Mook en Middelaar in oude ansichten deel 1

Mook en Middelaar in oude ansichten deel 1

Auteur
:   F.G.M.M. van Kuppeveld
Gemeente
:   Mook en Middelaar
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4686-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Mook en Middelaar in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD BIJ DE DERDE DRUK

Was in de eerste en tweede druk van dit boekje in 1973 en 1974 nog een plaats ingeruimd voor een voorwoord van de toenmalige burgemeester van Mook en Middelaar, bij deze derde druk schrijf ik graag zelf een kort woord vooraf. Het komt immers niet zo vaak voor dat een schrijver meemaakt dat een boek van zijn hand na veertien jaar opnieuw een herdruk beleeft.

N u ik daarvoor de kans heb wil ik graag blijk geven van mijn voldoening over het feit dat thans deze derde druk kan verschijnen dankzij de Heemkundekring "De Grenssteen", die ik in 1986 mee mocht oprichten.

Door deze heruitgave kunnen velen alsnog kennis maken met het verleden van de gemeente Mook en Middelaar aan de hand van oude ansichten en vergeelde foto's. De laatste jaren bleek er weer veel vraag naar deze bundel te zijn. De groei van de gemeente Mook en Middelaar met zo'n kleine 3000 inwoners sinds 1973 zal daar niet vreemd aan zijn. Maar ook de activiteiten van de al genoemde Heemkundekring en van de Archiefdienst Middelaar-Plasmolen hebben zeker bijgedragen tot een toenemende belangstelling voor het verleden van onze gemeente. Een andere reden van dit "voarafje" is dat ik er op wil wijzen dat deze herdruk een enigszins herziene versie is. Hier en daar zijn namelijk de onderschriften aangepast, voorzover daarin verwijzingen naar de situatie in 1973 voorkwamen en verder zijn enkele foutjes verbeterd, maar voor het overige is er aan de oorspronkelijke opzet niets veranderd.

Rest mij tot slot u met dit boekje een aangename rondwandeling door de gemeente Mook en Middelaar in vroeger tijden toe te wensen.

F.G .M.M. van Kuppeveld

INLEIDING

Dit boekje wil u een beeld geven van de gemeente Mook en Middelaar in "grootvaders tijd", waarmee bedoeld wordt de periode tussen 1880 en eind van de jaren dertig. Ik neem u mee terug naar een tijdperk waarin het hier nog erg rustig was, niet alleen in politieke zin, maar vooralletterlijk.

Zo'n vijftig tot honderd jaar geleden werd het straatbeeld in deze gemeente nog bepaald door wandelaars, fietsers, rijtuigen en karren. De rust werd aileen af en toe wat verstoord door een trein, een auto-omnibus, een stoomtrammetje en een enkele motorfiets of automobiel.

Opzienbarende gebeurtenissen kwamen nauwelijks voor, hoeweI de aanleg van een spoor- en een tramlijn in deze gemeente en de komst van het eerste vliegtuig boven Mook en Middelaar in die tijd toch weI iets bijzonders was in de ogen van onze voorvaderen. In deze periode werd ook een begin gemaakt met de elektriciteitsvoorziening en deed de radio zijn intrede. Evenals dit met de telefoon het geval was, bleef de radio voorlopig aIleen weggelegd voor de we!gestelden. De televisie was nog een onbekend verschijnsel. Men kende geen milieu- en verkeersproblemen, men was nog niet zo gejaagd als zijn nakomelingen en men wist nog niet welk een uitzichtsloosheid de crisisjaren en welk een verschrikkingen de oorlog in het derde en vierde decennium van deze eeuw voor velen zouden veroorzaken.

De pastoor en de burgemeester vertegenwoordigden .Jiet gezag"; het woord "inspraak" was nog niet uitgevonden. Welvaart heeft men in die tijd bijna niet gekend. De bevolking bestond in hoofdzaak uit kleine boeren die voor hun dagelijks brood moesten werken van de vroege morgen tot de late avond. Men leefde in eenvoud en soberheid, maar men was tevreden en men aanvaardde in vanzelfsprekende gemoedelijkheid ook tijden van bittere armoede. Mogelijkheden voor vertier waren er weinig, maar men had - volgens de ouderen - meer plezier dan tegenwoordig. AIleen de (vele) cafeetjes, de voetbal-, toneel-, muziek- en zangverenigingen of de kaart-

avondjes met de familie en "de buurt" boden verstrooiing.

In 1880 telde de gemeente Mook en Middelaar ongeveer 1300 inwoners en circa 220 huizen; op 1 januari 1930 waren deze aantallen gestegen tot respectievelijk 1841 en ongeveer 325. In dit tijdperk was 96 tot 98 procent van de bevolking rooms-katholiek. Tussen 1910 en 1930 vestigden zich in deze gemeente de eerste industriele bedrijfjes, onder andere een meubelfabriek, een lak- en vemisfabriek, een kapokfabriek, een vlasfabriek, een kalkzandsteenfabriek, een draadvlechterij en een stoomwasserij. Deze bedrijfjes konden (enigszins) voorzien in de behoefte aan werkgelegenheid. De meeste bedrijven zijn deels nog v66r, deels na 1930 al weer opgeheven.

Plasmolen kwam sedert de eeuwwisseling steeds meer in trek bij vakantiegangers. Het bloeiende vreemdelingenverkeer werd vooral bevorderd door de toenemende bekendheid die deze zo rijk met natuurschoon gestoffeerde gemeente kreeg. Daarbij speelden ook de niet ongunstige verbindingen per spoor en tram een belangrijke rol.

Het was geen eenvoudige opgave om het benodigde fotomateriaal voor deze bundel bij e!kaar te krijgen, omdat in de Tweede Wereldoorlog zoveel prenten zijn verloren gegaan. Van de Bisselt was helaas slechts een fotootje voorhanden en maar enkele van Middelaar. Zeer vee! dank ben ik verschuldigd aan allen die prentbriefkaarten, foto's en documentatie beschikbaar stelden. De tekst bij de afbeeldingen is zo goed mogelijk bewerkt. Foutjes of onvolledigheden zullen desondanks onverrnijdelijk blijken te zijn. Dit moet ik dan toeschrijven aan het probleem dat niet steeds aile gegevens, feiten en jaartallen konden worden achterhaald. Ik hoop dat .Mook en Middelaar in oude ansichten deel l" u veel kijk- en leesgenot zal bieden en dat u - ondanks de noodzakelijkerwijs beperkte omvang van het boekje - een indruk hebt hoe deze gemeente er uit zag en hoe men hier leefde in de toch niet altijd zo goede oude tijd. Dan heeft deze uitgave aan de opzet beantwoord.

Groeten uit Mook

1. Op deze ansicht uit 1910 ziet u de later tot Kerkstraat omgedoopte Dorpstraat in Mook, ter hoogte van het toenmalige gemeentehuis met links het in 1960 afgebroken patronaatsgebouw. Rechts vooraan ziet u een cafe, dat in 1910 eigendom was van de familie SengersCooijmans, voorheen van de heer F. G. O. Cooijmans, die behalve burgemeester en cafehouder ook gemeentesecretaris, ambtenaar van de burgerlijke stand en landbouwer was. In 1957 werd het cafebedrijf, dat sedert 1916 eigendom was van W. Thissen, opgeheven. Naast het cafe ziet u een nu nog bestaand pand dat werd bewoond door de familie Roelofsen- Verweij en gemeenteontvanger J. Hendriks. Later werd dit pand aangekocht door de familie Mulders en verbouwd tot twee woonhuizen en een slagerij. In de twee kleine huisjes woonden destijds de kleermakers J. IJzermans (rechts) en M. Mandingers (links).

2. De parochiekerk van Mook heeft een oude geschiedenis. Het eerste kerkgebouw dateert van de dertiende eeuw; dit bestond uit een eenbeukig schip dat ongeveer de breedte had van de huidige toren, die omstreeks de veertiende eeuw is gebouwd. Het eenbeukig schipdat niet meer bestaat - werd in de loop van de veertiende eeuw uitgebreid met het nu nog bestaande priesterkoor. In het begin van de vijftiende eeuw werden de ook nu nog bestaande zijbeuken aan het priesterkoor toegevoegd. Tijdens de Slag op de Mookerhei (1574) en bij een brandstichting door de Fransen in 1675 werd het kerkgebouw ernstig beschadigd. In de negentiende eeuw werden kerk en toren helemaal wit gekalkt. U kunt dit nog zien op deze foto uit 1910, v66r de verbouwing. In dat jaar werden de zijbeuken, de toren en het priesterkoor hersteld en werd het eenbeukig schip verbouwd tot een schip in de vorm van een Grieks kruis. In het nieuwe schip werd een houten gepolychromeerd gewelf aangebracht.

3. Hier ziet u het kerkelijk zangkoor van Mook omstreeks 1927. Van links naar rechts, zittend: J. Cleve, H. Thissen en J. Hendriks. Staand: M. van Duijnhoven, Herm. Thissen, W. Thissen, J. van de Logt en A. Uijlen. De heer Hendriks was organist en tevens koster.

4. Een blik op het kerkgebouw, zoals het er sedert 1910 uitziet. Pastoor H.M.H. Bartels, die in 1905 naar Mook kwam, vatte aanvankelijk het plan op om het gebouw te laten afbreken en een geheel nieuwe Romaanse kerk te bouwen. Gelukkig heeft hij hiervan afgezien en de kerk laten verbouwen. In tegenstelling tot de parochiekerk van Middelaar bleef de Mookse kerk in de Tweede Wereldoorlog- behoudens enkele beschadigingen - gespaard. In de jaren 1964-1965 werd het gebouw waar nodig gerestaureerd en verfraaid. Rechts ziet u het van 1867 daterende gemeentehuis. De architectuur van dit raadhuis was van W. Roelofs te Mook. Het werd gebouwd door het aannemersbedrijfWagemans uit Cuijk en de bouwkosten bedroegen f 4050,-. Dit was het eerste "echte" gemeentehuis van Mook en Middelaar. Voordien zetelde het gemeentebestuur in een vertrek dat grensde aan de gelagkamer van een herberg.

5. Natuurlijk mogen in dit boekje ook de vroede vaderen van "toen" niet ontbreken. Op deze foto uit 1922 ziet u, van links naar rechts:

A. Lemmens, H. Thoonen, J. Linders, burgemeester H. Sengers, gemeentesecretaris L. Rutten, A. Cremers, G. Willems en H. van Kesteren. H. Thoonen en W. Theunissen (die vermoedelijk het vogeltje van de fotograafis achterna gerend, want hij staat niet op de foto) waren toen wethouder. De heer H. Sengers, geboren en getogen in deze gemeente, was ruim dertigjaar lang burgemeester van Mook en Middelaar. In 1914 volgde hij zijn oom F. Cooijmans als burgervader op. De heer Cooijmans was liefst gedurende negenendertigjaar burgemeester en secretaris van deze gemeente. De heer Sengers werd in 1919 bovendien burgemeester van de voormalige gemeente Ottersum. De heer Rutten werd mer gemeentesecretaris op 1 juni 1914 en bleef dat tot aan zijn dood op 23 januari 1938. Hij was tevens ambtenaar van de burgerlijke stand.

6. Daar waar de Kerkstraat afbuigt naar de Rijksweg, stond cafe "De Lindeboom" van de familie Minten. Het cafe is gesloopt, maar de lindeboom staat er nog. De Mookse woonwijk .Lindeboom" dankt haar naam aan deze boom die in 1930, toen deze foto werd gemaakt, ook al indrukwekkende afmetingen had. In de deuropening van het cafe ziet u de weduwe M. Minten-van Reen en een van haar dochters.

Mook 'Gezioht op Katwijk a. d. Maas.

7. U ziet hier het veerpontje Mook-Katwijk omstreeks 1904, eigendom van de familie De Wildt. In 1941 werd het veerpontbedrijf aangekocht door Joh. Fest. De Erven Fest waren later ook eigenaar van het veerpontbedrijfMiddelaar-Cuijk. Die veerpont was voorheen eigendom van de familie Telkamp. De beide veerdiensten hebben ongeveer vijf eeuwen bestaan. Vanaf 1557 zijn hiervan historische gegevens voorhanden. Van de veerdienst naar Katwijk is onder andere bekend dat deze in 1831 werd opgeheven, maar dat de pont na een financiele bijdrage van de plaatselijke overheid in 1837 weer ging varen. Het veerpontbedrijfMook-Katwijk was omstreeks 1873 eigendom van ene Bardoel en dat van Middelaar-Cuijk was in diezelfde tijd van P. Aalberts.

Klooster l1aria, l1ook.

8. Deze ansicht toont u het klooster "Maria" van de franciscanessen van Heythuysen aan de Maas omstreeks 1910. Op de achtergrond ziet u de eerste spoorbrug, die in 1882-1883 werd gebouwd en 353 meter lang was. De franciscanessen vestigden zich te Mook in 1847. Zij verzorgden zieken en bejaarden, gaven onderwijs en handwerklessen op de bij het klooster gevestigde meisjesschool, waarin ook een "bewaarschool" was ondergebracht, en stichtten een pensionaat, dat uitgroeide tot de bij velen nog bekende kweekschool voor onderwijzeressen "Maria Immaculata". De schoolgebouwen en het klooster annex internaat werden in de herfst van 1944 grotendeels verwoest. Slechts de noordoostelijk gelegen gedeelten (Rijkswegzijde) bleven gespaard. Op 10 februari 1948 kochten de paters passionisten de restanten van het gebouwencomplex aan en stichtten hier het Gabrielcollege (oorspronkelijk klein-seminarie "St. Paulus van het Kruis").

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek