Middelstum in oude ansichten deel 1

Middelstum in oude ansichten deel 1

Auteur
:   A.J. van Maar
Gemeente
:   Loppersum
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3908-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Middelstum in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Ret blijkt dat voor de topografische kennis van ons vaderland, de prentbrietkaart een belangrijke rol gaat spelen. Met de boodschap "De groeten van Aaltje" leverde onbewust een bijdrage tot de historische beeldvorming van stad en lande. De communicatie per prentbriefkaart was, getuige de duizenden exemplaren die bewaard zijn gebleven uit de periode tussen 1890 en 1930, van grote betekenis. Ret is de periode waarin zich het vervoer per trein, auto en vliegtuig ontwikkelde. Naast de topografische waarde van de prentbriefkaart, staat nog een ander aspect. De prentbriefkaart toont ons ook de grote verandering van het maatschappelijk beeld in de voorbije zeven decennia dezer eeuw. Leg eens een beeld vaneen grote stad uit de dertiger jaren naast hetzelfde beeld anna 1971. De prentbriefkaart stemt ons tot nadenken, zeker in een tijd waarin water- en luchtvervuiling een angstwekkende omvang nemen! Een tijd ook, waarin de mens naar rust en stilte snakt.

Middelstum-nii is maar nauwelijks te herkennen in het Middelstum-van-toen. Zeker, Middelstum is een levendig dorp, groter dan ooit tevoren met zijn ruime uitbreidingen, modern geoutilleerde huizen en winkels. Maar daarin ligt tegelijk de vervlakking: straten, plei . nen, huizen, alles in confectie uitgevoerd. Geen persoonlijke inbreng meer van het individu, het gevaar der verstedelijking.

Roe zagen onze voorouders Middelstum in de loop

der eeuwen? Ret is onmogelijk om in het bestek van dit boekje er diep op in te gaan. Slechts aan de hand van enkele citaten moge een typering worden gegeven. In 1794 schrijven De Sitter en Modderman in de "Tegenwoordige Staat van Stad en Lande" het volgende over Middelstum:

"MIDDELSTUM, een der aanzienlykste dorpen van Hunzingo, ligt aan de trekvaart naar Uithuizen. Bet is een oud dorp, reeds voorkomende in de traditiones Fuldenses onder den naam van Mitilistenheim; naderhand noemde men het gemeenlyk Midlestum. In de Roomsche tyden is hier een kapittelkerk geweest, daar Emo en Menco van gewagen; ook was het eene dekenschap. De tegenwoordige groote en fraaie (aan St. Hippolytus gewijde) kerk is gebouwd in 1445; staande de begeving van het kerkelyke aan het huis te Middelstum. Ook heeft dat den regtstoel, thans staande met Doornwert en Westerwytwert; maar voorheen deelden daarin de adelyke geslagten van Ewsum en Entens, welk laatste ook hier hun huis hadden, Menteda genoemd, van waar de berugte Edelman en watergeus Bartold Entens van Menteda zig schreef. Dat gemelde huis, en nog een ander Asinga, zyn in deeze eeuw gesloopt, maar derzelver geregtigheden zyn allengskens geheel gekomen aan het huis Ewsum, waarop thans nog de bezitter deezer heerlykheid woont ... "

In 1846 wordt men door Van del' Aa in zijn aardrijkskundig woordenboek als voIgt voorgelicht:

"MIDDELSTUM, gem. in Hunsingo ... palende N. aan de gem. Kantens, O. aan Stedum, Z. en W. aan Bedum. Deze gem. bevat de d.Middelstum, Huizinge en Westerwytwert, benevens de buurschappen de Andere - Wereld, de Breken, de Deel, Doornwert (nu Toornwerd), Engeweer, Froomtil (nu Fraamklap) de Oosterburen, de Palen en de Roode-School.,; Men telt er 267 huizen, bewoond door 350 huisgezinnen, uitmakende eene bevolking van ongeveer 1770 inw., die meest hun bestaan in den landbouw vinden. (Aantal inw. 1971,2590). Het dorp Middelstum ... is groot en aanzienlijk, liggende geheel op eene uitgestrekte wierde van ruim 15 bunders, aan de trekvaart en puinweg van Groningen naar Uithuizen ... Het is er levendiger en vroolijker, dan in vele andere landdorpen, door de onderscheidene bedrijven, die er uitgeoefend worden. Vooral heeft dit plaats in het voorjaar, bij het inschepen van het naar Holland verkochte rundvee ... Er is een departement der Maatschappij Tot Nut van 't Algemeen, hetwelk 25 Maart 1823 opgerigt is en ruim 30 Leden telt... Men heeft hier drie jaarmarkten. De eerste, zijnde eene beestenmarkt, valt in den eersten Donderdag in Mei; de tweede, zijnde eene jaarmarkt, den tweed en Pinksterdag, en de derde, zijnde eene beestenmarkt, den tweeden Donderdag na den laatsten Dingsdag in October. .. "

De in dit boekje samengebrachte prentbriefkaarten geven een beeld van die vriendelijke oude tijd, die na de karakteristiek door Van der Aa nog maar weinig was veranderd. Natuurlijk kwamen er veranderingen. Fiets, bus en auto deden hun intrede, maar die veranderingen waren nog niet zo ingrijpend dat het dorpsbeeld in zijn totaliteit was aangetast. Als de fotograaf met zijn apparatuur verscheen, liep de gehele gerneenschap nog uit en als het even kon (en men durfde) dan moesten ze er op! Middelstum dankt in dit opzicht vele mooie beelden aan de fotograaf Klaas van der Tuuk, in de wandeling genaamd "Kloas Toek" (geboren te Klein Garnwerd 13 februari 1853, overleden Middelstum 6 juni 1923). Hij moet een man zijn geweest van goede educatie, smaak en artistieke visie. Telg uit een voorname en toonaangevende familie in de Groninger gemeenschap had hij zijn hart aan de kunst van het fotograferen geschonken. In vele Middelstummer families zijn nog foto's uit zijn atelier afkomstig.

Wat leren ons de oude beelden van Middelstum voor het heden? In Middelstum moet de oude bebouwing geconserveerd en gerestaureerd worden. Verder verlies van de nog aanwezige oude behuizingen leidt tot een totaal verlies van datgene wat Middelstum in de loop del' eeuwen is geworden en wat het begrip Middelstum omvat. De zgn, saneringsgeest mag nimmer ontaarden in een saneringsspook, waardoor Middelstum een massadorp wordt zonder een eigen gezicht!

Middelstum - Panorama "Melkema Molen" met omgeving

1. Gezicht op Middelstum op het gedeelte van het dorp dat geJegen is tussen de Oude Schoolsterweg en het Kerkpad. Links zien we het Boterdiep met rechts de herberg De Valk die onder andere werd geexploiteerd door Jacob Bulthuis, Wiebe van der Velde, Meindert Huizinga, Booije Huizinga en thans door H. Grommers. Op 23 maart 1823 werd in het oude zaaltje met het tongewelf het Nutsdepartement opgericht, Daarnaast staat het huis waaraan vroeger een houtstek was verbonden van de familie Nanninga, daarna bewoond door de familie Allersrna, de weduwe Van Wieringen en thans door P. WijchgeL Voorts ziet men de molen De Hoop, waar in 1930 Reeuwke van Hoek molenaar was en voorheen M. Gorter en Zijlstra. De mol en werdgebouwd in 1855.

2. De Burchtstraat gezien vanaf de Kolk. Links zien we herberg De Valk en daarnaast het thans verdwenen huis dat toen bewoond werd door de doopsgezinde predikant, ds. C. Leenderts. Daarvoor woonde er burgemeester J. W. Witkop van Rooijen. Erachter was de bakkerij van J. Bakker, die werd opgevolgd door zijn zoon Enno. Later kwamen P. A. Werkman en zijn zoon Simon in de bakkerij. Thans is het de zaak van E. Bolt.

Groet uit jYfiddelstum

Uitg-.vc T&O W. Ha.au, Bedum

3. De Kolk met het huis dat onder andere bewoond werd door Niklaas Bakker en de familie Van Dijken. Het was een winkel van kruidenierswaren. We zien ook de doopsgezinde kerk met de pastorie die gebouwd werd in 1863. Op de voorgrond ontdekken we een scheepsjager te paard en in de Kolk liggen twee turfschepen. Bekende turfs chippers waren Jan Tabak, Derk Rozema, Kom. Huizinga, Derk van Zan ten en Willem Fiat. De laatste wordt op zijn grafsteen aangeduid als "schipper en letteraar", aangezien hij graag schreef. De foto is van ongeveer 1910.

4. Hier zien we de Kolk met op de achtergrond, aan de overzijde van het Boterdiep, het huis dat vroeger bewoond werd door Freerk Pieters van der Molen en Mensina Sieuwkes Noordhof. In 1880 bouwden ze het huis ernaast en in 1913 werd het afgebroken en verrees Me1kema, dat thans vervangen is door het huis van de familie Veenstra. De foto is van ongeveer 1900.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek