Loenen (Veluwe) in oude ansichten deel 2

Loenen (Veluwe) in oude ansichten deel 2

Auteur
:   M.B.J. Kobussen
Gemeente
:   Apeldoorn
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0350-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Loenen (Veluwe) in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Loenen op de Veluwe is een van de weinige dorpen die in de loop van de jaren door het bouwen van nieuwe woningen haar landelijke karakter toch heeft kunnen behouden. Het heeft een hechte gemeenschapszin en een bloeiend verenigingsleven, waar veel tot stand is gekomen. Niet voor niets kreeg Loenen in het jaar 1976 als schoonste dorp het predicaat "Parel van Gelderland" uitgereikt. Bezoekers van ons dorp in vroeger tijden waren toen reeds verrukt over de schoonheid die het te bieden heeft. Gaven we in het eerste deel van "Loenen in oude ansichten" een overzicht van de geschiedenis van het dorp en zijn buurtschappen, in dit tweede deel beginnen we met de indrukken van een bezoeker die Loenen rond de eeuwwisseling verkende en gefascineerd werd door haar rust, ruimte en afwisselende schoonheid. De bezoeker beschrijft het aldus: Loenen is een land voor liefhebbers van lopen, van klimmen, van ruimte, vergezichten en ... zon. Heel Loenen baadt op een heldere zomerdag in de zon. De zon glanst op de korenvelden als blonde zijde, broeit en schijnt tussen de lage dennen en sparren. De zon brandt op de heide en 't zand, straalt over 't vergezicht en flikkert op een venster, mijlen ver weg als een verdwaald sterretje.

In het dorp zien we de herberg "Den Eikenboom". Het verweerde uithangbord vertoont een groepje heren in toga en baret, bef en steek, staande rond de gevelde eikenboom. Wat het dorp betreft: een hoek ter rechter, een hoek om ter linkerzijde en gij zijt er door. Onderweg komt gij een paar winkeltjes, de Hervormde Kerk en pastorie, een paar rentenierhuisjes en arbeiderswoningen, een ietwat somber landhuis "De Kleine Horst", een wagenmaker en de Rooms Katholieke Kerk met haar pastorie voorbij. Dit is de hartader van Loenen. Loopt gij door, dan vindt gij villa Radeland, waar een pension was of is voor herstellende kranken en stuit gij op de rails van 't Locaaltje en 't station. Aan de andere zijde der rails gaat het verder dwars over de hei en 't Dierensch Kanaal naar Deventer. Niet ver van het station, maar ver genoeg, om zijn waardigheid op te houden en zichzelf te zijn, ligt hier het hoge stenen huis, welke gevels tussen het hoog geboomte uitkomen: het kasteel "de Horst". Van de weg afgezien ligt het met zijn front adellijk wapen en zijn brug voor zich uit, als gevat in een diepe lijst van zwaar geboomte; een dubbele rij links die beiden op het buitenhof van het oude slot uitkomen. Het kasteel geeft met zijn grachten en eenzame grootheid te midden van zijn hoog geboomte iets romantisch aan Loenen en daarmee een bekoring temeer. Wanneer we de volgende maal niet de dorpsweg vervolgen, maar stappen we van "den Eikenboom", de Hervormde Kerk en pastorie voorbij en langs de grintweg het vrije veld in. Rechts en links, overal staan de akkers te bloeien, koren en boekweit, al wat gij ziet. Rechts de achtergrond van het dorp, met stulpen onder hoge bomen en een schaapskooi, links boven de wuivende halmen de lijnen van de hoge hei en eikenhout, achter het torenspitsje van Loenen dat even boven de glooiing uit komt kijken. Bij de boerderij "De Vrijen berg " met haar hoge bomen, werd juist 550 jaar geleden in juni de vrije mannen van Reinout III van Gelder verslagen. Nog draagt de boerderij naar de gedenkwaardige slag haar naam.

Het grote aantrekkingspunt aller bezoekers, de Loenensche Waterval, is niet meer ver af Vanaf de weg volgen we de beek en horen een zacht geruis. Het is een gemetselde waterval en het is een gegraven beek, een waterleiding, gevoed door diepe sprengen ver weg in de hei. Men heeft om het water van de hoge hei op het peil van het kanaal te brengen een diepe gleuf gegraven, waarin het zich hier met zijn gewone voortvarendheid langs de treden naar beneden soort. Het geheel is een product van waterbouwkunde en ingenieurs en hebben dit aangelegd om het dorstige Dierensche Kanaal te drenken. Andere wegen en wandelingen laten zich gemakkelijker vinden. Trouwens alles is hier wandeling. Gij kunt geen brief naar de post brengen of gij maakt een wandeling zoals de weg naar Zilven tussen geurig akkermaalshout en bramen met akkers. Over de Loenense heuvelen kunnen we naar de Woeste Hoeve. Terug gekomen in de herberg "Den Eikenboom" zuchten we dat wij heen moeten, weg uit dit goede land met zijn liefelijkheid, zijn ernst en verhevenheid, weg met het babbelende lokaaltje naar onze eigen woonplaats. Na zijn vele omzwervingen door Loenen besluit deze bezoeker in een oud geschrift met het mooiste vers, dat een ode is aan ons prachtig dorp:

0, Loenen lachend land / Van heuvelen en dalen / Geen plekje aan Veluws rand / Kan bij uw zoetheid halen.

In dit boekje trachten we u een beeld te geven van diverse plekjes uit het dorp van ongeveer zestig jaar geleden. Een aantal foto's met personen zal u deze plekjes weer in herinnering brengen. We maken met u een tocht door het dorp, zoals we dat vroeger gedaan zouden hebben, wanneer we aan zouden komen bij het Loenense stationnetje.

We danken alle personen die door het ter beschikking stellen van hun foto's en ansichten, het geven van inlichtingen of anderszins, hebben meegewerkt aan het tot stand komen van dit tweede deel.

1. Wanneer de bezoekers van ons dorp in vroeger tijden per stoomlocomotief Loenen binnenkwamen, maakte men direct kennis met dit knusse station. Men kon reeds vanaf 1887 met de trein vice versa Apeldoorn-Dieren. Velen hebben hier gebruik van gemaakt. Het kwart eeuw bestaan van de spoorlijn werd in 1912 groots gevierd. In het eerste deel van "Loenen in oude ansichten" heeft u hiervan enkele foto's kunnen zien. Op het perron staat een groot aantal reizigers dat met de aankomende trein mee wil naar Beekbergen of Apeldoorn. Rechts naast de locomotief zien we een goederenwagen, die waarschijnlijk al geladen is. Vanuit Loenen gingen veel wagonladingen met papier en hout naar diverse bestemmingen. Het station is inmiddels afgebroken, maar de oude romantiek van de stoomtrein heeft de Veluwsche Spoorwegmaatschappij sinds twee jaar doen herleven.

2. Vanaf het station gaan we nu eerst oostwaarts en zien tegenover het vroegere Stationskoffiehuis (Bosoord) een weggetje, de Molenallee. Enkele honderden meters in deze weg zien we een grote boerderij, "De Bisschop". Het is een oud bezit van kasteel "Ter Horst". In 1923 kocht Berend Sanders de boerderij van de familie Van Lijnden. Berend Sanders, getrouwd met Anna Koenders, was jachtopziener van kasteel "Ter Horst" en bewoonde "De Bisschop". Na zijn huwelijk ging grootvader Sanders hier wonen. Van zijn drie zonen, Hendrik, Harm en Bé, bleef de laatste na het overlijden van zijn ouders op de boerderij wonen. Bé Sanders deed weinig aan het onderhoud. Toen hij stierf, in 1969, was de boerderij erg vervallen. Hij liet de boerderij na aan zijn familie. De foto is gemaakt rond 1910. Links grootvader Berend en zittend met knipmuts grootmoeder Anna Sanders-Koenders. De andere dames zijn vermoedelijk familieleden uit Amsterdam. Verder zien we nog Harm en en Bé Sanders op jeugdige leeftijd.

3. Aan de Molenallee vinden we ook dit papierfabriekje, "De Bovenste Molen", dat gebouwd werd in het jaar 1901. Aan de andere kant van de beek stond voordien een oude papierboerderij . Naast papier maken hield men er toen ook nog vee bij om aan de kost te komen. Het fabriekje was ook een bezit van kasteel "Ter Horst" en werd onder anderen verhuurd aan de familie Aarnink en een lange tijd aan Andries Schut, totdat deze een nieuwe fabriek bouwde aan het Kanaal. De familie Schut kon het fabriekje, met machines en alles wat nodig was, huren voor de prijs van f 1100,- per jaar. In 1901 werd er ook een woonhuis bijgebouwd, waarin de familie Schut gewoond heeft. Het bejaarde echtpaar J. Tabor woont nu nog in dit huis.
In 1926 werd het fabriekje verkocht aan de wasbazen Cornelissen en Geurtsen uit Uchgelen. Korte tijd later kwam het weer te koop en de gebroeders Willem en Johan Tabor uit Eerbeek kochten het voor de prijs van f 11.000,-. Na de wasserij is er nog tot 1975 een palletfabriek in het gebouw gevestigd, toen het op 27 februari door onbekende oorzaak geheel in vlammen opging.

4. Terug aan de Hoofdweg vinden we verderop de smederij van Chris van Oorspronk, die de oudste is van Loenen. Chris van Oorspronk begon in 1918 voor zichzelf te werken, nadat hij bij andere bedrijven de nodige ervaring had opgedaan. Hij legde hier de basis voor een bedrijf dat later uitgroeide tot een bloeiende machinefabriek, die zich juist aanpaste bij de werkzaamheden van de talrijke papierfabrieken die Loenen en Eerbeek samen rijk zijn. Op de foto zien we, van links naar rechts: leerling Jan Put, Willem Meijer, Joop Tangeman en Chris van Oorspronk, die juist bij het aambeeld bezig is. Aanvankelijk was hij alleen hoefsmid en deed werk voor de landbouwers, later deden ook de fabrikanten een beroep op hem. Ook kreeg hij alom bekendheid door de reparatie van de bruggen over het Apeldoornsch Kanaal. Wim, de oudste zoon van Chris van Oorspronk, leidt nu het bedrijf, terwijl de kleinzoon ook reeds hier werkzaam is.

5. Berend Sanders van "De Bisschop" staat hier met zijn paard en kolenwagen bij het huis van zijn zoon Harm, bij het begin van de Voorsterweg. Berend Sanders, die een boerderij beheerde, verdiende er wat bij door kolen te vervoeren voor de fabrieken van het station uit de wagons naar de opslagplaats. Hij deed dit gewoonlijk met zijn speciale kolenwagen, waaraan, zoals de foto laat zien, nog houten wielen zitten. Omdat de wegen toen nog niet verhard waren, moest het paard er soms wel zwaar aan trekken om de vracht vooruit te krijgen. Voor de fabrieken vervoerde hij niet alleen kolen, maar ook wel papier en ander stukgoed. Op de achtergrond zien we nog de boerderij van de gebroeders Toon en Gradus Kluppers. Het waren twee gemoedelijke broers, die iedereen graag mocht. Tussen die boerderij en die van de familie Sanders bouwde Henk Hafkamp later een schoenenzaak en verkocht die nog later aan kapper Van Schoonhoven.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek