Kent u ze nog... die van Yerseke deel 1

Kent u ze nog... die van Yerseke deel 1

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Reimerswaal
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4400-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kent u ze nog... die van Yerseke deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Van nagenoeg alle plaatsen in Zeeland zijn in de loop der jaren boekjes verschenen in opdracht van "De Zeeuwsche Boekhandel" in Zierikzee onder de titel "in oude ansichten". Er zijn zelfs dorpen, waarvan inmiddels een tweede deeltje verscheen, waaronder ook het grote vissersdorp Yerseke. Nadat auteur W.E.P. van IJsseldijk van het gemeentebestuur van de toen nog zelfstandige gemeente Yerseke in 1968 een opdracht kreeg, de geschiedenis van dit vissersdorp te boek te stellen, dat in 1973 het licht zag, verscheen reeds twee jaar later, in 1975, het door C.P. Pols uit Zierikzee samengestelde voortreffelijke boekje .Yerseke in oude ansichten", dat in korte tijd helemaal was uitverkocht en niet meer verkrijgbaar is. Omdat er nog steeds vraag naar dit leuke platenboekje was, verscheen een jaar later, in 1976, een tweede deeltje .Yerseke in oude ansichten", samengesteld door de auteur van dit platenboekje, waarvan er, tijdens het klaarmaken van de kopy voor dit boekje (november 1977), nog slechts een dertig exemplaren over waren. Er was echter in Yerseke nog zoveel materiaal aan oude kaarten en/of foto's, dat het niet alleen mogelijk, maar ook volkomen verantwoord was een derde platenboekje over Yerseke te laten verschijnen, doch nu onder de titel: "Kent u ze nog ... die van Yerseke". Wanneer een en ander naar wens verloopt, zal dit boekje vermoedelijk omstreeks de jaarwisseling (1977/1978) verschijnen.

Hoewel in de beide vorige boekjes over Yerseke meer de nadruk lag op oude dorpsgezichten, zoals oude straten, gebouwen en dergelijke, kwamen er ook weI plaatjes in voor, waarop bijvoorbeeld personen waren afgebeeld, zoals onder andere groepfoto's van leerlingen van de diverse lagere scholen, verenigingen enzovoort. In het fotoboekje "Kent u ze nog ... die van Yerseke" komen uitsluitend plaatjes voor, waarop de mensen uit Yerseke uit de periode van voor 1950 staan afgebeeld. Van de op deze plaatjes voorkomende personen zijn er helaas heel wat overleden, zodat hun afbeelding, speciaal voor de nabestaanden, aangename herinneringen zullen oproepen! Ret zijn vooral de ouderen uit Yerseke, die de meeste personen nog zullen herkennen en die hun verwondering zullen uiten over de armoedige omstandigheden, waarin deze mensen destijds hebben geleefd. Wanneer men de tegenwoordige tijd, waarin we allen in grote weelde leven, gaat vergelijken met vroegere tijden, dan valt het op, dat men het ook in Yerseke niet "breed" had,

zoals men dat weI uitdrukte. De in die tijden veel voorkomende kinderrijke gezinnen moesten zien rond te komen van eenmansverdienste. Vader moest elke dag al voor dag en dauw er op uit en het was voor hem van's morgens vroeg tot's avonds laat hard werken voor een schamel loontje, waarvan moeder de vrouw alles moest doen: haar gezin onderhouden, voedsel en kleding kopen en de huishuur betalen. Er bleef dan van het schamel weekloon maar weinig over. Een gelukkige omstandigheid was in die arme tijd , dat de meeste arbeiders, die bij de boer werkten, een eigen tuintje hadden, waar men in de schaarse vrije tijd ging werken, zodat men geen aardappelen en groente behoefde te kopen. Nagenoeg elke arbeider had "een varken op kot", dat in de maand november (ook weI slachtmaand genoemd) werd geslacht en waarmee men ongeveer een jaar moest doen. Sommigen waren in staat om in het voorjaar een tweede varken te slachten, want opgroeiende kinderen uit grote gezinnen konden heel wat aan! Men zal zich nog wel de zogenaamde "worstenstok" herinneren. Dat was een bezemsteel, waaraan de worsten in ringen waren bevestigd en die met touwtjes aan de houten zolder hing, hetzij in de woonkamer of eventueel in de gang, die beide nog balken aan de zoldering hadden. Ook de hammen hadden daar een plaats. Dan hadden vele, zo niet alle, arbeiders ook nog een geit, die destijds "de koe der armen" werd genoemd. Men had dus de beschikking over de eigen melk. Men moest er echter des avonds meestal op uit am met de "zekel" voedsel (gras) voor de sik te gaan snijden! Uit een en ander moge blijken, dat het voor vele vaders in die arme tijd een hele toer was om voor hun talrijke kroost de kost te verdienen. Maar door met de uiterste krachtsinspanning hard te werken, geIukte het, mede dank zij het verstandig beleid van moeder de huisvrouw, die van het karig weekloon van haar man, eveneens met de grootste voorzichtigheid, de eindjes aan elkaar moest zien te knopen. Wanneer er steeds werk was, ging dat weI, maar ais vader geen werk kon vinden, was er ook geen inkom en. Men was dan in die oude tijden aangewezen op de diakonie van de kerken, die echter niet rijk was en slechts over weinig contanten beschikte. Denk in dit verband maar eens aan de "kerkcent". Werkelozen konden echter hier weI om ondersteuning vragen, bestaande uit een daaider (een gulden en vijftig cent) en een brood, waarmee men het in die week moest doen. Gelukkig dat men van eigen meel dan er zelf ook nog een brood bij kon Iaten bakken! Socia le voorzieningen bestonden er in die tijd nog niet, zodat kinderrijke gezinnen niet over kindertoeslag beschikten. Ret was dan ook in die tijd zogenaamd "armoe troef".

Toch was er onder de bevolking van Yerseke destijds een grote tevredenheid te constateren. Het ging er in die oude tijd erg gernoedelijk toe. Men was, als gezin, op elkaar aangewezen. De enige ontspanning was de vereniging of de club, waarvan men lid was en waarvan de jaarvergaderingen de hoogtepunten waren in de sleur van het alledaagse leven. De krant gaf nog wat dagelijkse afleiding. Radio en televisie waren er niet. En omdat vader des morgens al vroeg op moest, ging men al vroeg naar bed!

We hebben getracht van zovee1 mogelijk verenigingen en personen plaatjes in dit boekje op te nemen, zodat sommigen er op een of meer opnamen in voorkomen, zij het dan ook in een andere situatie! Het zal voor de ouderen uit Yerseke een leuke gewaarwording zijn, een plaatje te zien, waarop men als kind staat afgebeeld. Ongetwijfeld zal men zich afvragen: "Waar is de tijd gebleven? " Maar het zullen niet alleen de ouderen uit dit grote Zeeuwse vissersdorp zijn die van deze plaatjes zullen genieten. Ook de jongeren zullen graag willen weten, hoe hun ouders en grootouders er in hun jeugd hebben uitgezien. Ze hebben in hun eigen jeugd wellicht veel over personen uit vroeger tijden door hun ouders en mogelijk ook door hun grootouders horen vertellen. En wanneer de kinderen bij opa of oma op bezoek waren, luisterden ze met open oren naar al de verhalen van vroeger. De tijd waarin zich dit vroeger allemaal afspeelde, is voorgoed voorbij, terwijl de personen die hierbij waren betrokken, zijn heengegaan en alleen nog maar in de herinnering voortleven. Veel van het oude is helaas verl oren gegaan, maar gelukkig is er voor het nageslacht ook veel bewaard gebleven, waarvan de diverse oude kaarten en/of foto's een klein onderdeel vormen!

We hebben zo duidelijk mogelijk getracht door middel van de onderschriften van een serie van honderd plaatjes, die in dit platenboekje voorkomen, het verleden weer te doen herleven, Men spreekt wel eens van "die goede, oude tijd", Toch zou men, ook in Yerseke, deze tijd niet terug wensen! Wanneer men de ouderen over vroeger hoort spreken, dan kan het ons soms duizelen. Want in onze mod erne tijd kan men zich deze toestanden (of liever gezegd wantoestanden) nauwelijks indenken. De mens van de twintigste eeuw baadt zich in een weelde, waarvan men vroeger geen idee had. Toch leefde er wel de hoop op betere tijden, In dit verband kwam het Latijnse spreekwoord in de gedachte: "In spe et labore transigo vitam": "Hop end en werkend breng ik het leven door".

We zijn ons ervan bewust, niet volledig te zijn geweest, omdat we een keus moesten maken en helaas niet alle verenigingen die Yerseke rijk is, zijn in dit boekje vertegenwoordigd! Ten slotte willen we alle bij de fotoverantwoording (bladzijde 160) vermelde personen hartelijk dankzeggen voor het tijdelijk afstaan van en voor de uitvoerige inforrnaties over de oude kaarten en/of foto's. Enkele namen willen we hier nog even benadrukken: mevrouw D. Martijn-Stevense, mevrouw c.c. Stevense-Louisse en de heren L.P.W. Born, J.S. Duinkerke, M. Moerland en J.M. Staal, die zich hierbij bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt.

We besluiten deze inleiding met u allen niet alleen veel lees- maar ook veel kijkgenot toe te wensen.

1. Een van de polders rond het dorp Yerseke is de polder De Breede Watering Bewesten Yerseke, waar diverse boerderijen in waren gelegen. Er waren ook kleinere boerenbedrijven, waarvan bijvoorbeeld de eigenaar of pachter geen schuur tot zijn beschikking had. Maar dat was dan ook geen ramp, want de buurman, die wei een landbouwschuur tot zijn beschikking had, stelde een gedeelte van zijn ruimte in de schuur beschikbaar voor zijn collega, om daarin diens landbouwprodukten op te bergen.

Op dit unieke plaatje zien we het gezin van de kleinlandbouwer Johannes Rottier, die zijn land had in genoemde polder, ten westen van het dorp. Vele jaren was hij diaken in de Gereformeerde Gemeente. Tegen de muur kijken ons aan, van links naar reehts: Elizabeth Rottier en Cornelia Rottier. Op de tweede rij kijken ons aan: Marinus Rottier, Jan Rottier, Johannes Rottier, Anthonie Johannes Rottier (die tijdens het klaarmaken van de kopy voor dit platenboekje in de Stenge woonde), mevrouw Elizabeth Rottier-Kruijsse en vooraan staat Alida Rottier. De oude Rottier draagt hier nog de Zuidbevelandse klederdracht met dito hoed, die men het "wasblikje" noemde. Mevrouw Rottier en haar oudere dochters zijn ook in de Zuidbevelandse klederdracht op de foto gegaan. De kanten kappen had den hier nog een wat afgeplatte vorm. Later droeg men wat bredere kappen. Helaas verdwijnt ook in Yerseke deze prachtige klederdracht, die slechts door nog enkele ouderen van boven de vijfenzestig jaar wordt gedragen. Moge dit prachtige plaatje de herinnering aan de steeds meer en meer verdwijnende Zuidbevelandse klederdracht levend houden! Deze foto werd omstreeks 1900 genomen.

2. Fotograaf E. Jacobs uit Rotterdam kwam al gedurende de mobilisatie (tijdens de Eerste Wereldoorlog, van 1914 tot 1918) in Yerseke voor het maken van een schoolfoto. Dat deze foto van goede kwaliteit was, bewijst wel dit plaatje, waarop we de leerlingen van de christelijke school zien.

Op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: Ko Louwerse, Marientje Vlaming, Ko Nieuwenhuize, Philippus Paauwe, Nieuwenhuize (voornaam onbekend) en Leen van der Jagt. Op de tweede rij kijken ons aan: juffrouw S.J. Sinke (stond in klas 3 en was een dochter van burgemeester J. Sinke Jzn., die van 29 maart 1899 tot 28 maart 1929 burgemeester van Yerseke was), juffrouw Van den Berge uit klas 1, Jacoba Sanderse, twee gezusters Van der J agt, Johannes van Es, Johannes Zoeteweij, Everste en Marinus Koster. Op de derde rij zien we: Fora Sanderse, Sien Nieuwenhuize, Maatje Zoeteweij, Marie Nieuwenhuize, Van der Jagt, Nieuwenhuize, Bakker, Lena de Rooy, Koos Louwerse en het hoofd der school Van der Wal. Op de vierde rij zitten:

Adriaan Hartog, Nieuwenhuize, Eduard Zoeteweij, Marien Scheele, Comelis Paauwe, Van der Jagt, Dieleman, Jaantje (Adriana) Dieleman, Neeltje van Noorden en Hubrecht Koster. Op de voorste rij zitten: Piet de Regt, Sas de Regt, Pieter van Noorden, Jan van Noorden, Van der Jagt (met lei), Nieuwenhuize (een broertje van Marie Nieuwenhuize, die de Zuidbevelandse klederdracht draagt), Thomas Zoeteweij en Kees Sanderse.

Opvallend is dat slechts een jongen een pet draagt en weI Johannes van Es. Duidelijk is op de foto de gelijke kleding te zien van de zusjes Van der J agt op de tweede rij l

3. Tijdens de ambtsperiode van dominee G.W. Akkerhuis, die de Gereformeerde Kerk aan de Damstraat in Yerseke van 12 juni 1910 tot 18 oktober 1914 heeft gediend, werd van de gereformeerde meisjesvereniging "Dorkas" in 1912 deze opname gemaakt.

Van links naar rechts poseren, staande: Janna Biersteker, Ida (was dienstbode bij dominee Akkerhuis; men zei altijd "Ida van de dominee", zodat we haar achternaam helaas niet te weten konden komen), Wilhelmina Biersteker, Jacoba Steketee, Maria Kosten en Maatje van Weele. Zittend kijken ons aan, eveneens van links naar rechts: Maria Sonke, Pieternella Sonke, Adriana Born, Johanna Staal en Cornelia de Smit.

Dit plaatje is een kopie van een zogenaamde "kabinetfoto", die werd gemaakt door Cornelis Henning, een zeer goed bekend staande fotograaf, die filialen had in Middelburg, Vlissingen en Goes. Gezien de kopie kunnen we gerust stellen, dat deze kabinetfoto's van zeer goede kwaliteit waren. Dit was een kabinetfoto van wat groter formaat, namelijk van zestien bij tien centimeter. De ouderen uit Yerseke zullen deze leden van "Dorkas" nog wel herkennen!

4. Het is al weer heel wat jaren geleden (1918) dat in Yerseke een foto werd gemaakt van de zangvereniging "Excelsior". Naar aIle waarschijnlijkheid was dit in het begin van deze eeuw.

Op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: Adriaan Hollestelle, Boutje van Oosten en Brarn Slabbekoorn. Op de tweede rij kijken ons aan: Betsie de Witte, Koos Daane, Kee Slabbekoorn, Ma Zoeteweij, Rika van Dixhoorn, Jo Kooman, Netty Paauwe en Pietje Sinke. Vooraan zitten:

Marie Poley, Hubrechtje van Stee, Sien van Hoarn, dirigent A. de Dreu, Martina Holleman en Johanna Sinke. Enkele dames zijn hier nog gekleed in de Zuidbevelandse klederdracht. De foto werd genomen voar het gebouw van de voormalige openbare lagere school (school 1) aan de Langeville in Yerseke. Het zullen voaral de ouderen uit Yerseke zijn die deze personen nog herkennen.

Zeals dat momenteel nag al eens het geval is, was er oak in deze zangvereniging een tekort aan mannenstemmen. Later kwamen er in deze vereniging meer mannen voor, zoals dat duidelijk is te zien op een verder in dit boekje voorkomend plaatje van deze zangvereniging, die in 1893 werd opgericht. "Excelsior" bestaat heden ten dage nog. WeI een prestatie, om het zo lang vol te houden!

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek