Kerkwerve in oude ansichten

Kerkwerve in oude ansichten

Auteur
:   P. Boot
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2853-7
Pagina's
:   136
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kerkwerve in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Er is vee1 veranderd in de loop der tijden, behalve de mensen: zij blijven hetze1fde. Honderden jaren ge1eden 1eefden zij weI anders, maar ze probeerden, met hun mogelijkheden, toch het hoofd boven water tehouden en daar streven wij anna 1984 ook naar.

Van het Kerkwerve van heel vroeger weten wij niet zoveel, Het is weI een van de oudste parochies van Schouwen-Duiveland; de stichting vond omstreeks 1200 p1aats en in 1298 werd het een ze1fstandige parochie met ze1fs twee pastoorsp1aatsen. De kerk was gewijd aan St.-Willebrord.

Op 21 december 1575 werd het dorp Kerkwerve grot end eels verwoest door de Spanjaarden, dertig a veertig huizen werden p1atgebrand en de kerk kreeg het zwaar te verduren, zowe1 van binnen a1s van buiten. In. het jaar 1731 - op 24 juli - zijn door een brandje in de kerk alle doopboeken en waardevolle stukken verloren gegaan. In 1899 is de oude kerk afgebroken en in 1900 verrees op ongeveer deze1fde plaats een nieuw kerkgebouw.

Oude prenten of schilderstukken van Kerkwerve bestaan nauwelijks, maar de fotografie, die eerst heel bescheiden met alleen maar familieportretten op gang kwam, bracht ook weI wat foto's van de kerk. Rond 1900 kwam er verandering in deze situatie, want toen verschenen in ons land van allerlei steden en dorpen prentbriefkaarten. Men maakte steeds meer foto's van feestelijke gebeurtenissen en er werden ook steeds meer schoo1foto's gemaakt. Van a1 dit materiaal hebben wij getracht een boekje samen te stellen.

Ben woord van dank aan allen die ons foto's wilden geven en verder dank aan a1 degenen die ons hie1pen met het verstrekken van de namen van de mensen op de foto's en van historische gegevens. Ook dank aan Cor Pols te Zierikzee, die alles persk1aar heeft gemaakt.

We beginnen onze rondgang door het oude Kerkwerve op het dorp om daama via Schutje en Moriaanshoofd te eindigen op de haven van F1aauwers. We wensen u een goede reis.

1. Voordat we Kerkwerve en omgeving bekijken en 1ezen over de jongste historie, willen we eerst het dorp wat beter 1eren kennen via deze plattegrond uit 1866.

Kerkwerve was toen 1931 bunder groot en telde 575 inwoners. De namen van alle wegen zijn niet verme1d. Wij willen er hier enkele noemen: de eerste weg links aan de Osseweg is de Tellersweg en wat verderop: Schouwgroen, Dapperweg, Omloopweg, Eiergat en via de Achterweg komt men uiteindelijk bij de Heuvelsweg. De boerderij ,,vrede geeft Zegen" is later veranderd in "Hendrieka Hoeve" en de directiekeet bij de Flaauwers in "Heerenkeet" .

Kerkwerve heeft niet altijd aan de Oostersche1de gelegen, want zo'n vierhonderd vijftig jaar geleden verme1dde een kroniekschrijver een eertijds smal vaarwater tussen Noord-Beveland en Schouwen, waar men elkaar zelfs kon aanroepen.

In de vijftiende en zestiende eeuw is de Oosterschelde met weI 3000 hectare vergroot. Enke1e verdwenen dorpen aan de zuidkant van Schouwen zijn: Simonskerke, Oudekerke, St.-Jacobskerke, Westkerke, Zuidkerke en als laatste dorp verdween in 1662 Rengerskerke voorgoed in de golven, nadat men eerst nog geprobeerd had om het dorp met inlaagdijken te behouden.

Gv.~r.E;EXTE KERKWERYE.

Seh ~ud n.:,,- t. : 50,000.

J/illif l<ur !Jtf'fUU ?

. !~

.? Y«lUWd.f:.M. JJ9lc ??.... '" Ii '1'#

1866.

2. Een hele drukte bij het postkantoor van Kerkwerve in 1902. Links in de deuropening staat Jacoba EvertseVerloop. De lange man tussen de kinderen is postloper Jan Cannoo en de jongen rechts van hem is Piet Evertse. De linker van de twee vrouwen met witte haakmutsen is Pietje Stoel-de Wit en de andere Lien Kloet. De man bij het paard voor de tweewieler is Atte Kooman uit Noordwelle. Hij leurde met ellegoed, manchesterbroeken, band, garen enzovoort.

Deze foto is verrnoedelijk genomen om de nieuwe kerk, die twee jaar daarvoor was gebouwd, uit te trekken (op foto vast te leggen). De van het jaar 1700 daterende kansel (van de oude kerk, die dateert van de vijftiende eeuw en sinds 1895 niet meer in gebruik is) werd in de nieuwe kerk geplaatst. De kerkelijke gemeente kreeg op 1 april 1626 haar eerste eigen herder en leraar in de persoon van dominee Gerardus Cuilenburg. Hij werd op 28 juni 1598 te Zierikzee geboren.

Voor die tijd was de kerk, in combinatie met Noordgouwe, vanaf 1588 bediend door acht predikanten. In 1923 werd een samenwerkingsverband met Serooskerke aangegaan en in 1969 werd samen met hervorrnd Scharendijke een dominee beroepen. Dominee Jan Bernard Duk is, gerekend vanaf 1626, de achtendertigste predikant van de Hervorrnde Kerk te Kerkwerve.

Kerkwerve

~0U'Vf-f/

----

------

3. Landelijk Kerkwerve in 1921. Men zat toen nog goed in de bornen, hetgeen het dorp een extra bekoring gaf. In de winter van 1933/34 werden de grote bomen rond de hervormde kerk wegens de to en heersende iepziekte gerooid, wat een verarming voor het dorp betekende.

Rechts zien we de vermaarde dorpsherberg "De Driesprong", waar Lies Klaasse en zijn vrouw Neeltje Kosten de glaasjes vulden. Zij hadden de zaak in 1904 overgenomen van de familie Evertse-Moelker. Piet Evertse heeft er samen met zijn "ega" Neeltje Moelker een hele tijd gewoond. In 1862 werd hun eerste zoon Jan geboren en later volgden nog eens zeventien kinderen, van wie er slechts acht opgroeiden. Hun zoon Jan is negenendertigjaar lang onderwijzer geweest op Kerkwerve en zoon Marinus verzorgde tweeenveertig jaar lang de post in zijn geboortedorp.

In de dorpsherberg nuttigden de schoolkinderen tussen de middag hun boterhammen en wanneer in de wintermaanden, tot ongeveer 1885, de Verseputseweg gedeeltelijk onder water stond, verkleedden de uit de richting Prommelsluis komende kerkgangers zich in het cafe, om zich van slik en slobber te ontdoen. Ook hun kerkboeken en stoven werden in het cafe bewaard en na de kerkdienst stond dan in de gelagkamer de koffie klaar. In de zijgevel ontdekken we nog de deur, die toegang verschafte tot de rechtkamer. Na de gereedkoming van het nieuwe gemeentehuis aan de Ring in 1909 werd dit gedeelte aan het cafe toegevoegd.

~roet uit KerkUleru~

4. De drie jongens staan hier in het jaar 1928 bovenop de "vrooneule", die over de zogenaamde "vro6ne" was gebouwd. Deze vaart is al lang verdwenen en riolering kwam ervoor in de plaats; alleen de tegenwoordige Vroonstraat houdt in Kerkwerve deze naam nog in herinnering.

Ret rechter huis heeft Stoffel bij de Vaate, die jarenlang gemeenteraadslid is geweest, in 18791aten bouwen. Later woonde Joost Rotte in de voorste helft en Gillis de Wit aan de achterzijde. In de tuin zien we verder nog een varkenshok en "knienekotten" staan. In 1932 werd in deze tuin door Piet Rotte, zoon van Joost Rotte, een nieuwe woning gebouwd. Deze werd daama bewoond door Koos Smalheer en thans door Dingeman Ringelberg. Links van de tegenwoordige Oudeweg zien we weer het cafe van Lies Klaasse, die niet aileen kastelein, maar in het najaar ook "de peetied", peetarreerder, was. Tevens was hij metselaar en al zijn materialen werden opgeborgen in het aangebouwde schuurtje. Door het grote luik dat in de kopgevel is aangebracht, konden de ladders en het stellinghout naar binnen worden gebracht. In 1932 kwam Jacobus van den Bout hier als kastelein en huisslachter. Ret schuurtje werd verbouwd tot slachthuis en winkel. Ret was wellicht de eerste en de laatste slagerij die Kerkwerve ooit rijk is geweest. Ret kleine schuurtje bij de telefoonpaal is het "melkkot" van boer Van Mourik.

5. De Kerkweg zoals we die tegenwoordig kennen, zag er vroeger heel anders uit. Op deze foto uit 1909 - een opname en uitgave van R.W.J. Ochtman te Zierikzee - heeft men een prachtig gezicht op het landelijk gelegen Kerkwerve. In de sloot die rechts van de weg ligt zien we volop riet en daarom werd het perceeltje grond naast de sloot ("dulve" zegt men op Schouwen-Duiveland) ook wel ,,'t Rietveld" genoemd. Toen wagenmaker Job Jan Steur de zaak overdeed aan Hendrik Hendrikse, liet deze mer een nieuw huis bouwen. Kees van der Wekken nam deze woning later over en bouwde er een schuur bij en dit is tegenwoordig de witlofschuur van Jan Rentmeester. Links voor de armenhuizen een kilometerpaal en wat verder in de richting van de kerk zien we nog zo'n paal. De vier fietsers zijn voor de gezelligheid "opgeplakt". Direct rechts van de armenhuizen zien we nog een stukje van de gevel van het woonhuis waar Toon Hagesteijn woonde. Voor dit huis lag in die dagen het "pitje van Stoeltje", waar ook een omheining omheen stond. Dit putje werd voor de oorlog gedempt. Pietje Steel-de Wit, de echtgenote van slager Leendert Stoel, die in het volgende huis woonde, moest erop toezien dat de put schoon bleef. Het laatste huis is het postkantoor van Marinus Evertse.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek