Loosduinen in oude ansichten deel 1

Loosduinen in oude ansichten deel 1

Auteur
:   H. van Zon
Gemeente
:   's-Gravenhage
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2933-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Loosduinen in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Bij de rigoureuze sanering van het hart van Loosduinen, past het ons weemoedig terug te zien op datgene, wat voorgoed verdween: het echte dorpse karakter van deze "stadswijk tegen wil en dank" van 's-Gravenhage. Meer en meer dringt de moderne bebouwing op, waar tot voor kort gezellige hoekjes en vriendelijke huisjes de geest van het verleden vasthielden, zij het, vooral in de vele hofjes, op een primitieve wijze.

De geschiedenis is Loosduinen niet gunstig gezind geweest. Irnrners, terwijl er sporen zijn van onafgebroken bewoning sinds het begin van onze jaartelling in de naaste orngeving, welke misschien ouder zijn dan die welke Den Haag verbergt, werd het dorp eerst in 1811 een zelfstandige gemeente. Daarvoor was het verdeeld tussen Haag- en Monsterambacht. Toch bestond er reeds in het midden der twaalfde eeuw een kapel, terwijl de Hollandse graven er in die tijd hof hielden. In het begin van de dertiende eeuw werd een abdij gesticht, waarvan nu nog slechts de oude dorpskerk (de voormalige kapel) getuigenis aflegt. Ook een ander deel van Loosduinen, nl. Eikenduinen, kan terugzien op een lange geschiedenis. Reeds in 1266 bestond daar een kapel (nu ruine), welke vermoedeiijk door Roomskoning Willem II werd gesticht. Nog in 1571 droeg het de naarn dorp en betaalde het, samen met Scheveningen een derde deel van de ornslag over geheel Haagambacht, waarvan het dee! uitrnaakte. De kapel werd omstreeks 1580 verwoest op last van de Staten-Generaal.

Hoewel dus deze beide kernen ouder lijken te zijn dan

die waar omheen Den Haag zich heeft ontwikkeld, is de laatste, door aan ons helaas onbekende oorzaken, de vestigingsp!aats van het grafelijk hof geworden en heeft daardoor de ontwikkeling van Loosduinen tot belangrijk regeringscentrum voorkomen.

Na de reformatie begon Loosduinen aan een nieuwe bJadzijde in haar geschiedenis. Was tot voor die tijd de abdij het belangrijkst voor het dorp, nu ontdekten vele staatsambtenaren, dat het goed wonen was op de hoge gronden. VeJen kochten grote stukken land. om een buitenhuis op te laten bouwen, Voora! langs de Loosduinse heerweg ontstonden ware lusthoven:

Rustenburg (al in 1620 onder de naam "Bollenhofsteede" in het bezit van de Van Beijeren van Schagens); Vredenburgh (raadsheer Fagel) waar nu de Fatimakerk staat; Hoogwerf (reeds in 1554 als hofstee aan het eind van de laan tegenover de "Eikenduinerlaan", waar nu de Veenendaalkade is); Isendoorn (nu Nieuw Eikenduinen); Leyenburg; Westcamp (in 1615 gekocht door Johan van Oldenbarneveldt en later tijdelijk bewoond door Jacob Westerbaen, voor zijn verhuizing naar Ockenburgh) en nog vele andere, welke helaas buiten het bestek van deze inleiding moeten vall en.

Omstreeks 1645 werd een groots werk voltooid: het graven van de Loosduinse (zand-)vaart. Tegen de zin van het Hoogheemraadschap van Delfland, maar met steun van Frederik Hendrik, die een goede waterverbinding met zijn hof te Honselersdijk voorzag. Ook de aanwonenden waren enthousiast vaal' deze vaart, welke zij tevens konden benutten voor het afzanden

van hun hoge geestlanden. Uit die tijd ook stammen de vele bruggen, onder andere bij Rustenburg (afgebroken in 1925); Medemblikstraat, Laan Jan en de Witbrug. In de Franse tijd we I'd grate armoede gel eden in het dorp, evenals elders in het land. Een grate vreugde we I'd dan ook niet betoond, to en de prefect van de monden van de Maas, De Stassart, de twee delen van Loosduinen samenvoegde tot een zelfstandige gemeente, waarvan de grenzen als voIgt Iiepen: vanaf de zee langs de Beeklaan, volgende de Laak, langs de Moerweg tot aan de grens van Wateringen en Rijswijk, langs Holle Watering, Gantel en Oorberlaan naar zee. Na enkele jaren werden echter Poeldijk en Kwintsheul weer aan Monster afgestaan. Den Haag bleef steeds trekken aan Eikenduinen, dat echter tot het bittere einde bij Loosduinen bleef.

De groei van Loosduinen als tuinbouwgebied is reeds elders uitvoerig beschreven. De kern van het dorp begon zich in de negentiende eeuw allengs uit te breiden, al beperkte zich dit tot circa 1880 tot de twee kruisstraten, toen genaamd Monstereind, Haageind, Schooleind en Zeestraat (Duineind). In 1882 kwam de stoomtram, die veel leven in de brouwerij bracht en een goede verbinding met het achterland tot stand bracht. Omstreeks 1900 begon een ware bouwrage: op Rusthoek ontstond de latere Zeeheldenbuurt, in het dorp vele hofjes (onder andere Wassenburg, Dam, Krul), terwijl ook op Halfweg rijen arbeiderswoninkjes verschenen. Omstreeks 1920/22 kwamen nog twee grate uitbreidingen tot stand: de Hovybuurt en de Schilders-

buurt (nu Muziekbuurt), terwijl het villapark te Kijkduin we I'd gebouwd.

De in 1903 plaatsvindende grenswijziging had Loosduinen al van een groot oppervlak bouwgrond beroofd en de annexatie in 1923 door Den Haag kwam dan ook niet geheel onverwacht. In de schaduw van het zich steeds meer uitbreidende Den Haag kon zelfstandigheid, hoe zeer ook gewenst door de inwoners van Loosduinen, niet gehandhaafd blijven. Een ding mocht Loosduinen echter behouden: een eigen hulpsecretarie, zodat men zich voor ambtelijke zaken niet naar Den Haag behoefde te begeven.

Hoewel enige tijd geleden haast aile straatnamen in het voormalige dorp zijn veranderd, meen ik de oude straatnamen in dit boekje te moeten hanteren. Door de omvang moest de keuze beperkt blijven, ondanks de veelheid van aanwezig materiaal. Veel dank ben ik verschuldigd aan de medewerking van de ambtenaren op het Gemeentearchief van Den Haag, maar meer nog aan de vele Loosduiners, die mij met raad, inlichtingen en materiaal hebben gesteund. Een bijzonder woord wil ik hier wijden aan wijlen de heel' A. C. van Spronsen, die rechtens eigenlijk dit boekje zou hebben moeten samenstellen, gezien zijn bekendheid met het dorp en zijn inwoners. Ook uit zijn verzameling heb ik mogen putten. Moge dit boekje voor hem een monument zijn!

Toen deze foto in 1900 gemaakt werd, lag de grens met Den Haag nag bij de Beeklaan. Pas in 1903 werd deze verlegd naar de sloot, oostelijk van Nieuw Eikenduinen, waar zich nu de Kamperfoeliestraat en Soestdijksekade bevinden. Links de tal; het bruggetje gaat naar de huidige De la Reyweg. Het stuk Loosduinseweg links heette toen nog Oranje Nassaustraat, zo genoemd tel' gelegenheid van het koninklijk bezoek aan het Westland in J898. Rechts Iigt nu het Capitoltheater.

5

6

Op de hoek van wat nu Loosduinsekade en Soestdijksekade heet, lag reeds in de zeventiende eeuw de boerderij "Maasrust". Bij de grenswijziging in 1903 viel deze boerderij nog net in Den Haag. AbusieveJijk werd deze ook wei eens "De Eerste Woning" genoemd, echter zonder dat dit in de transportregisters enige grand vindt. De laatste bewoner van de boerderij was G. v. d. Eijk. Ongeveer in 1925 werd het huis geslecht ten behoeve van de bouw van de arbeiderswijk "Rustenburg".

Waar zich nu de begraafpJaats Nieuw Eikenduinen bevindt, was in 1890 de buitenplaats van die naam gelegen, bewoond door de heel' Maas Geesteranus, directeur van de Staatscourant. Het huis staat er nog, omringd door talloze grafstenen en huisvest nu de administratie. In de zeventiende eeuw lag hier de bouwhoeve Isendoorn. Op de voorgrond het jaagpad langs de Loosduinse vaart.

7

· "'-, ~::: ..? ,'

, :-0

.$:oosdUlnel' - Slraatweg. Groenlenveiling

8

Toen in 1904 de tweede Loosduinse groentenveiling werd geopend naast "Maasrust", bleek a! gauw, dat een deel del' tuinders zich niet kon verenigingen met de afgekondigde veilplicht. Zij scheidden zich dan ook af en openden bij de huidigeMedemblikstraat de zgn. Vriie Veiling. In het midden de villa "Bella Vista" van P. van Beveren. Het huisje op de achtergrond werd bewoond door C. van Spronsen Czn .. later door .I . .I. Overwater.

Omstreeks 1925 was de Haagweg nog lommerrijk. Vanaf de voet van het bruggetje naar de Medemblikstraat lag achter de schuur links de buitenplaats "Groenhoven", in de negentiende eeuw bewoond door De Constant Rebecque (later door burgemeester De Voogt), terwijl de huisjes rechts in ongeveer 1935 werden afgebroken am plaats te maken voor de nieuwbouw op de hoek van de Laan van Eikenduinen. De ijscoman Didde heeft waarschijnlijk dorst, want hij maakt aanstalten om cafe "Halfweg" (E. J. Duijvestijn) binnen te gaan. De bus komt van 's-Gravenzande,

9

10

Langs de Loosduinsevaart was het goed tuinen. Hier ligt de schuit van J. P. van Hof kJaar am naar de veiling te varen. De foto is van omstreeks 1925. Links met .,bloemkooltje" (strohoed) Jan van Hof, met gieter Jan Oosterlee, hurkend Bertus Hegie, aan boord Gerard Ton sr. en jr. De huisjes op de achtergrond bestaan nog: ze zijn genummerd 691-707. De bomen zijn heJaas aan het verkeer ten offer gevallen.

OOSDU

E rH,' eg)

In 1900 werden acht woonhuizen en een winkelhuis gebouwd door M. Schoen maker op Halfweg, nu genummerd Haagweg 691-707. Door de rigoreuze afbraak in het dorp behoort de bebouwing op Halfweg binnenkort tot de oudste in Loosduinen. De winkel links, to en gedreven door Jan Lemckert, is nu als woonhuis ingericht. Hiertegenover lag "Groenhoven".

11

Loosduinen (Halfweg)

12

Nog een kijkje op Halfweg, nu in de richting Leyweg. Hier tegenover werd in 1900 de eerste Loosduinse groentenveiling gesticht. Verderop lag de villa "Johanna", aan de Loosduiners welbekend, door het zondagse uitstapje naar de eendjes en de eeuwenoude (verdwenen rode beuk. Naast het hoge witte huis woonde meester Van lperen. De kaart is van plm.1905.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek