Makkum in grootmoeders tijd

Makkum in grootmoeders tijd

Auteur
:   Stichting Oud Makkum
Gemeente
:   Wñnseradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5985-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Makkum in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De aanwezigheid van een viertal waterlopen naar zee is bepalend geweest voor het ontstaan van Makkum. Bij de noordelijkste twee (de Melkvaarten) werd een terp opgeworpen, omringd door een aantal kleinere, en hier ontwikkelde zich een agrarische gemeenschap. Tot zo'n vier eeuwen geleden bestond dit Maggenheim, Mackingum of Mackinghe slechts uit een kleine vijftig huizen, gebouwd random een kerk (de huidige Kerkeburen). De beide zuidelijker gelegen waterlopen, de Groote en Kleine Zijlroede, namen in de loop der jaren in belangrijkheid toe, werden beide voorzien van een eigen zijl of sluis en zorgden voor de ontwikkeling van een nieuwe nederzetting Statum, ook weI Statumaburen genoemd. Deze "steedse" nederzetting breidde zich snel naar het noorden en oosten uit, verenigde zich ten slotte met het terpdorp en vormde zo het tegenwoordige Makkum.

De sluis in de Groote Zijlroede was in eigendom bij het Cistercienzer Oldenklooster, ook wei BJoemkamp genoemd, bij Hartwerd. De zuidelijkste en kleinste droeg de naam Achlumerzijl, naar het Augustijnerklooster te Achlum, dat de zijl bouwde. Deze beyond zich ongeveer ter hoogte van de huidige visafslag en zorgde voor de waterlozing via de Kleine Zijlroede uit het Makkumermeer. Zij was voorzien van eb- en vloeddeuren en bestond uit een van boven vlak gemetselde stenen boog met aan weerszijden ijzeren leuningen. In 1778 werd deze zijl afgedamd en overdijkt,

Dat er lange tijd vlak bijelkaar twee zijlen hebben bestaan lijkt wellicht iets te vee I van het goede. Waarschijnlijk hebben beide kloosters, die niet altijd in goede vrede met elkaar leefden en die grand in Makkum bezaten, de zijlen in concurrentie met elkaar gebouwd om voor een goede waterafvoer niet afhankelijk te zijn.

In 1542 werd de Oldenkloosterzijl in iets zuidelijker richting verlegd, ter hoogte van het huidige Plein. In snel tempo werden beide zijden van de Rige, de huidige Markt, bcbouwd. Door de toenemende koophandel en scheepvaart breidde Statum zich echter razendsnel uit en in 1606 bleek de sluis alweer niet aan de eisen te voldoen en kwam er een nieuwe op de huidige plaats te liggen. Het nieuw gegraven westelijk deel van de Groote Zijlroede kreeg over een grote lengte eennieuw beloop en een aanmerkelijk grotere breedte, zodat deze tevens dienst kon doen als binnenhaven.

Voorlopig mocht enkel aan de noordzijde gebouwd worden. Men wilde kennelijk niet weer het risico van een verlegging van de zijl lopen. Na 1620 werden de huizen langs het gedempte stuk van de Rige (het Plein) en de straatjes daarachter gebouwd. Rond 1630 ontwikkelde zich de Nieuwe Straat of Nieuwe Buren (Kerkstraat). Na 1640 werden de Bleeksvaart en de Krommesloot gegraven en was er een volwaardige vaartverbinding tussen de Zijlroede's en de Melkvaart. Statum was over land en water verbonden met Makkum.

In dit derde deel "Makkum in oude ansichten" vindt u vee! zaken terug die betrekking hebben op deze door koopmansgeest gevoede, stormachtige groei van Statum. In de jaren twintig en dertig van deze eeuw verdwenen, op twee na, de laatste industrieen die hiervoor zorgden. Na de afsluiting van de Zuiderzee, waardoor Makkum gunstig ten opzichte van de Waddenzee en het IJsselmeer kwam te liggen, zorgde de opkomst van de visserij weer voor nieuwe impulsen,

"Ald Makkum" mocht gebruik maken van materiaal van: het Amelsarchief, het Tichelaararchief, het Fries Scheepvaartmuseum, de gemeentelijke visafslag en van mevrouw G. Dijkstra-de Boer, I Hoeksema, F.I Pel en mevrouw T. de Vries-v.d. Linde.

De stichting "Ald Makkum" heeft ten doel een verzameling van historische feiten van Makkum en omgeving vast te leggen en deze voor een ieder toegankelijk te laten zijn. "AId Makkum" drijft op het enthousiasme van vrijwilligers en is volledig afhankelijk van de onmisbare steun van donateurs.

1. Het havenhoofd bij eb. Afgemeerd ligt het schip van Christiaan Altena.

Rechts het peilschaalhokje, waar in de jaren 1925 tot 1932 de hoog- en laagwaterpeilen nauwgezet werden bijgehouden, in verb and met de uitvoering van de Zuiderzeewerken.

-

2. De Zuiderzeedijk, met de palenrij van de oude zeewering nog onaangetast te zien. Op de achtergrond drie van de vier Makkumer molens aan de Kleine Zijlroede.

Het bord op de hoek duidt de plaats aan waar een .Rijkstelegraafkabel" ligt; daar is het verboden af te meren.

3. Om in de Makkumer binnenhaven, het Vallaat, te komen, dient men de sluis te passeren. De sluisbrug werd met krukken opengedraaid.

Op de achtergrond is de toren van de in 1860 gebouwde roorns-katholieke kerk te zien. In 1935 zou de open gietijzeren torenspits worden afgebroken, drie jaar later werd op dezelfde plaats een geheel nieuw kerkgebouw gebouwd.

4. Het Vallaat, de binnenhaven van Makkum. Hier vonden de vrachtvaarders beschutting nadat ze hun ladingen hout, schelpen en andere produkten hadden gelost bij de verderop gelegen fabrieken.

Rechts de houten Vallaatsbrug en de Kettingbrug over de Krommesloot.

5. De ijzeren Vallaatsbrug, die in 1910 ter vervanging van de houten brug werd geplaatst. Links de kantoren van de olieslagerij en de kassiersfirma van de familie Kingma.

Het tweede pand van links is in 1947 afgebrand.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek