Melissant in oude ansichten

Melissant in oude ansichten

Auteur
:   Th. de Waal
Gemeente
:   Dirksland
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3213-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Melissant in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

.Jlet verleden leeft voort als herinnering" (Augustin us).

De gemeente Melissant bestond in vroeger eeuwen uit drie "gemeenten", namelijk Roxenisse, Onwaard en Melissant. Ten tijde van de Franse bezetting werden deze gemeenten op bevel van Napoleon met Dirksland verenigd. In 1817 kregen ze hun zelfstandigheid terug, met ieder een afzonderlijk bestuur. Bij de wet van 13 juli 1857, Staatsb1ad nummer 61, werden zij afgescheiden van Dirks1and weer een en verkregen gezamenlijk de naam Melissant. Er hadden dus toen ook al herindelingen p1aats engemeenten werden sam engevoegd! De polders Onwaard en Roxenisse c.a. waren "gemeenten" zonder bebouwde kom. Men trof er aileen enkele boerenhofsteden en arb eiderswoningen aan. Kerkelijk behoorden de bewoners onder Dirksland. (lie de wapens van deze drie gemeenten op afbeelding 5.)

De polder Roxenisse (Roucxnisse) werd tussen 1480 en 1500 bedijkt; van de polder Onwaard was reeds sprake in 1504. De polder Oud Meliszand werd in 1480 door hertog Maxirniliaan van Oostenrijk ter bedijking uitgegeven,

De naam Melissant zou vo1gens Boers afkomstig zijn van de bedijker, die - "misschien" schrijft hij er bij Melis zou hebben geheten. Onder de bedijkers die Texeira de Mattos in "Waterkeringen" opsomt, hebben we die naam echter niet kunnen vinden. Over de

naamsoorsprong bestaat dus geen zekerheid. WeI is er nog het fabeltje dat Melis en Dirk (Diederick, de bedijker van de polder Dirksland) ruzie kregen; bii de verde ling van de gronden kreeg Melis het zand (Meliszand) en Dirk het land! (Dirksland). Een aardig grapje, misschien wel ontstaan uit chauvinisme, omdat Melissant zo'n groot grondgebied had. De kwaliteit van de grond is echter overal vrij gelijk.

Tot v66r de herindeling in 1966 behoorden onder Melissant de polders Oud-Melissant, Alteklein, Diederikspolder, St.-Elizabeth polder (gedeeltelijk), Klinkerland (gedeeltelijk), Oude Plaat, ook een gedeelte genaamd de hoek van Melissant, de Nieuw Kraayerpolder en Roxenisse.

Als u het kaartje op een van de volgende bladzijden bekijkt, dan ziet u dat deze uitgestrekte polders eHipsvormig rondom de polder Dirksland liggen. Dirksland wordt er a1s door een keurslijf mee omvat. Het is ze1fs zo dat men v66r de herindeling gemeenten niet uit of in Dirks1and kon komen, Of men moest over het grondgebied van Melissant! De brievenbestellers moesten dagelijks een grote ronde maken tot Herkingen en v1ak onder Somme1sdijk. Zo was bijvoorbee1d vroeger de vergaderp1aats van de gemeenteraad in het "Melissantse Huus", staande over de Kaai van Dirks1and, thans het fraaie woonhuis van S. de Ruiter, Oost Havendijk 1. Na 1857 is er een gemeentehuis in de kom van het dorp Melissant gebouwd. (lie afbee1ding 10.)

Tot 1835 bezat het dorp Melissant geen enkele straat en wat men nog "straat" noemde, was een kleiweg langs de huizen. Bij regenachtig weer was het een moddertroep. Onder het bestuur van burgemeester I.A. van Weel werd aan deze treurige toestand een einde gemaakt; in 1840 kwam er een volledige bestrating. De meeste woningen waren klein en laag; de ambachtsheer gaf in 1847 aan de bevolking kleine stukjes grond uit in altijd durende erfpacht, om aan de Molendijk woningen te bouwen. Velen uit de arbeidende klasse maakten daar gebruik van om een eigen, royalere woning met een stukje tuin erbij te verkrijgen, zij het dan belast met een zware hypotheek.

Wie thans door de nieuwbouw wandelt, met zijn mooie straten en fraaie huizen, staat verbaasd over de uitbreiding, die de laatste decennia tot stand is gekomen. Ook de bevolking neemt sterk toe en is niet ver van de tweeduizend inwoners verwijderd. In 1795 had Melissant slechts 333 inwoners; in 1842 telde men er 643, onder wie 527 hervormden, 104 roomskatholieken en 3 lutheranen. Op 1 januari 1966, toen Melissant zijn zelfstandigheid verloor en bij Dirksland werd ingedeeld, bedroeg het inwonertal1586. Sindsdien is de dorpskern, door uitbreiding van de woningbouw, met enkele honderden vermeerderd. Per 1 maart 1977 telde Melissant 1876 inwoners.

Ret dorp heeft vijf kerken; de oudste is de roomskatholieke, dan de hervormde en de gereformeerde

kerk, de kerk van de Gereformeerde Gemeente en van de Gereformeerde Gemeente in Nederland. De middelen van bestaan komen hoofdzakelijk uit de landbouw; voor een klein dorp is er een actieve middenstand, een groot keukencentrum van Tieleman b.v, met showrooms, het transport- en touringcarbedrijf van de firma C.B. Mijders & Zn. en niet te verge ten het grootste luchtvaartsproeibedrijf in Nederland, K.A. van Beek b.v., en vele andere bedrijven. Melissant kan dus met recht een groeiende gemeente worden genoemd.

We gaan nu eens kijken hoe het oude dorp Melissant er in grootvaders tijd uit zag. Aan het illustratiemateriaal zijn we voor een groot deel gekomen uit de verzameling van de heer C. Ras te Herkingen, door hem welwillend afgestaan, We hebben echter ook van vele anderen zeldzame foto's in bruikleen gekregen. Tientallen mensen hebben wij bezocht, die ons inlichtingen gaven. Daarvoor onze zeer hartelijke dank. De verhalen en namen die u in de onderschriften bij de illustraties aantreft, hebben wij uit mondelinge mededelingen. Begrijpelijk kunnen er vergissingen in zijn geslopen, waarvoor wij bij voorbaat verontschuldiging vragen.

Moge dit Melissantse fotoalbum, dat ongetwijfeld bij velen herinneringen zal oproepen, bij de bevolking en ook bij de oud-inwoners die naar elders zijn verhuisd - een goede ontvangst vinden.

1. Gezicht op Melissant, naar een tekening van Anna Brouwer uit omstreeks 1798. Zij maakte tekeningen van Zuidhollandse dorpen voor de boekjes:

"De Nederlandsche Stad- en Dorpbeschrijver". De kapel met het torentje kan de huidige toren van de hervormde kerk niet zijn, daar deze eerst in 1863 is gebouwd. Dit moet dus het torentje zijn van de rooms-katholieke kapel, die op het Plein heeft gestaan, op de plaats van het huidige gemeentehuis.

llit DlllJt'pj e l~ ~ a.alt;:JlL~ena...am-. ,

''[-13 ll<e.iJtIL, IEJl1L bren~ fleĀ«Jn.u 'V1J)l<l)rnelel aau D(!)~''ll:: ~l'IOlll. <en :n:n.ceel.:rap aat <er ~lIDe.it Taer:n:n:II:ih ae. na:nlael Jrie.r mel.: 1J>lll)eil J Mlllld @<lllJk. a~Hll. La.na:m.a:rn. ~<lllr 7.1i.j:lJl. &-aUUllte:n D~ -we$' -t1!l>1t alln4le:r:1.<lll-wl d~ ba.a;:mBll

RET W APEN VAN MELISSANT.

GEMEENTE DIRKSLAND

2. Links: het wapen van Melissant wordt als voIgt omschreven: een zilveren schild, doorsneden met een balk van schaakrood en wit, waarop een gouden leeuw, en onder de balk een keper.

Rechts: het nieuwe wapen. Bij de herindeling gemeenten, toen Melissant, Herkingen en Dirksland zijn samengevoegd (onder de naam Dirksland), is een nieuw wapen verkregen dat bij Koninklijk Besluit van 10 augustus 1966 is vastgesteld. De beschrijving luidt als volgt: van goud, beladen met drie versmalde golvende dwarsbalken van sabel (zwart), boven vergezeld van drie balksgewijs geplaatste ganzepoten van hetzelfde en onder van een krab van keel (rood). Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee paarlen.

"'
~
;.- >:::
~ >-;
~ -.:
..;:
~
So .;
~ ,
,
~
il;; 3.

Ned: Here. Kerk. Melissanf

4. De jongste van de Hervormde Gemeenten op Goeree-Overflakkee is die van Melissant. Tot 1858 ressorteerden de hervormden onder- de Hervormde Gemeente te Dirksland. In dat jaar is, op initiatief van burgemeester L. van Es Jzn. en onder diens voorzitterschap, een commissie in het leven geroepen om de nodige fondsen bijeen te brengen tot stichting van een kerk en pastorie. Dit had een gunstige uitslag. Bij Koninklijk Besluit van 20 februari 1862 werd het bestaan van een zelfstandige gemeente erkend. Kerk en pastorie zijn gebouwd door aannemer J. van Bochove te Sommelsdijk voor de som van f 20.700,- (! ) De kerk was op 17 december 1863 gereed en op die datum werd de Hervormde Gemeente geinstitueerd door de consulent dominee H. van Dorsser te Stellendam. De eerste hervormde predikant was dominee Jacobus Willem Margadant, die de gemeente diende van 1 januari 1868 tot 4 december 1870.

5. De wapens van de drie "gemeenten" Melissant, Roxenisse en Onwaard. Deze wapens bevinden zich op het klankbord van de predikstoel van de hervormde kerk. In de inleiding kunt u lezen dat de polders Roxenisse en Onwaard in 1857 een werden, onder de naam Melissant.

6. Op dit kiekje van v66r 1900 ziet u het schoolhuis en de gemeenteschool, vanaf onderlangs de Molendijk. De oude school is afgebroken en er is een nieuwe, moderne school voor in de plaats gekomen. Ret schoolhuis staat er nog. De sloot, die langs de tuinen loopt, is gedempt en gerioleerd. Op de open grond heeft later de muziektent gestaan, die inmiddels ook is verdwenen. Op de achtergrond zien we de toren en de kerk.

7. Deze foto van "Onderlangs", rni de Julianastraat, is genomen v66r 1895. De personen, van wie we geen namen kunnen geven, staan zo ongeveer vlak voor de hervormde kerk. Het is nog winter, gezien de kale bomen, en voor de mannen is er op het land waarschijnlijk nog weinig te doen. De dracht van zijden petten was toen algemeen; de jongeren droegen een pet met klep. De smalle pijpjes van de broeken zijn ook tekenend voor die tijd. Links een slijpsteen voor de smidse van Van Immerzeel, om gereedschappen te slijpen, De huizen Onderlangs staan beneden de Molendijk. Het was een aantrekkelijk punt, want er zijn veel kiekjes van genom en, zoals u op de volgende bladzijden zult zien.

8. Een fraaie foto van de Voorstraat uit vervlogen tijd. Er liep toen nog een uitwateringsslaot langs de kerk en er stand een welige bomenrij. De vrouw met keuvel, links ap het bruggetje, is Neeltje Lodder, de huishoudster van Lamb. Kooman. Op de achtergrond staat het raadhuis. De tweede boom is van onderen wit, doordat bakker Nagtegaal er zijn meelzakken tegen uitsloeg.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek