Kuringen in oude prentkaarten deel 2

Kuringen in oude prentkaarten deel 2

Auteur
:   Jef Berx
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   België
ISBN13
:   978-90-288-6013-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2-3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Kuringen in oude prentkaarten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Vroeger was men van mening dat de naam Kuringen was afgeleid van kur (cour, hol) en ingen (weilanden), dus: Cour-inqen, de weilanden van het hof. Met dit Hof werd kennelijk het Kasteel bedoeld, dat echter gebouwd werd in de 12de eeuw, terwijl er reeds vroeger sprake was van Kuringen, Thans neemt men aan dat Kuringen van de Germaanse mansnaam Kur! is afgeleid, Na de Frankische landinname vanaf de 5de eeuw ontstonden ook de Germaanse nederzettingsnamen, waarbij de afleidingen van persoonsnamen op ingum ofingas gevormd werden, Kuri-ingum betekent dus "bij de lieden van Kun" , In een schenkingsakte van gravin Ermengardis, die dateert van 1078, staat Kuringen vermeld als Curenge, alias Curiages. Deze schrijfwijze vinden we ook in de Acta Sanctuorum, waarin de levens van alle heiligen beschreven zijn, Curinges wordt hierin beschreven als de plaats van een van de hoeven van de Pepiniden, een van de uitgestrekte meierijen door de Pepijns in Haspinga opgericht Pepi]n de Oude (Pepijn van Landen) was gehuwd met Itta (later de Heilige Ida). Zij hadden een zoon: Grimoald en twee dochters: Geertruydt en Begga (later: de Heilige Gertrudis en de Heilige Begga), Gertrudis (626-659) bracht waarschijnlijk een gedeelte van haar jeugd door op het goed van haar vader te Kuringen; zij wordt er vereerd als patrones,

Het Kasteel heeft in Kuringen een voorname rol gespeeld, Oorspronkelijk bevond zich hier een kleine nederzetting, bestaande uit enkele primitieve woningen, Om zich in een eerste fase te beschermen tegen rovers en vijandelijke troepen bouwde men een kleine versterking: een "motte", bestaande uit een houten gebouwtje, omgeven door een ringgracht en een aardwal. Nadien kwam er een stevige palissade, voorzien van een loopbrug. Bij onraad trokken de buurtbewoners zich terug binnen de omheinde ruimte en zochten bescherming in de motteroren. Aanvankelijk vervulde de mottetoren alleen een verdedigende

functie, Dat veranderde in de 11 de eeuw, toen ontstond de donjon, waarbij verdediging en woonfunctie in één toren werden geconcentreerd, De eerste donjons waren vierkant van vorm, maar wegens de kwetsbare hoeken werd al spoedig overgegaan tot ronde torens, De oorspronkelijke burcht van Kuringen bestond uit vier grote hoektorens, Nadat de donjon van Borgloon werd verwoest in een strijd tegen de bisschop van Luik, bewoonden de Loonse graven hun versterkt kasteel te Kuringen (waarschijnlijk vanaf l l-lü).

Met het vrijheidscharter van 1240 kregen de bewoners van "Curingenblnneu-de-hameyen" (gebied binnen de slagbomen) dezelfde rechten en vrijheden als de bewoners van Luik. Buiten deze afgebakende kern gold nog steeds het Loons recht Het grafelijk leenhof werd in de 13de eeuw verplaatst naar Kuringen, het deed dienst als rechtbank voor feodale zaken en als opperste beroepshof voor de meeste Loonse schepenbanken, Dit hof noemde men, .Edele Leenzaal van Kuringen", vanaf

1 5 84 overgebracht naar Hasselt, doch met behoud van zijn oorspronkelijke benaming,

Het graafschap Loon werd in 1366 definitiefingelijfd bij het prinsbisdom Luik, Verscheidene prins-bisschoppen hebben meermaals op het kasteel te Kuringen verbleven, onder anderen Arnold van Hoorn, Jan van Beieren, Jan van Heinsberg (die er overleed) en Lodewijk van Bourbon, onder wiens bewind het kasteel in 1485 in brand werd gestoken door aanhangers van de familie Van der Marck (Het Everzwijn van de Ardennen, stam Lummen), De man die zijn stempel drukte op het uitzicht van het kasteel was prins-bisschop Erard van der Marck

( stam Sedan). Hij liet het kasteel opmerkelijk verfraaien; er werden prachtige tuinen aangelegd met mooie fonteinen. Tijdens zijn bewind werd in 1515 een prins-bisschoppelijke kapel bijgebouwd aan de StGertrudiskerk, met particuliere toegang vanuit het kasteel, Deze toe-

gang werd in 1965 dichtgemetseld; de kapel werd toen gebruikt als sacristie, later diende ze als doopkapel.

Geregeld bezochten hoge gasten het kasteel te Kuringen. Er waren vooral de prins-bisschoppen Joris van Oostenrijk, Robrecht van Bergen-op-Zoom en Gerard van Groesbeek (die er werd geboren). Maar ook kwamen er vele ridders, prinsen en hovelingen en zelfs Keizer Karel V verbleef er tweemaal. Heel wat later, toen gouverneur Verwilghen het kasteel bewoonde, kwam koning Boudewijn er op bezoek. Kapelaan Christiaan Munters beschreef het leven op het kasteel in zijn "Dagboek van gebeurtenissen" (1529-1545), met verhalen over processen en terechtstellingen. Nadat ze in de .Jiornperlepomp'' (de pijnkelder) waren gevangen gezet, werden de misdadigers, heksen en lutheranen door de beul geradbraakt, gevrorgd en opgehangen. De galg stond opgesteld aan de grens met Hasselt.

Een opmerkelijke bewoonster van Kuringen was Maria Pypelinckx, moeder van de grote schilder P.P. Rubens, Zij werd te Kuringen geboren in 1538; haar vader, Hendrik Pypelinckx, staat ingeschreven in het bekende "Register van de Broederschap van Sinr-Gertrudis", 6.6.1541. Bijzonder belangrijk voor Kuringen was de Herkenrode-abdi]. Zij behoorde tot de rijkste abdijen van de Nederlanden; haar invloed was enorm groot. Wij kunnen in dit kort bestek onmogelijk in detail uitweiden over deze cisterciënzerabdij, die een groots verleden had. Graag verwijzen wij hiervoor naar gespecialiseerde lectuur.

1 Het Dorpsplein, op het einde van de jaren dertig. Aan de linkerzijde de pastorie, de gildezaal en de kapelanie; op de achtergrond het café "In het Dorp". Aan de rechterzijde stonden toen nog bomen en slechts twee woningen voor de St.Gertrudiskerk.

Kuringen (Limburg). - Kerk en Gemeenteplccrts Curange (I.i.mbourg). - Eg ise el Plcce Communole

2 Een blik op de kerk vanaf het veld aan de Crutzenstraat, die toen Broekstraat werd genoemd. De foto dateert van 1939 en toont nog de kleine hoeve van]efBogaerts en de opvallende open ruimte aan de overkant van de straat.

:1 De Crutzenstraat (vroeg~~r Broekstraat ) op het einde van het jaar 1939. Wij kijken vanaf de spoorbrug naar het dorp. Er was nog geen verharde weg en er stonden slechts enkele woningen. Thans is er bijna een volledige bebouwing langs weerszijden van de straat.

4 De St.-Gertrudiskerk, omstreeks 1925. Mogelijk stond hier reeds in de 7 de eeuw een bedehuis, toegewijd aan de Heilige Gertrudis. Alleszins vermelden officiële gegevens de bouw van een kerk in de 12de eeuw. Ingrijpende verbouwingen vonden plaats in de 15de eeuw; hiervan bestaan nog de kruisbeuk, het koor en het onderste gedeelte van de toren.

CUrïogen Kerl< ! Curange Egliee

~

5 Hoofdaltaar van de St.Gertrudiskerk, in eik, Luikse stijl, met een groot doek:

"De Heilige Gertrudis met Onze-Lieve-Vrouwen Kind" door de Luikse schilder Henri Deprez (1727-1797). Zijdelings staan twee opmerkelijke beelden van de apostelen Petrus en Paulus; de Luikse stijl is een navolging van de grote beeldhouwer Jean Delcour.

6 Beeld van de Heilige Gertrudis, geplaatst op een van de zijaltaren in de St.Gertrudiskerk. Het beeld, uitgevoerd in gepolychromeerd hout, dateert van de 13de eeuwen is het oudste gekende beeld met afbeelding van deze heilige, die de patrones is van de parochie. Zij was de dochter van Pepijn van Landen en leefde van 626 tot 659. De Heilige Gertrudis verbleef vermoedelijk tijdens haar jeugd te Kuringen; zij wordt aangeroepen tegen ratten- en muizenplagen.

7 Z.E.H. Jan Teuwen, geboren te Budel, was pastoor van Kuringen van 31 januari 1863 tot 20 februari 1902. Hij maakte zich zeer verdienstelijk door hulp aan de armen en was bijzonder populair.

8 Z.E.H. Jan Schroyen, geboren te Heppeneert-Maaseik op 5 februari 1860. Hij was achtereenvolgens kapelaan te Verviers en te St. - Truiden en pastoor te Linde-Peer. Hij werd pastoor van Kuringen in 1904 tot aan zijn dood op 16 december 1932. Het was een imposante verschijning voor wie de kinderen angst hadden; zij noemden hem oneerbiedig "den dikke".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek