Middelstum in grootmoeders tijd

Middelstum in grootmoeders tijd

Auteur
:   G.A. Brongers, J. Buskes, M.A. Brongers-Huizinga en A. Kooi-Goldhoorn
Gemeente
:   Loppersum
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5918-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Middelstum in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In het in 1971 verschenen eerste deel "Middelstum in oude ansichten" (het tweede deel verscheen in 1979) citeerden wij de notities over Middelstum, die in 1794 door De Sitter en Modderman in hun "Tegenwoordige Staat van Stad en Lande" werden gegeven. Dat citaat begon met de woorden "Middelstum, een der aanzienlykste dorpen van Hunzingo" en met die woorden zouden wij ook nu kunnen beginnen. Nog steeds is Middelstum in Hunzingo een toonaangevende plaats en in de periode die wij met "grootmoeders" tijd thans willen typeren, komt hetzelfde beeld duidelijk naar voren. Naast het stabiele beeld van handel, nijverheid en landbouw springt de voortdurende activiteit op het gebied van kunst en cultuur in het oog.

Ook de medische verzorging was in Middelstum en omgeving voortreffelijk geregeld en al voor 1839 had zich een "apothecar" in het hoofddorp gevestigd, zij het dat hij ook .wijnhandelaar" was! Overigens typerend voor de tijd, toen nog veel wijn werd gedronken. In 1869 vestigde zich in Middelstum de wijnhandelaar Cornelis Jan Bek, komend uit De Rijp in NoordHolland! De herinnering aan hem is verloren, maar zijn opvolger Floris Dijkema, die de zaak annex kroegje tot circa 1922 voortzette, ligt bij vele ouderen nog iris in het geheugen! Dank zij de oplettendheid van de huidige bewoners van het pand, bleven tapkast en toog nog bewaard.

De betekenis van de herberg als sociaal trefpunt ging

achteruit. Verenigingslocaliteiten namen deels hun taak over. Grote en roemruchte herbergen verdwenen, aIleen een van de oudste, De Valk, bleef over. .. en gelukkig, want juist deze herberg is een monument van de eerste orde. Hier werd op 23 maart 1823 het

-----~"""'--~ ....? """"------

'~~ST~ . ~1_"al_B ,

nu GELEGRNHEI~DER OPENBARE

VERGADE'RING

. .

UN 11ET DEP ARTEME/fT I

MlnDEL8TUM~

DE R MAATSCH.A,~PIJ:

TOT NUT 17.AN 'T .ALGEMEEN.

..._.. ?? .," ???????? 1., ??

WELKE:ZAL GEHOUDEN· WORDEN IN DE KERR TE MmDELSTUM, OP nONDERDAG DEN 1~ SEPTEM$R 1837 , DES A VON S TE' VUF TIREN;

Nutsdepartement Middelstum opgericht... en anna 1994 komen de leden er nog steeds tezamen! De herberg is evenwel veel ouder. Uit zijn rijke historie memoreren wij slechts de oprichting van "de Brandkas van onderlinge bijstand ingevalle van brand" op 29 juli 1795 en in 1905 de oprichting van de Rederijkerskamer Saraswati, die tot omstreeks 1942 bestond, toen de leden gedwongen werden zich bij de nationaal-socialistische cultuurkamer aan te sluiten en dit terecht weigerden. Na 1945 kwam de Kamer helaas niet meer tot leven, of schoon ze in feite nooit werd opgeheven.

Sprak het voorgaande al duidelijk over de culturele activiteiten in Middelstum, ook de volgende adverten tie is er een voorbeeld van. En weer is sprake van de herb erg De Valk, of schoon de manifestatie op zaterdag 23 juli 1887, dankzij het fraaie weer, ter plaatse werd gehouden. De genoemde weduwe Bulthuis was er toen herbergierster!

GROOT CONCERT,

te geven d08f eenige leden van 't HarmOBie·Orkest ?

in 't Bosch Ewsum, bij Midde1Stum.

A.a~vanlf 3 .Dr. Entree 26 cent.

___ Bij slecht weder zal de m.nziekuitvoering bij de lIlIQP . wed. BULTHUIS plaats hebben.

Op muzikaal gebied valt in Middelstum meer te beleven! In de oorspronkelijk aan de Heilige Hippolytus gewijde omvangrijke kruiskerk werd in 1618 een kostelijk orgel geplaatst en in de toren vindt men een van de rijkste Nederlandse carillons, in 1661 door Fr. Hemony gegoten. In de doopsgezinde kerk kan men genieten van het 18e-eeuwse kabinetorgel van Deetlef Onderhorst, waarbij door de orgelbouwer gebruik werd gemaakt van deels 17e-eeuws pijpwerk, toegeschreven aan Johannes Duyschot. De dorpskerken van Huizinge en Westerwijtwerd met belangwekkende muurschilderingen mogen niet ongenoemd blijven!

Wie Middelstum niet kent, kent Nederland niet. Er is nog zoveel meer. .. Het schitterend gerestaureerde poortgebouw van de voormalige borg Asinga, de verdedigingstoren van Ewsum, het 17e-eeuwse Huis Mendels, waarin het bakkerijmuseum, de in oorsprong 16e-eeuwse landhoeve Melkema, het stamhuis van zovele beroemde Huizinga's als nazaten van Derk Pieters en Katrine Tomas, die er in 1550 resideerden. En ten slotte ... de molens en de maren, de landwegen, het .Jaait" in Toornwerd met zijn herinneringstoren, waar eens de middeleeuwse kerk op de top van de hoge wierde stond ... Echt, Middelstum is een reize waard!

Toch is het met een zekere weemoed, dat dit boekje over Middelstum en omgeving werd samengesteld, want sinds 1 januari 1990 is de gemeente Middelstum

opgeheven en samengevoegd met 't Zandt, Loppersum en Stedum. Zo ontstond een gigantische gemeente onder de naam Loppersum ... Als onmondige kinderen werden de inwoners van de gemeente Middelstum ingelijfd, inwoners, die met elkaar een schitterende leefgemeenschap hadden opgebouwd en waarvan Jacobus Kok al in 1790 getuigde: "Middelstum, een dorp, bijkans zo groot en aanzienlijk als elders meenig kleine Stad ... De vrugtbaarheid der omliggende landstreeke is de bron van den bloei der Plaatze en van den welvaart der ingezetenen ... " Sociaal-geografisch, economisch en bestuurlijk kan men aileen maar concluderen "bien etonne de se trouver ensemble". De afstand tussen burger en overheid is zo "afstandelijk" geworden, dat men burgemeester, wethouders en gemeenteraadsleden (alsmede de ambtenaren die de gemeentezaken regelen) nauwelijks meer kent, laat staan een intense relatie kan opbouwen, hetgeen wederkerig werkt! .Vreemde in eigen gemeente", een fenomeen, dat men ten plattelande in Groningen nog niet kende en aileen de grote stad eigen was en daar sinds mensenheugenis wordt bestreden door (vooral de laatste jaren, maar elders al veel vroeger) het instellen van deelgemeenteraden. Een overbrugging naar de burger!

De reeks boekjes "in oude ansichten" en " ... in grootmoeders tijd" brengt het vorengaande duidelijk in beeld. De identificatie van het eigen woongebied heeft een beperkte horizon, juist binnen die .Jiori-

zon" ligt de associatie van de mens en zijn werk, de mens in zijn woonplaats en omgeving.

Met de hiernavolgende beelden hopen de samenstellers en de uitgever de liefde tot de heemkunde te versterken. Want tot de parels van het Groninger Hoogeland behoren zonder meer: Middelstum, Huizinge, Westerwijtwerd, de Andere Wereld, de Breken, Toornwerd, Engeweer, Fraamtil, de Oosterburen, de Palen en de Roode-School.

1. De borg Ewsum naar een afbeelding uit 1856, waarschijnlijk gemaakt in verband met de pub Ii eke verkoop in dat jaar.

De borg werd, ondanks de uitstekende staat waarin het bouwwerk verkeerde, in 1863 gesloopt en naar de afbeelding voornoemd, in 1908 geschilderd door Jan Hendrik Reitzema, verver en glazenmaker te Middelstum.

2. Op 19 november 1877 yond de opening plaats van de school der Christelijk Gereformeerde Gemeente te Middelsturn. De in prachtige neogotische stijl gebouwde school met woning voor het hoofd is helaas veri oren gegaan. Omstreeks 1955-1956 werd het gebouw aan de gemeente verkocht en afgebroken om plaats te maken voor het nieuwe gemeentehuis.

Inzet: me ester E. van der Schans, die van 1870 tot 1911 de schoolleiding gat.

Voor 1877 was de school gevestigd in de tegenwoordige Schoolstraat (voordien Westerwijtwerdestraat en ook Lutjestroat genaamd), waar zij in 1857-1858 werd gesticht en door timmerman Jacob Frederik Tilbusscher (1824-1888) werd gebouwd.

3. Marie van Haaren, alom in het dorp bekend, gefotografeerd op de Delleweg (nog grindwegl) omstreeks 1900. Op de achtergrond de herberg met doorrid van de familie Niehof.

4. Op 16 maart 1889 werd te Usquert het huwelijk voltrokken tussen Pieter Wijchgel (1869-1917) en Aafke Modderman (1862-1931). Zij waren de grondleggers van het bekende schildersbedrijt, waarin later werd opgenomen het bedrijt Siersema.

Opvolger in het bedrijt werd Dirk Wijchgel, in 1913 gehuwd met Fenna Margaretha Dijk. Daama volgde Pieter Wijchgel, gehuwd met Anna Hassebroek.

Op de toto ziet men van links naar rechts: Pieter Wijchgel, Come lis Wijchgel, Dirk Wijchgel en Aafke Modderman. De foto werd omstreeks 1900 gemaakt door Klaas van der Tuuk.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek