om jaloers op te zijn. Deze verzameldrift, gekoppeld aan een ijzersterk geheugen, maakte het mogelijk dat bij nagenoeg elke publikatie of tentoonstelling over het verleden van Sittard door J os het leeuwedeel aan foto's werd geleverd en tevens de daarbij horende documentatie. Zo oak voor dit boek. Op de veelvuldig gestelde vraag: "Kent u ze nog, de Zitterder? ", bleef hij het antwoord zelden schuldig. Het is dan oak am deze reden dat wij met nevenstaande foto hem van harte danken voor zijn bijdrage.

2. Een foto, daterend van omstreeks 1895, van de familie Wilms. Vader J os Wilms (zittend) was bijna veertig jaar koster van de kerk van St-Petrus' Stoel van Antiochie, in de volksmond "de grote kerk" genoemd. Hij was gehuwd met Albertina Brouwers. Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren.

Van links naar rechts: Jos, Mathieu, Aldegonda (mere Augustina, ursuline), Hubert en Josephine. Hubert volgde zijn vader op in het kostersambt, terwijl Mathieu schilder en fotograaf werd. Hij vestigde zijn atelier aan de Limbrichterstraat, daar waar zijn zoon Jos, thans eenentachtig jaar, nog altijd een winkel heeft in fotografische en schildersartikelen. Aldegonda Wilms was gedurende de boerenoorlog (1899-1902) in Zuid-Afrika als verpleegster werkzaam in een ziekenhuis te Johannesburg. Voor haar zeer verdienstelijk werk aldaar ontving zij van de Engelse koning Eduard VII de oorlogsmedaille.

3. Twee paren eerste communicanten. Links zien we Paul Marie Joseph Verheggen en rechts Theodoor Joseph Lambert Wetzels. De eerste H. Communie werd gedaan op ongeveer twaalfjarige leeftijd. E1ke eerste communicant zocht, in overleg met zijn familie, een partner. Hiernaast twee voorbeelden van zo'n communiepaar. Samen liepen zij in de stoet die hen naar de kerk leidde, voorafgegaan door een muziekkorps, de geestelijkheid en bruidjes. Na de plechtige dienst in de kerk werd het feest door de twee families, die naar stand overeenkwamen, samen gevierd. De kleding van de communicanten wijst erop dat zij bij deze ge1egenheid werden opgenomen in de gemeenschap van de volwassenen. In diverse culturen, onder andere bij de joodse en de Romeinse, zijn dergelijke gebruiken terug te vinden. Typerend aan de jongenskleding is de bolhoed en de zwarte geklede herenjas, de zogenaamde redingote, met twee rijen knopen. Op deze foto valt de zwarte, niet geplooide broek tot op de schoenen op. Onder de witte boord om de ha1s dragen de jongens een zwart strikje dat "vadermoorder" werd genoemd. A1s emb1eem droeg de eerste communicant een witte strik aan een band, even boven de elleboog, om de linkerarm. Het fraai geklede meisjespaar werd gevormd door Josephine Wilms (kostersdochter), links op de foto, en het dochtertje van de familie Schoofs (rechts). De fete's werden in 1882 gemaakt.

4. Een overzichtfoto van de binnenplaats van de bierbrouwerij "Sint-Rosa" in de Plakstraat, omstreeks 1900. Links zien we J. Verheggen (met pet) en, op de bierkar, J. Goossens. Direct naast het paard, met ton in de hand, T Goossens en naast hem, met borstel op de ton, F. Saive, bijgenaamd "de Pikman". Van de personen aan het trekzeil (boven) en zittend op het ankertje (rechts] zijn de namen niet bekend. Op de achtergrond zien we nog het thans afgebroken stadhuis op de Markt. De eerste bierbrouwer Verheggen was Gerardus Assuerus Winandus Hubertus, geboren te Beegden op 26 november 1843. Hij huwde op 10 september 1867 met Christina Josephina Dols. Naast tweede en laatste kapitein-commandant van de dienstdoende schutterij was hij onder meer voorzitter van het rooms-katholiek burgerlijk armbestuur en wethouder van de stad Sittard. In 1907 ging de brouwerij over op een van zijn zoons: Paul Marie Joseph, die op 26 april 1904 te Munstergeleen in het huwelijk trad met M. Hamers. Jos Verheggen was, evenals zijn vader, een zeer gezien burger van Sittard. Hij was tweede luitenant van de dienstdoende schutterij, lid van de gemeenteraad en ook voorzitter van het roorns-katholiek burgerlijk armbestuur. Daarnaast was hij voorzitter van "De Sittardsche Tooneelvereeniging" en erevoorzitter van de "Philharmonie" .

5. Waarschijnlijk al sinds het bestaan van Sittard als vestingplaats heeft de stad de beschikking gehad over twee burgercornpagnieen. Gebonden aan voorschriften, werden de cornpagnieen schutters ingezet bij de verdediging van de vesting. Omstreeks 1770 zijn beide compagnieen, naar leeftijd van de leden "De AIde" en "De Jonghe" genaamd, waarschijnlijk in elkaar opgegaan. Dit gebeurde in een tijd waarin de eigenlijke defensieve taak al tot het verleden behoorde. Per decreet maakten de Fransen een einde aan het bestaan van schutterscompagnieen, Een poging ze weer tot leven te roepen, in 1802, had niet het gewenste resultaat, ook niet toen in 1827 koning Willem I dienstdoende en rustende schutterijen toestond. De eerste dienden als burgerwacht in plaatsen met meer dan vijfentwintighonderd inwoners. De laatste hadden niet de functie van burgerwacht, maar konden wel van bepaalde faciliteiten, aan de dienstdoende schutterijen toegestaan, profiteren. In 1868 werden de dienstdoende schutterijen verplicht gesteld in de steden.

Door loting onder de mannelijke bevolking van vijfentwintig tot vierendertig jaar werd bepaald wie dienst moest nemen in de schutterij, die een ledenaantal van twee pro cent van de bevolking telde. In Sittard waren dat zesennegentig leden. Het commando werd opgedragen aan de eerste kapitein P. Martens, woonachtig op de Oude Markt. Hij werd geassisteerd door respeetievelijk de eerste en tweede luitenant. Op deze foto uit 1869 zien we, van links naar reehts: A. Week, eerste luitenant; L. Martens, kapitein-eommandant, en M. Dols, tweede luitenant. De foto reehts toont G. Verheggen, die van 1879 tot 1907 de tweede en laatste kapitein van de dienstdoende schutterij was. In 1907 wordt aan de Sittardse sehuttershistorie voorgoed een einde gemaakt door de "Wet op de Landweer". Kapitein Verheggen was eigenaar en exploitant van de bierbrouwerij "Sint-Rosa" in de Plakstraat. Als kapitein van de dienstdoende sehutterij werd hij op 7 november 1895 begiftigd met het .Eereteeken tot belooning van eervollen langdurigen werkelijken dienst bij de Schutterijen" en op 28 augustus 1906, ruim een jaar voor zijn dood op 22 oktober 1907, volgde zijn benoeming tot ridder in de Orde van Oranje Nassau met de zwaarden. Toen hij afseheid nam van de schutterij werd hij bevorderd tot de rang van majoor buiten dienst.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek