Kent u ze nog... die van Sint Annaland

Kent u ze nog... die van Sint Annaland

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Tholen
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4396-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... die van Sint Annaland'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De boekjes over de verschillende plaatsen in Zeeland uit de serie " ... in oude ansichten", samengesteld in opdracht van de Zeeuwsche Boekhandel te Zierikzee, mogen zich in een grote belangstelling verheugen. Zo verscheen in 1973 het door P. Jasperse uit Sint Maartensdijk voortreffelijk samengestelde boekje "Kent u ze nog ... de Tholenaars", waarin vijftien pagina's met foto's en beschrijvingen voorkomen van Sint Annaland. Reeds twee jaar later werd het p1atenboekje "Sint Annaland in oude ansichten" samengesteld, dat in zijn geheel is gewijd aan dit Thoo1se dorp. Het werd uitgegeven ter ge1egenheid van het vijfhonderdjarig bestaan van Sint Annaland. In dit 1aatste platenboekje werd een aantal foto's opgenomen van oude dorpsgezichten, afgewisseld met een aanta1 opnamen van de mensen van toen, waarmee een bee1d werd gegeven uit de periode van voor 1940. Het eerste boekje over de Tho1enaars is nagenoeg uitverkocht en dat van Sint Anna1and bijna. Er was echter nog zoveel materiaal aan oude kaarten en/of foto's, dat tegen het einde van 1977, dus slechts twee jaar later dan het jaar waarin het boekje over Sint Annaland verscheen, de samensteller een nieuwe opdracht kreeg tot het maken van een boekje over Sint Annaland, onder de titel: "Kent u ze nog ... die van Sint Anna1and". In dit boekje valt de nadruk op personen uit de periode van 1900 tot ongeveer 1950. De ervaring heeft ge1eerd dat het juist deze foto's zijn, die het grootste deel van de dorpsbevolking aanspreken, te meer, omdat de mensen van toen nagenoeg allen bij name zijn genoemd. Na veel voorbereidend werk heeft een en ander ertoe geleid, dat de auteur nu deze "Kent u ze nog ... "-uitgave aan u kan voorleggen, die in haar gehee1 is gewijd aan de mensen van Sint Anna1and uit vroegere jaren.

De ouderen uit Sint Annaland zullen zich de oorlogsjaren 1940-1945 nog wel herinneren. Ve1en waren in deze periode geevacueerd, doch de meeste Sint Annalanders keerden na de bevrijding in 1945 terug. Helaas waren er ook enkelen, die niet weerkeerden doordat zij in den vreemde om het leven waren gekomen.

Van de ouderen uit Sint Annaland waren er, die nog nooit buiten het eiland Tholen waren geweest, maar die voor het eerst van hun leven de Eendracht overtrokken naar hun evacuatieadres. Dit was dan ook voor deze oudjes een gewaarwording om nooit te verge ten, want voora1 deze Sint Anna1anders waren gehecht aan de streek, hun dorp, de straat en het huisje waarin ze woonden. Vroeger kwam het dikwijls voor, dat een kinderrijk gezin zich met een klein huisje moest behe1pen. Vader en moeder sliepen in de bedstee, de jongste in de zogenaamde kribbe, die tegen de wand aan het voeteneind van de bedsteemuur hing en de rest van het talrijke kroost sliep op het zoldertje, waarvan enke1e slaapplaatsen door gordijnen waren afgesloten. Het kon op dit zoldertje erg levendig zijn voordat de kinderen in slaap vielen, zodat vader of moeder nog al eens een keertje naar boven moest om de orde daar te herstellen.

In die tijd stond vader meestal 's morgens vroeg op, want hij moest in sommige gevallen niet minder dan een uur lopen naar de boerderij, waar hij arb eider was. Ret was in die tijd hard werken geblazen, want er was heel wat nodig voor zo'n groot gezin. Vader moest zes volle dagen hard werken. Een vrije dag kende men toen niet. De lange wandeling naar en van het werk was zeer vermoeiend. Maar bij thuiskomst had moeder de vrouw voor de avondmaaltijd gezorgd. Ret kon tijdens deze maaltijd een gezellige boel zijn. Over en weer werden de belevenissen van de dag verteld. Moeder had het dan toch maar weer voor elkaar gekregen om een welvoorziene dis klaar te maken voor de vele hongerige magen. Opgroeiende kinderen konden erg veel aan. Ret loon van vader was in die tijd aan de lage kant, zodat moeder van dit karige weekloon de eindjes aan elkaar moest zien te knopen. Door de uiterste krachtsinspanning van vader gelukte het hem voor zijn grote gezin de kost te verdienen. En het in vele gevallen deskundige beleid van moeder de vrouw was er de oorzaak van, dat er toch nog voldoende eten op tafel kwam en de kinderen van de nodige kleding konden worden voorzien. Over kinderbijslag beschikte men toen nog niet. De sociale voorzieningen waren nog niet van die aard zoals in onze tegenwoordige tijd. Een gelukkige omstandigheid was het feit, dat men de beschikking had over een tuintje, waar men aardappelen en groente kon telen. De meeste arb eiders hadden "een varken op kot". Van het overgespaarde huishoudgeld was het voor vader mogelijk om tijdens de biggenmarkt, die op de eerste zaterdag in oktober in Sint Annaland werd gehouden, een big te kopen, die hij dan op zijn schouder naar huis bracht. Met enige weemoed denken we terug aan de tijd dat de worsten aan de worstenstok en de hammen aan de houten zoldering hingen. Die tijd is echter voorgoed voorbij!

Naast een varken hield men ook nog een geit, waarvoor vader of een van de jongens na het werk nog gras moest gaan snijden met de zogenaamde zekel. De geit zorgde voor de melk en werd wel de "koe der armen" genoemd. Ret kwam zelfs voor, dat men een tweede big kocht, omdat men aan een varken niet genoeg had om het grote gezin van vlees te voorzien. In die arme tijd kon men dus zelf over vlees en melk beschikken. En daar men, ook als kind, vroeg moest gaan werken, had het gezin stevige kost nodig! Vooral de jongens moesten al op vrij jonge leeftijd aan het werk, bijvoorbeeld als koeienwachter. De leerplicht was er in die tijd nog niet, zodat de meeste kinderen alleen maar in de wintermaanden de lagere school bezochten, waar ze nog enige kennis opdeden. Van verder leren was in die tijd geen sprake. AIleen de beter gesitueerden konden zich deze luxe permitteren!

In de zomermaanden was het druk op het land. Ret graan werd met de "sikkel" gemaaid en de aardappelen met het "spaatje" gerooid en met de handen opgeraapt. Ret land werd daarna in het najaar geploegd, waarbij de stoere Zeeuwse werkpaarden een belangrijk aandeel hadden. 's Morgens werden de paarden uit de wei gehaald als het nog pikdonker was. In de winter werden deze trouwe viervoeters 's avonds laat of eventueel nog midden in de nacht gevoerd, want de volgende dag moesten de paarden de hele dag "in het gareel" om te ploegen. Vele ouderen

zullen zich deze situatie nog wel kunnen herinneren. Gelukkig behoort een en ander tot het verleden. De jeugd van deze moderne welvaartstijd kan zich deze toestanden nauwelijks indenken. Toch was er in die oude tijden, waarin men het over het algemeen niet breed had, meer tevredenheid onder de Sint Annalandse bevolking dan tegenwoordig.

We zijn ons ervan bewust niet volle dig te zijn geweest. We hadden zoveel materiaal in de vorm van oude kaarten en/of foto's, dat we een keus hebben moeten maken. Maar wanneer de verkoop van dit platenboekje naar wens verloopt, is het niet ondenkbaar, dat er in de toekomst een tweede deeltje "Kent u ze nog ... die van Sint Annaland" zal verschijnen. Ret zal niet aIleen voor de ouderen, maar ook voor de jongeren een aangename gewaarwording zijn, de oude plaatjes uit het verleden te bekijken en een en ander er over te lezen. We hebben getracht een zo uitvoerig mogelijke beschrijving er bij te geven. Helaas konden we enkele namen niet te weten komen, zodat we u die schuldig moeten blijven.

Ret ene geslacht gaat en het andere geslacht komt. In dit verb and laten we een gedicht volgen van de dichter Rhijnvis Feith (1753-1824).

Voorgeslachten kwijnden henen en wij bloeien op hun graf.

Ras zal 't nakroost ons bewenen: 't mensdom valt als blaad'ren at 't Stof, door eeuwen saamgelezen, houdt hetzelfde graf bewaard.

Buiten U, 0 eeuwig Wezen, ach, wat is de mens op aard!

Tenslotte willen we aIle bij de fotoverantwoording genoemde personen hartelijk dankzeggen voor het tijdelijk afstaan van de oude kaarten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige informaties. De auteur wenst u allen niet aIleen veellees- maar ook veel kijkgenot!

1. Vooral de ouderen in Sint Annaland zullen zich de gehouden feesten nog wel herinneren. Tijdens een van die festiviteiten werd op het to en nog onverharde schoolplein deze foto gemaakt. Van links naar rechts poseren: Maatje Rijnberg, voor haar Jo den Haan, Catrien Weijler, Geertje (Geertruida) Scherpenisse, Kees Slager Jacobzn., Hendrik Slager Corneliszn., Koos Boon, Jan Quist en Bram den Engelsman. Het groepje poseert rondom de hondekar van Leen van der J agt, die aan de Javadijk woonde en met boodschappen leurde. Leen van der Jagt was in die tijd een echte "dorpsfiguur"! Het uitventen van kruidenierswaren met een hondekar zien we tegenwoordig niet meer!

2. Ongetwijfeld zullen de ouderen uit Sint Annaland met enige weemoed temgdenken aan de tijd dat deze foto werd genomen. We zien op dit unieke plaatje Johannes Goedegebuure met zijn zogenaamd gerij, op de haven nabij de steiger in Stavenisse. Wanneer men vroeger van het openbaar vervoer gebmik wilde maken, kon men met dit gerij worden vervoerd naar de gewenste plaats van bestemming. Van deze mogeIijkheid werd in die dagen nog al eens gebruik gemaakt. Geregelde busdiensten waren er toen ook nog niet, terwijl de bewoners van Sint Annaland ook niet over een eigen vervoerrniddel konden beschikken. Maar voor een luttel bedrag bracht de heer Goedegebuure de passagiers naar Tholen, en/of Stavenisse, waar men dan verder gebruik kon maken van het stoomtrammetje, dat de verbinding onderhield tussen Tholen en Bergen op Zoom. Moest men naar Schouwen-Duiveland, dan zette veerman BoomsIuiter over naar de zogenaamde Hoek van Ouwerkerk, Ook kon men met het bootje van Piet van den Boogaard uit de Klippelstraat overvaren naar Schouwen-Duiveland en/of Sint Philipsland. "Piet de Veerman" was in die tijd een bekende persoonlijkheid,

Op deze manier zijn heel wat Sint Annalanders naar en van Sint Annaland vervoerd, zij het dat het wel wat langzamer ging dan tegenwoordig! Maar het was er niet minder gezellig om. Het gerij had toen ook al verlichting, bestaande uit een lantaarn waar een kaars in was bevestigd.

3. Links: Het is a1 weer geruime tijd ge1eden dat dominee C. (Come1is) Waardenburg a1s predikant de hervormde gemeente van Sint Anna1and heeft gediend. Hij kijkt ons hier op het linker plaatje aan. Nadat hij de hervormde gemeente van Goedereede op Overflakkee had gediend, kwam hij in 1898 naar Sint Anna1and, waar hij was beroepen in de ontstane vacature van dominee J.R. van Kooy, die, nadat hij de hervormde gemeente van Sint Anna1and van 1892 tot 1895 had gediend, naar IJzendijke in West-Zeeuws-Vlaanderen vertrok. Tijdens de ambtsperiode van dominee Waardenburg werd hij betrokken bij de afbraak van de oude en de bouw van de nieuwe hervormde kerk, die in 1899 werd gebouwd. Op 18 februari 1900 had de inwijding plaats, waarbij dominee Waardenburg voorging in de dienst des woords met een predikatie over 1 Koningen 8 vel'S 29: Dat Uw ogen open ziin, nacht en dag, over dit huis, over deze plaats, van dewelke Gi] gezegd hebt "Mijn Naam zal daar zijn" om te horen naar het gebed, hetwelk Uw knecht bidden zal in deze plaats. In 1900 vertrok dominee Waardenburg naar Bruinisse, waar hij op 6 april 1919 zijn zilveren ambtsjubi1eum vierde. Tel' gelegenheid hiervan hie1d hij daar een leerrede met a1s tekst Psalm 22 vel'S 26a: Van U zal miin lof zijn in een grate Gemeente. Zijn zoon, C. (Kees) Waardenburg, is nog enige tijd onderwijzer geweest aan de school met de bijbel in Sint Anna1and. Hij was in de kost bij Piet Goedegebuure in de Langestraat. Op vrijdag ging Kees met het bootje

naar Bruinisse.

Rechts: Op deze foto zien we de toenma1ige gemeentesecretaris Johannes Po1derman, die op 18 december 1891 als zodanig werd benoemd. Hij was tevens secretaris-ontvanger van de calamiteuze Suzannapolder en president-kerkvoogd van de hervormde gemeente in Sint Annaland. In deze laatste functie was hij nauw betrokken bij de afbraak van de oude en de bouw van de nieuwe hervormde kerk. Op de zondagen ging hij met de hoge zijden hoed tel' kerke en zat, met wit vest, in de zogenaamde bocht van kerkvoogden en notabelen. Omdat hij klein van postuur was, sprak men in Sint Annaland altijd van "Poldermantje". Naast zijn vele functies maakte hij ook deel uit van het feestcomite!

4. Ter gelegenheid van het vijfentwintigjarig bestaan van de hervormde zangvereniging "V.Z.O.S." (Vooruitgang Zij Ons Streven) werd op het pleintje tussen de hervormde kerk en de school deze foto gemaakt. Op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: Johs. Kurvink, D. Feijtel, Jac. van Vossen, Johs. Goedegebuure, M. van Dijke, Corns. Ridderhof en Abr. Feijtel. Op de tweede rij: Jb. Moerland (de latere wethouder), J. den Engelsman, M. Goedegebuure, P. Mol, A. Kurvink Jzn., A. Kurvink Thszn., M. Ligtendag en Joh. Westdorp. Op de derde rij: Abr. van der Meer, P. Rijnberg, F. Rijnberg, P. Polderman, Adr. Scherpenisse en D. van Beveren. Op de vierde rij: B. van Oudenaarde, M. Feijtel, M. Hoek Jzn., H. Keur, A. Leune, P. Fase, J. van Oeveren, D. van der Mele, C. den Haan, W. van den Boogaard, Adr. van Dijke, M. Hoek Ezn., Nic. van Luijk, A. Rijnberg, Abr. Kaashoek, Jb. Goedegebuure Abrzn., W. Rijnberg, M. van der Klooster, Abr. de Jonge en dirigent D. Manteau (woonde in het weeshuis en was zogenaamd weesvader). Op de vijfde rij: Joz. Quist, T. de Wilde, P. Feijtel, Adr. de Jonge, M. van Vossen, Jac. Heijboer, A. Burgers, Th. van Vossen, Adr. de Witte, N. van Vossen, Joz. Scherpenisse, M. van den Boogaard en Cath. Westdorp. Op de zesde rij: Adr. Snoep, A. van Dijke, W. van den Boogaard, Abr. den Engelsman, N. Goudzwaard, Corns. Manteau, Adr. den Haan, M. Polderman, P. Scherpenisse, J. Burgers, W. Goedegebuure, M. van Vossen en A. Scherpenisse. Vooraan zien we: W. Rijnberg, E. Overbeeke, J. van Poortvliet, A. Goedegebuure, M. Overbeeke, E. Overbeeke, G. van Luijk, J. Burgers, E. Rijnberg en E. Leune. Helemaal vooraan zitten nog: L. Ridderhof, Jac. Ridderhof, Anth. A. van Luijk, Corns. Ridderhof, Corns. de Haan en J. Feijtel.

De wekelijkse repetities werden op zondagavond gehouden in het hervormde verenigingsgebouw, daar het toen in de middaguren kerk was. Over belangstelling had men in die dagen niet te klagen. De lijst met als opschrift "Soli Deo Gloria" met de jaartallen 1894-1919, heeft jarenlang in het hervormde verenigingsgebouw gehangen. Daarop stonden de namen van de leden van dit grote koor vermeld.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek