Maarssen in oude ansichten deel 1

Maarssen in oude ansichten deel 1

Auteur
:   D. Dekker
Gemeente
:   Maarssen
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4411-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Maarssen in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Met dit boekje proberen we op aanschouwelijke wijze een beeld te geven van het dorp Maarssen zeals het was in de periode van 1880 tot 1940. Eigenlijk moeten we schrijven: van Maarssen en Maarsseveen. Immers, eerst in 1948 werden beide gemeenten verenigd. Daarvoor liep in de lengterichting van de Kaatsbaan de grens tussen beide dorpen. We mogen dit vreemd vinden, maar de grens was er eerder dan de huizen in de Kaatsbaan. Zo was deze huidige winkelstraat tot 1869 aan de oostzijde vrijwel onbebouwd. Daar vindt men dan ook geen fraaie topgeveltjes, die we weI aan de westzijde aantreffen. In die geveltjes vinden we nog een gevelsteen, die duidelijk maakt dat omstreeks 1720 die kant was volgebouwd. Voor die tijd was de Kaatsbaan het feestterrein van Maarssen en Maarsseveen. Een kermis op de Kaatsbaan in de maand mei is uitvoerig beschreven door de dichter Lukas Rotgans (1673-1720) die op "Cromwijck" (de huidige Famfabriek) langs de Vecht woonde.

Maarssen is een oud dorp, waarvan de geschiedenis nauw samenhangt met die van het kasteel te Maarssen, dat in het rampjaar 1672 werd verwoest door plunderende Fransen, maar ook met de geschiedenis van het "Huis ter Meer", dat voor het kasteel in de plaats kwam en tot 1903 aan de Vecht stond, ongeveer op de plaats van het huidige postkantoor.

De namen Meer en Maarssen zijn verwant aan de woorden "marse" en "maersch", verouderde benamingen voor moerassige gronden.

Maximiliaan van Lockhorst, die op 23 mei 1702 met het oude riddergoed van het kasteel werd beleend, liet "Huis ter

Meer" bouwen met, naar de mode van zijn tijd, symmetrisch aangelegde tuinen en waterwerken. Op de meer dan twintig gravures die Hendrik de Leth omstreeks 1750 van "Huis ter Meer" en zijn tuinen maakte, zien we vijvers met fonteinen, rechte en slingerende paden, strak geschoren heggen, beeldgroepen en kabinetten van grotwerk.

Bij de bouw van nieuwe huizen aan de Parkweg, in 1956, kwam een plateau bloot te liggen van circa 2 x 1,75 meter, hoofdzakelijk bestaande uit witte rivierkiezel, bruine platte steentjes en schelpen. Zeer waarschijnlijk was dit de bodem van een van die luisterrijke fonteinen, die moest verdwijnen toen omstreeks '1800 de natuurlijke parkstijl met andere voorschriften voor tuinarchitectuur kwam, In 1903 werd "Huis ter Meer" gesloopt en de grond verkaveld tot een bouwterrein, dat thans de wijk Termeer omvat met verscheidene woningblokken en villa's.

Vanzelfsprekend valt een beschrijving van de buitenplaatsen buiten het bestek van dit boekje. WeI besteden we op deze plaats enige aandacht aan de verdwenen buitenplaats "Vechtevoort", waarvan de fraaie theekoepel, gelegen aan de Vecht, in het begin van de jaren twintig werd afgebroken. De fraaie ets van Willem van Leusden van die koepel heeft in vele Maarssense woningen een plaats gevonden. "Vechtevoort", na restauraties en verbouwingen nu de huidige apotheek "Vechtevoort", ligt aan de Breedstraat, vroeger 't Sant genaamd. Het heeft daar in het hart van ,,'t Schoonste dorp aan de Vecht" een bewogen geschiedenis geschreven. Reeds in 1633 wordt het als hofstede genoernd. Van 1684 tot 1763

werd het bewoond door leden van de Portugees-Israelitische gemeente, die er een huissynagoge hadden. Later deed "Vechtevoort" dienst als jongeherenkostschool, normaalschool en lunchroom! De huissynagoge, die voor 1684 was gevestigd in Hogesant, dat aan de andere zijde van 't Sant lag, was overbodig geworden toen tegenover "Vechtevoort" een synagoge werd gebouwd op de plaats waar nu de muziekschool "Abraham Fey ten" staat. Volgens een schilderij van Adriaan van Lelie, nam in 1795 generaal Daendels voor "Vechtevoort" afscheid van een legereenheid, die in Amsterdam een wijziging van het stadsbesruur in Franse geest moest bewerkstelligen.

De ouderdom van de hervormde kerk, die in haar beginjaren huiskapel van het kasteel was, wordt op meer dan zevenhonderd jaar geschat. De katholieke kerk is in 1885 gebouwd op de plaats waar reeds in 1660 een brouwerij stond, "Slijkenburg" genaamd. Voor de brouwerij lag het logement "De Eenhoorn", dat in de negentiende eeuw grote bekendheid genoot in de Utrechtse studentenwereld. Tegenover "Slijkenburg" kwam in de vorige eeuw een "heerenlogement", nu restaurant "Prins te Paard". Hiemaast bevonden zich omstreeks de eeuwwisseling de winkeltjes van Fie Broekman en Naa(tje) Verwoerd, het cafe van Barend Verkroost, de scheersalon van kapper Piet Verkroost en het winkeltje van Willem van Breukelen.

Ook de westzijde van de Breedstraat heeft vele veranderingen meegemaakt. In de vorige eeuw was het pand van Telkamp

tegelijkertijd school, gemeentehuis, woning van het schoolhoofd en woning van de veld wachter. Het pand van A. Agterberg herbergde een meisjespensionaat en op de plaats van Reiths warenhuis stond de timmerwinkel van Jan Dolman en de gemeentewaag. Ziehier al een lange rij namen, die met het bekijken van de ansichten en foto's sterk in lengte zal toenemen.

Dit boekje beoogt in de eerste plaats een kijk- en vertelselboek te zijn. De toelichtende tekst moest noodzakelijkerwijze beknopt worden gehouden. Zij die meer over de geschiedenis van Maarssen willen weten, verwijzen we naar de uitgaven van de Historische Kring Maarssen.

We hebben voor de onderschriften raadsnotulen, archiefstukken en kranten geraadpleegd, maar konden desondanks de inlichtingen van oudere Maarssenaars niet ontberen. Wij willen hier graag twee namen van inforrnanten noemen die de tachtigjarige leeftijd aI enige jaren hebben overschreden: H. Scholten en H.A. Reith.

1. Onze eerste afbeelding, een schilderstuk van A. Beerstraten (circa 1650) met de kerk en het Huis Ter Meer, valt ver buiten het tijdvak 1880-1930. Toch menen we met dit plaatje de rij te moe ten openen. Op de voorgrond de Vecht, waar men zich vermaakt met slede en schaats. De vorm van de kerk op deze afbeelding wijkt sterk af van de huidige vorm van Maarssens oudste kerk, die in 1519 gebouwd werd. Waarschijnlijk zijn verbouwingen of de fantasie van de schilder hiervoor verantwoordelijk.

MAARSSEN

Hot Merwedokanaal en Am8terdamsche straatweg

2. Als we Maarssen naderden vanuit Utrecht langs hct 110g niet verbrede Merwedekanaal, kwamen we langs het huis van Van der Woude, de uitvinder van de witte kine of knine, zoals de Maarssenaar zei. Het verhaal gaat, dat een Arie Smorenburg bekend was met het geheime precede. Hij kon stil gaan leven toen een en ander "afgekocht" was. De bovenste helft van het huis is later weggebroken en de uitbreiding van de Nederlandse Kininefabriek richting Utrecht kon beginnen!

3. We zijn TIU bij de Punt. Midden op de ansicht zien we nog niet de huisjes die in 1905 gebouwd zijn. De boomgaard aan de linkerkant weet niet welk lot hem wacht bij de komende invasie van de Friezen. Het was er stil, maar nooit danker, want iedere avond zette de Iantaarnopsteker zijn ladder uit om licht te maken.

4. Als we naar Maarssen gaan, komende uit Breukelen langs het Zandpad, dan zou dit fraaie inrijhek van Cromwyck aIs beginpunt dienst kunnen doen. Hier bevindt zich immers de grens tussen beide gemeenten. De vazen op de hekpilasters dateren uit de achttiende eeuw. Helaas, dit monument ale hek is verdwenen. Verwaarlozing, of was het een sta-in-de-weg?

5. Cromwyck, nu Fam-fabriek, zo genoemd omdat het een fraai uitzicht bood bij een scherpe krornrning van de Vecht, heeft na Rotgans (zie inleiding) de families Buys-Huydecoper, Bastert tot 1904 en Westermann tot 1920 als bewoners gekend. In 1677 waren er bij Cromwyck reeds steenovens, die tot in de twintigste eeuw bestaan hebben. De kinderen Westermann noemden een van de kamers het Steenkantoor. Helaas ging het dak, dat bekroond was door schoorstenen met pyrarnidevormige kappen, bij de brand in 1934 in vlammen op. Merkwaardig is dat Cromwyck, als gevolg van een slechte verhouding van Rotgans met de samensteller van de Zegepralende Vecht, niet in dat beroemde boek voorkomt.

M.aarssen

Pension .Geesberge"

6. Het Zandpad nabij Geesberge had rond 1915 nog aan de Vechtzijde een jaagpad. In het verlengde daarvan zien we Heuvelsoord liggen van fruitkweker Van der Wurf. De boomgaard heeft plaats moeten maken voor een tiental woningen. Heuvelsoord zelf is pas enige jaren gel eden afgebroken. Pension Geesberge werd toen beheerd door de heer Heinsius, vader van de huidige eigenaar van cafe Heinsius.

7. Vandeperiferienueerstnaarhet centrum. Op deze afbeelding zien we op de voorgrond de reeds lang afgebroken poort van het park van het Huis Ter Meer. Rechts bevindt zich Hogesant of Nieuw-Vechtevoort, zoals het zich in ongcrepte staat vertoonde voordat dit statige huis tot winkels en garages werd orngebouwd, Links zien we de school, de plaats van de vroegere Portugese synagoge Klein- Vechtevoort.

8. Evenals op de vorige afbeelding vinden we hier de Breedstraat nog aan weerszijden beplant. Aan de linkerzijde kunnen we nog iets zien van de stallen van de kerk; sommige kerkgangers kwamen met paard-en-wagen. Het witte bordje naast de toegangspoort tot Huis Ter Meer vermeldt de woorden: Richting station. Rechts vooraan de toegangsdeur tot de varkenswaag van Maarssen, terwijl we verder naar boven het meisjespensionaat, het woonhuis van meester Kroot, de woning van veJdwachter P. Feddema en het Kruisgebouw menen waar te nemen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek