Neede in oude ansichten

Neede in oude ansichten

Auteur
:   G.A. Hemelman
Gemeente
:   Neede
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3359-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Neede in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

VOORWOORD

De wei zeer bekende serie publica ties van de "Europese Bibliotheek" onder de naam "in oude ansichten" geniet landelijke bekendheid. Verheugend is het, dat in de serie, die thans zo'n 3000 titels omvat, ook een deeltje aan Neede gewijd wordt. De uitnodiging om dit deeltje samen te stellen, heb ik dankbaar aangegrepen.

In de afgelopen twintig jaar heb ik een omvangrijke collectie foro's en ansichten van Neede kunnen opbouwen, die echter nooit die historische waarde had kunnen krijgen zonder de belangeloze medewerking van vele Needenaren die vaak privefoto's uit hun eigen fotoalbum haalden en deze beschikbaar stelden voor rep rod uk tie of zelfs afstonden voor mijn collectie. Het zijn juist deze foto's die interessante beelden van Oud-Neede geven. Vaak details van pan den of pan den die op een ansichtkaart net niet zichtbaar zijn. Ook toto's van gebeurtenissen of person en die toch essentieel zijn voor de geschiedschrijving van Neede konden zodoende in de collectie worden opgenomen. Door het samenstellen van dit boekje heb ik de mogelijkheid gekregen om een deel van de collectie blijvend voor een ieder toegankelijk te maken en dan in een wat ruimer verband dan een enkele foto te plaatsen als illustratie bij geschreven artikelen over de historie van Neede, zoals in een dagblad of in "OLD NEE", de periodiek van de "Historische Kring Neede". Het mag u bekend zijn dat juist de "Historische Kring Neede" vee I aandacht besteedt aan de geschreven geschiedenis van Neede, te meer daar zij kunnen teruggaan tot de oudste vermelding van Neede in het jaar 1188.

De fotografie gaat helaas niet zo ver terug, vandaar dat de peri ode waarover foto's van Neede beschikbaar zijn zich dan ook beperkt vanaf omstreeks 1850 tot op heden. Zeker in de beginjaren van de fotografie werden er geen gebouwen en dergelijke op de gevoelige plaat vastgelegd. Men beperkte zich tot portretten voor het familiealbum.

De oudste foto's in dit boekje dateren van circa 1875. Het zijn er maar een paar. Pas rond 1900 begint de fotografie van panden en straten wat meer gemeengoed te worden en komt de stroom ansichten van Neede op gang. De publicaties "in oude ansichten" pogen een beeld te geven hoe een plaats er in "grootvaders tijd" uitzag, dat wil zeggen de periode die ligt tussen 1880 en 1930. Deze beperking impliceert tevens dat in principe geen foto's van oudere schilderijen geplaatst kunnen worden. Er zijn van het zeer oude Neede maar twee schilderijen bekend, die echter zeer essentieel zijn voor de geschiedenis van Neede. De uitgeefster heeft dan ook gemeend mij hierin tegemoet te moeten komen, door de betreffende afbeeldingen toch op te nemen. Tevens zult u een enkele foto aantreffen die na 1930 is gemaakt, doch die naar mijn mening in dit boekje niet mocht ontbreken.

Allezende zult u namelijk ontdekken dat de volgorde van de foto's wordt bepaald doordat tekst en/of afbeelding steeds een logisch gevolg zijn van de voorgaande tekst of foto. De tekst laat zich bijna lezen als een geschiedenisboekje over Neede. Ik heb hierbij afgeweken van het systeem om een "wandeling" door Oud-Neede te maken. Op deze wijze kon ik een droge opsomming vanjaartallen,

feiten, personen of gebeurtenissen enigszins vermijden, U zult er ongetwijfeld begrip voor hebben dat, hoewel toch vele gegevens bij elke foto zijn vermeld, de beperkte ruimte voor tekst het niet toeliet om uitvoerig op elke foto in te gaan.

De uniformiteit van de reeks "in oude ansichten" liet het ook niet toe meer dan 76 afbeeldingen op te nernen, hetgeen vanzelfsprekend de nodige beperkingen oplegde bij de keuze van de opgenomen toto's.

Wellicht dat er nog eens een vervolg op deze uitgave gemaakt kan worden waarin dan net die foto geplaatst kan worden waarvan u nu misschien zult zeggen "he, die of die foto heb ik net gemist".

Voor de realisatie van dit boekje ben ik veel dank verschuldigd aan allen die mij informatie verschaften en/of tekst op juistheid hebben nagezien, alsmede aan hen die speciaal voor deze uitgave nog foro's beschikbaar hebben gesteld. De titel van deze uitgave: "Neede in oude ansichten" mag dan wel door het feit dat ook oude foto's zijn opgenomen, de inhoud nier volledig weergeven, maar wanneer we "ansichten" terugbrengen tot de oorspronkelijke betekenis "aanzichten", geeft deze titel toch weer wat er met deze uitgave wordt nagestreefd. Aanzichten van Neede zoals het was in een periode waarin het ook niet altijd rozegeur en maneschijn was, maar waaraan we bij het bekijken van deze foto's toch met een zekere weemoed terug kunnen denken. Hoeveel sfeer spreekt er niet uit deze oude beelden! Karakteristieke pan den die het straatbeeld beheersten maar die helaas in een moordend tempo zijn gesloopt

en verbouwd en waarvoor lege plekken en sfeerloze bouwsels in de plaats zijn gekomen.

Maar zullen onze kindskinderen later niet hetzelfde zeggen wanneer zij foto's van deze tijd terugzien? Ofzullen zij ons verwijten dat in onze tijd al het oude verdwenen is? De toekomst zal het leren. Laten we in ieder geval dankbaar zijn dat velen al "aanzichten" van het oude Neede hebben gemaakt in een peri ode dat van afbraak nog geen sprake was. Vermeldenswaard is hierbij het fotografisch werk van wijlen l.W. Kluivers, die altijd de historische waarde van alles inzag en daardoor zeer veel op negatief heeft vastgelegd. Ik prijs mij dan ook gelukkig dat ik in enkele gevallen uit zijn bewaard gebleven archief heb mogen putten.

Ten slotte rest mij nog te vermelden dat ik, hoewel niet meer woonachtig in Neede, mijn geboortedorp nog steeds een warm hart toedraag en derhalve nog immer voortga mijn collectie foro's van Neede uit te breiden, opdat een zo compleet mogelijk beeld van Oud-Neede, in een archief samengebracht, mag ontstaan. Voor aanvulllingen van de collectie, hetzij als reproduktie hetzij als origineel, houd ik mij dan ook steeds aanbevolen.

G.A. Hemelman Akerstraat Noord 13 6446 XB BRUNSSUM tel.: 045-210156

1. Waar kunnen we toepasselijker mee beginnen dan met een foto van het zwembad 't Vleer van omstreeks 1938. Het bad werd aangelegd door werklozen uit Neede en omgeving dank zij het plan van chef gemeentewerken Van de Velde am een stuwdam in de Schipbeek te maken en het water dan via een stelsel van sloten naar het zwembad te leiden. In de beginjaren waren aileen mevrouw Van Rosmalen en de heren Van Amerongen en Ten Hoopen de zwemkunst meester en mochten als enigen in het diepe. Badmeester Bijkerk was daar onverbiddelijk in. Zijn opvolger daarentegen vond alles goed, zelfs als men met de fiets van de duikplank reed.

I 8 OUD _ HEDE. 1 3.

2. De naam Ten Hoopen is steeds nauw verbonden geweest met de textielindustrie. Reeds in 1737 leverde Jan ten Hoopen geweven doek aan het handelshuis Jan I. de Neufville & Co. te Amsterdam. Aanvankelijk row linnen en vervolgens linnen tafelgoed, het "pellen". Vermoedelijk woonde deze Ten Hoopen in het eerste huis links op deze ansichtkaart, die in 1913 werd gemaakt van een schilderij uit het bezit van de familie Ten Hoopen. Aanleiding hiervoor was de viering van 100 jaar Onafhankelijkheid op 28 en 29 juli 1913 en men yond het toepasselijk om "Oud-Nede 1813" op de foto te vermelden.

3. Uit hetzelfde familiebezit stamt ook dit schilderij. Hoewel de bouwstijl anders doet verrnoeden, moet dit de achterzijde zijn van het huis van Ten Hoopen op de voorgaande foto. De schilderijen hebben altijd naast elkaar gehangen. Wijlen Hendrik Odink heeft irnmer beweerd dat de date ring van de afbeelding(en) nog vijftig jaar ouder moet zijn dan 1813. Beide schilderijen zijn de enige bekende afbeeldingen van Neede waarop de scheve stand van de toenmalige torenspits van de hervormde kerk is te zien. Waar het huis van Ten Hoopen stond, vinden we nu de voormalige EDAH aan de Oudestraat.

4. De Oudestraat te Neede omstreeks 1890. In het pand rechts zit nu de herenmodezaak van H. te Brake. Destijds woonde hier A.J. ten Hoopen. Deze zat niet in de textiel maar dreef een kruidenierszaak. Dit is niet zo vreemd, aangezien Jan ten Hoopen en later zijn zoon Gerrit omstreeks 1740-1750 naast textiel ook reeds Achterhoekse hammen verkochten aan de Amsterdamse aristocratie , die de bijzondere smaak van deze hammen schijnbaar zeer op prijs stelden. In het volgende vooruitstekende pand aan de rechterzijde zit nu schoenhandel Onstenk. Op de plek waar het eerste huis links staat, stond tot 1985 het pand van Van der Ziel.

5. A.J. ten Hoopen had zijn pakhuis (wellicht ook de winkel) aan de overzijde van de straat, waar nu drogisterij A.D. Sirnmelink is gevestigd. Voordien was het eigendorn van de familie Hogeweg, die het pand ornstreeks 1907-1909 gekocht moet hebben van A.J. ten Hoopen. Het pand werd .D'n Wansink" genoernd. De drie kinderen op de foto zijn, vanaflinks, Jan, Roelofje en Bertus Hogeweg. Rechts staat Dina Janssen. Gezien de leeftijd van de kinderen is de foto omstreeks 1912 genomen. Wat reclarne betrof nam men het niet zo nauw: de etalages staan vol met kannen en vazen (Hogeweg), terwijl de reclame van Sunlight nog aan de muur zit (Ten Hoopen).

6. Het curieuze op de voorgaande foto zit echter niet in de reclame maar in de tekst op de deurboog. Op deze foto komt de tekst aanzienlijk beter uit. Het is de enige bewaard gebleven deurboog met tekst uit het zeer oude Neede. De deurboog bevindt zich thans in het Openluchtmuseum te Arnhem. Wellicht duiden de initial en "A H" in het midden van de deurboog erop dat reeds in 1624 een Ten Hoopen eigenaar was van dit pand. Het pand werd in 1912 verbouwd, waarbij de deurboog werd verwijderd.

7. Nadat A.J. ten Hoopen het pakhuis aan de overzijde van de Oudestraat verkocht had aan Hogeweg, vestigde hij een kruidenierswinkel in het pand naast zijn woonhuis, waar thans de supermarkt van Mans Koster is gevestigd. Na het overlijden van A.J. ten Hoopen in 1927 werd de zaak voor eigen rekening voortgezet door Willem Huurneman (Willem van Meneer), die daarvoor bediende was bij A.J. ten Hoopen. Willem Huurneman was gehuwd met Dina Janssen, die als klein meisje voorkomt op foto 5.

8. Een andere tak van de familie Ten Hoopen is wei in de textiel gebleven. In 1863 werd de eerste steen gelegd voor de "Katoen-, Halflinnen- en Linnenweverij, Bleekerij en Ververij A.J. ten Hoopen & Zoon" aan de Rapenburg. In 1919 had het bedrijf 375 weefstoelen in gebruik en circa 300 arbeiders in dienst. Daarmee was het bedrijf groter dan Ter Weeme & Zonen, waardoor het in de volksmond .D'n Grooten Stoom" werd genoemd. In 1967 sloot de fabriek, die toen al was opgegaan in Nico ter Kuile , definitief haar poorten. Op deze foto van omstreeks 1917 is links op de foto nog juist het "spieker" (armenwoningen) te zien.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek