Lisse in oude ansichten deel 2

Lisse in oude ansichten deel 2

Auteur
:   A.M. Hulkenberg
Gemeente
:   Lisse
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3863-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Lisse in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

"Lisse in oude ansichten, deel 2" is een vervolg op het eerste ansichtenboekje. Nu is het erg vervelend, dat vervolgen op boeken, films of televisieseries vrijwel altijd teleurstellen. Wanneer we dit nu echter maar goed voor ogen houden, kan het misschien toch nog meevallen.

We doen weer dezelfde wandeling als de vorige keer en om het geheel wat doorzichtig te maken wordt er telkens verwezen naar eerdere publicaties. Al5 betekent: Lisse in oude ansichten, bIz. 15. L32: Kent U ze nog de Lissers, nr. 32. Ook binnen dit boekje zelf wordt verscheidene malen naar een andere bladzijde verwezen. Is dit storend? Och, dan kijkt U er niet naar; dan slaat U het gewoon over.

De meeste ansichten en foto's komen weer uit de verzameling van de heer S.C. Lemmers, maar er zijn foto's onder van onze bejaarde plaatsgenoot de heer Joh. van Aalst (A20 en 56), die van Lisse heel mooie plaatjes heeft gemaakt. Wat de tekst betreft heeft schrijver veel pleizier gehad van de "Aanteekeningen

op het dorp en de Gemeente Lisse, door A. Raaphorst Hzn., dagbladcorrespondent te Lisse". Deze werden schrijver in goede vriendschap ter hand gesteld door de heer J.P. Raaphorst, die nu al tientallen jaren in Haarlem woont, maar desondanks every inch een Lisser is gebleven. Dat is weI zeer in tegenstelling tot schrijver dezes, die ergens nog een heel stuk jeugdsentiment in Hillegom heeft liggen, en als ik nu de volgende alinea bij "Oom Arie" lees, is dat weI zeer beschamend!

"Bij Koninklijk Besluit van 22 Juli 1914 is het betaalkantoor van de Ontvanger der Directe Belastingen en Accijnzen van Lisse, waar het sinds menschenheugnis was gevestigd, naar Hillegom overgeplaatst. De werkelijke reden hiervan is onbekend, hoewel van officieele zijde wordt beweerd, dat het kantoor is 6vergeplaatst om de ingezetenen van Hillegom, die altijd en in aIle tijden bekend staan als zeer slechte be talers, wat beter tot betalen te kunnen aanzetten. In het jaar 1913 werd door Hillegomsche belastingbetalers een bedrag

van f 1300, zegge dertienhonderd gulden, aan vervolgingskosten betaald, zijnde 90% van alle vervolgingskosten die door Hillegom, Sassenheim en Lisse werden betaald" ....

Is het nu echt onrnogelijk voor zo'n Hillegommer een zeer gedegen Lisser te worden? Ja, ik geloof echt dat dat niet gaat. Of schoon, .... , er doen zich in dit dorp soms toch wel zeer vreemde dingen VOOL Zo is nog onlangs in de (Hoender- )Hof van Lisse een ietwat avontuurlijk Haantje (A 15) plotsklaps in een Zwaantje veranderd! Nou, dat is nu toch weI een hoogst opzienbarend biologisch wonder, zeg U nou zelf! Een Haantje dat een Zwaantje wordt! Je zal toch wel heel ver moe ten lopen, als je dat nog cen keer zou willen beleven! Maar dat een Hillegommer ooit verandert in een Lisser? Kan niet; wordt hi] nooit! Of hij is nimmer een echte Hillegommer geweest.. ..

Excuus, Vrienden, dit gaat te ver! Laten we nu maar gauw gaan stappen door Lisse's lustwaranden. Waar

we beginnen? Bij de "Zwaan" natuurlijk, bij de echte, oude "Witte Zwaan". Maar die is er tach niet meer? ! Nee, die is er niet meer; daar ter plaatse bevindt zich nu het Grote Lissese Monument. Rotterdam heeft oak zulk een monument: "Stad zonder hart", van Zadkine. Het is zeer aangrijpend, maar het heeft weI veel geld gekost.. .. Van de jaarlijkse kunstinzendingen op de tentoonstelling "Keukenhof" hebben we geleerd, dat de beelden steeds meer "tot hun essentie moeten terugkeren", al het bijkomstige moet verdwijnen. Waartoe dit uiteindelijk geleid heeft zien we in het Vierkant, de uiterste consequentie, das absolute Denkmal. Een open gat; "Dorp zonder hart". Een aangrijpend monument. En het heeft de gemeenschap geen cent gekost!

Daar gaan we dan; zeventig jaar terug. De "Witte Zwaan" nog in volle glorie!

Vier kant. Lisse.

1. We beginnen dus op 't Vierkant, of beter gezegd: "in het Vierkant" of "binnen het Vierkant van Lisse", zoals men dat in oude papieren vermeld vindt (A8-16). In 1913 werd besloten het Vierkant te "verfraaien", de oude bomen te rooien, jonge iepen te planten en "een park aan te leggen". Tegen dat laatste verzette zich Bert van der Zaal, die beweerde het eigendomsrecht over een deel van het Vierkant te bezitten (A12). Inderdaad bleek, dat in 1839 het geval geweest te zijn ; Van der Zaal sloeg er vroeger zijn timmerhout op en kon dat stuk met een boom afsluiten. Bij de overdracht in 1864 was dit recht echter ongenoemd gebleven ... En aldus kwam er een plantsoen, wat op een dorpsplein eigenlijk niet thuis hoort. Wat dan wei? Oude linden en verder een ruimte waar het aangenaam toeven is.

~z=-

~u~~'~ /y/y-

2, Hier is hij dan, "het sieraad, de weldoener, later voorzeker de held van Lisses kronieken", de gedurende een halve eeuw vermaarde herbergier van de "Witte Zwaan", naar wiens landerijen een huis en naar welk huis een straat werd genoemd (nrs. 19 en 20): Gerrit Veldhorst, De Studentenalmanak van 1847 verhaalt: "Daar stond hij, Vader Veldhorst, zijn nederig petje in de hand, in de deur der van ouds beroemde Zwaan te waehten tot de aanrollende sociable, met studenten gevuld, stilgehouden had, De zaehte lentewind deed de lokken van zijn vlaspruikje, toen hij met verweerde hand het portier opende, even zo wel rondzwieren als die van den vrolijke jongeling, toen deze met den gullen uitroep: "Dag Vadertje! " den ouden man bijna in de armen vloog. Zo spoedig mogelijk stond het halve dozijn in een eirkel om Lisses Juweeltje, den ouden man de handen drukkende, op den sehouder kloppende of omhelzende. "Welkom, Heeren, op Lisse! " was de gulle ontvangst van Veldhorst. Zo vroeg in het jaar had ik nog geen bezoek verwaeht, maar kom binnen! De Madeira en de Port staan te waehten, en geene onvrienden met hen, hoor! want het zijn geurige klantjes! " Na uitvoerige to osten en een zeer overvloedig diner gingen de Heren zich v66r het dessert en de afseheidsdronk nog iets vertreden. Ze moeten al vrij ver om zijn geweest, want "toen zij het reehte pad naar de Zwaan daehten in te slaan, zagen zij zieh eensklaps verplaatst voor de overblijfselen van het Huys Deveren" ... Veldhorst is weg en De Zwaan is weg. Nooit zal de zorgeloze kreet meer kunnen weerklinken: "Voort koetsier, naar Veldhorst in de Zwaan te Lisse! "

Greet uit £.isse.

3. Wij zijn nog steeds bij het oude vertrouwde logement "De Witte Zwaan", sinds 1872 bij "Van Ruiten" (A7, AI0, L35), het centrum van feestvierend Lisse. Zo werd hier op 15 november 1877 "des avonds ten 7 uur" door de "Rederijkerskamer Nut en Genoegen" toneel gespeeld. Voor de pauze "De Regimentsdochter", een stuk waar je echt lekker bij kon uithuilen. Spelers: A. v.d. Meij, Th. Nieuwenhuisen, A. en P. Tibboel, H. Driehuizen en de dames B. Mesman, W. van Maanen en C. Driehuizen. Na de pauze een blijspel, zoals het behoort. Bakker Brooddeeg (P. Tibboel), Vleeshouwer Stierkop (c. v.d. Zaal), Dansmeester Springbeen, etc. etc. "Entree 49 cent. H.H. Kunstlievende Leden hebben met twee Dames toegang". Een heer met twee dames ... Rare situatie in Lisse!

S
iO
~
~ r
".
~
"i
~' ::
~ 4. Voor al die feestelijkheid werd "De Witte Zwaan" te klein. Wat hier misschien lijkt op een gereformeerde kerk is in werkelijkheid de feestzaal, "Anno 1900". Later werd het gebouw de bioscoop van Beuge1sdijk en ten slotte is het enige jaren ge1eden gesloopt. Ret dochtertje van de hotelhouder stuurt deze ansicht naar "Mej. M. Merks pia Mej. v.d. Broek, Lisse", de dames van het k1euter- en breischooltje (nr. 18). Voora1 tijdens de kermis was het hier een hele drukte. Tot 1905 duurde die van Zondag tot Zondag; acht he le dagen. In 1906 ging de eerste Zondag eraf, in 1910 de 1aatste. Ten slotte was van het echte oude dorpsfeest, zeer tot spijt van die raads1eden J. Rigge1 (nr. 63), J. Pijnacker (All) en G. van der Veld (nr. 67), niet vee1 overgeb1even.

5. Op de vorige bladzijden kon men links nog een deel zien van de oude boerderij van Jurriaan (Georgius) Vreeburg (nr. 9) en Anna Topper uit Hillegom (A9). Later woonde er hun zoon Henk, terwijl Gerrit in 1913 een huis bouwde aan de Achterweg. Hier zien we de vier gezusters. Links Gee, in het midden Kaatje die ongehuwd bleef en geheel reehts Miek, die trouwde met Johan van Reisen te Voorhout, bollenkweker. Tussen Ka en Miek zit Pietje. Gee en Pietje trouwden op dezelfde dag. Geertje met Leo van Grieken (L 75), ook al in de bollen, en Pietje met Wouter Ruigrok uit De Zilk, idem. Dat gaf gepraat: als twee zusters op een dag trouwen moet een van beiden spoedig sterven. Het is helaas uitgekomen; kort na haar huwelijk is Pietje Vreeburg overleden ...

~ISS E

6. De stoomtram in zijn 1aatste dagen. Op 16 mei 1881 werd het traject Hillegom- Leiden in be drijf gesteld met vier ritten per dag, zoals de heer Jac. de Graaf in "Trams en tramlijnen" weet te verme1den, en 1 juli 1881 kwam de gehe1e lijn in exp1oitatie. Die goede oude "Bello"! Op 30 december 1932 nam men afscheid. Nu heeft de stoomtram veel fans, maar toen haa1de men voor zoveel onnozelheid a1s een stoomtram de schouders op. De heer met hoed en strikje is J. Camminga (nr. 16) met achter hem zijn compagnon, Mijnheer Buurman (L 70). Dan vo1gen bakker Goldberg, conducteur Van Vuren, Gerrit van Waveren (L68) en A. Marseille, de schilder. Links is de manufacturenzaak van B. Theissen (L 70) en rechts de huidige apotheek en de "A1gemene Bank Nederland" (AI2).

7. Afscheid van de stoomtram betekende ook afscheid van de autobus. Die mocht rijden, zo lang de tram nog niet was geelectrificeerd. Daarna was het afgelopen ... De hier afgebeelde bus van de "Haarlemsche Brockway Bus Maatschappij" gold als zeer modern en comfortabel. Voor de bus staat de bijzonder populaire Piet van der Drift, altijd lachend, altijd vrolijk en gedienstig. Als hij aan een touwtje trok maakte de bus een eigenaardig, gaggelend geluid, Dan gingen de ramen open en zwaaiden de meisjes. In Hillegom tenminste; in het degelijke Lisse gaapten ze achter de half gesloten gordijnen ..... Piet kijkt hier wat bedrukt. Geen wonder, 't is gedaan met zijn bus; rechts en links worden de electriciteitsmasten al opgericht.

8. 30 december 1932, de officiele proefrit van de electrische tram met de genodigden. In december 1911 was er in Lisse reeds "eene commissie zamengesteld tot het verkrijgen van eene Electrisatie van de Tram", bestaande uit de heren J. Pijnacker die woonde in het huis rechts, M. Ve1dhuyzen van Zanten jr (L2) en A. Gu1demond (A24, A26). Op 5 januari 1912 werd een open bare vergadering gehouden in "De Witte Zwaan". In 1907 was een "e1ectrisatie" afgesprongen op de eisen van "Waterstaat" aangaande de breedte van de rijweg. Nu ging het weer niet door, omdat vele "aange1ande eigenaren" de bermen duur wilden verkopen. De Lissers bleken helaas "de meest onhande1bare" te zijn! Enfin, uiteindelijk is de e1ectrische tram er toch gekomen (en weer verdwenen).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek