Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 2

Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 2

Auteur
:   R. Kooiker en Jan Meer
Gemeente
:   Drenthe
Provincie
:   Drenthe
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6136-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nijeveen en Kolderveen in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Voorwoord

Het schrijven van een voorwoord in het boekje "In Oude Ansichten" is een hachelijke zaak. Foro's spreken een eigen taal en roepen onze verbeelding wakker. Woorden worden dan gauw te veeL

Ik zal daarom ook niet over de foro's schrijven. Die moeten gezien worden. En ze mogen gezien worden. De historische vereniging i.o, heeft een keuze gemaakt uit honderden foto's en dat was geen eenvoudige klus. Elke foto heeft zijn eigen verhaal.

Wat is de betekenis van de foto en in het bijzonder van de persfoto? Dit laatste wordt pas goed duidelijk als de vrije fotojournalistiek zou verdwijnen en verboden en regels uitmaken wat wel en wat niet mag worden doorgegeven. Om dat laatste gaat het namelijk. De foto is een stuk geschiedschrijving met een eigen taal en een bijzondere suggestieve kracht. De navrante foro's van het oorlogsgeweld in voormalig [oegoslavie vertellen een beeldender verhaal dan pagina's schrift zouden kunnen doen. In bepaalde gedeelten van de wereld is het vrije fotograferen verboden of aan banden gelegd; een navrant verhaal ontbreekt en een stuk van de werkelijkheid wordt de mensen onthouden. Woorden kunnen verhullen; foto's kunnen dar ook. Maar ze kunnen, als ze willen, genadelozer de werkelijkheid onthullen dan welk relaas dat zou kunnen doen. Vaak is die werkelijkheid hard, stuitend of walgelijk; sorns dierbaar en hoopvol; in haar

bontheid een weergave van het veelkleurige beeld, dat onze wereld biedt; schokkend en mooi, alles door elkaar heen.

De foto's in dit boekje hebben niet de pretentie van persfoto's. Zij geven wel een stukje geschiedenis van ons dorp weer. Ontwikkelingen worden soms in zekere zin pijnlijk weergegeven. Woorden als "wat jammer he", "dat is zonde" worden regelmatig bij het zien van de foro's geuit.

Ik hoop, dat u dit boekje met genoegen bekijkt en in velerlei opzicht kan het een opfrissertje zijn voor uw geheugen.

H.]. van der Woude, burgemeester van Nijeveen

1 Dorpsstraat

De Dorpsstraat, gezien vanaf de westelijke kant richting hervormde kerk.

Rechts op de voorgrond het pand Dorpsstraat 46, ten tijde van de foto bewoond door de familie Dol. Daarachter het jeugdgebouw van de hervormde kerk. Links op de voorgrond (juist zichtbaar) een boerderij, die ten tijde van de foto werd bewoond door de familie E. Bull.

De Dorpsstraat is de oudste "straat" van Nijeveen. Deze weg moet al in de grijze oudheid als een zan drug in het veen hebben gelegen. Nijeveen vormde met het noordwestelijk deel van Meppel een veengebied (de latere polder Nijeveen-Kolderveen).

De zandrug vormde een begaanbaar pad van Havelte naar Wannepe en Mepplo en is vermoedelijk ontstaan door de waterloop van de Havelter A, die zorgde voor de zandafzetting. In het stroomdal van deze A ontstonden de venen die aanleiding hebben gegeven tot de stichting van Nijeveen.

Zeker is dat in 13 10, toen de Havelter kerk werd gesticht, langs deze dijk nag geen vestigingen waren. De stichtingsakte van de Havelter kerk spreekt over het "Hesselterveen", waarmee het huidige grondgebied van Nijeveen wordt bedoeld.

2 Afvoer turf

De boerderij en bakkerij aan de Oude Rijksweg, nabij Krakeel, die omstreeks 1807 werd bewoond door Lute Fransen en in 1960 werd afgebroken ten behoeve van de aanleg van het fietspad. Achter de boerderij liep een vaarwater voor de afvoer van turf (Krakeel).

De afgegraven turf zal aanvankelijk per wag en langs de dijk zijn vervoerd. Later werden "griften" gegraven, die dienden om de lage ondergrond af te kunnen wateren.

In de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw werd het veen verder afgegraven en werd de turf via de griften afgevoerd naar Meppel. Bij Meppel moest de turf worden overgeladen bij de

boerderijen van R. Benak en G. Boxem en bij de voormalige boerderij van G. Krikke aan de Zomerdijk. Dit overladen gebeurde om de turfhandel in Meppel te beschermen tegen concurrentie vanuit Nijeveen.

Met het maken van de dammen voor het overladen van de turf werd de grondslag gelegd voor de toekomstige loop van het water. De afvoer van het water kon nu niet via Meppel plaatsvinden, maar moest via Wanneperveen en Giethoorn naarVollenhove worden geleid. Afvoer van water was in het verleden een heikel punt en zorgde voor ruzies en problemen.

3 Openbare lagere school

De school heeft in deze vorm bestaan van 1 88 1 tot 1 956 en is daarna verbouwd. In 1973 werd ze vervangen door de Commissaris Gaarlandtschool.

In de negentiende eeuw was het openbaar onderwijs gevestigd in het huidige jeugdgebouw van de hervormde kerk te Nijeveen. Dat dit gebouwtje als school heeft dienstgedaan is aan de vorm nog weI te zien. Hoeveel ruimte men nodig heeft gehad om er onderwijs te geven is niet met zekerheid te zeggen. Het overige deel van het gebouw werd benut als woonruimte voor armlastigen.

De inrichting van de school voldeed niet aan de eisen van de inspectie voor het onderwijs. De bestaande scholen in Kolderveen en Nijeveen moesten worden opgeheven en hiervoor in de plaats werd in 1881 een nieuwe school gebouwd.Men besloot daarbij het turfhok zodanig te construeren dat bij tijd en wijle dronkaards en zwervers hierin konden worden opgesloten.

De bouwkosten bedroegen J 14.000. De eerste steen werd gelegd door burgemeester P.A. Derks. Het schoolgeld bedroeg

f 0,25 per rnaand: minderbedeelden half geld (!).

4 School

De gereformeerde school op de hoek Dorpsstraat - Nieuweweg; na de ingebruikneming School met de Bijbel (later "De WeI"), benut als gymnastieklokaal. De school werd gesloopt in 1974 of 1975. Daarnaast de woning van de "bovenmeester" en verderop de zuivelfabriek "De Eendracht'' .

Het christelijk onderwijs is in Nijeveen gestart op 12 oktober 1859. Voordien werd er een felle discussie gevoerd over waar de school gebouwd zou moeten worden. Een deel van de kerkeraad van de Gereformeerde Kerk wilde de school "aan de Dijk" bouwen, dat wil zeggen op het grondgebied van de kerk, een ander deel van de raad wilde liever een school in de Bovenboer. Uiteindelijk is gekozen voor een stukje land van W van het Ende, groot 2 roeden en 60 ellen, aan de Dorpsstraat.

De kosten van dat eerste schoolgebouw bedroegen f 836, het salaris van de "meester" bestond uit vrij wonen en de opbrengst van het schoolgeld ad f 0, 10 per kind per week tot veertig kinderen; daarboven de helft.

In 1903 werd de eerste school afgebroken en vervangen door de school op de foto hiernaast. De kosten van de bouw van deze tweede school bedroegen f 3588. In 1936 werd de band met de kerk losgelaten en is de school verkocht aan de gemeente en in 1947 overgedragen aan de Nationale Vereniging.

S Winkel van de familie Ter Heide

De winkel stond aan de Dorpsstraat 67. Voor de winkel zien we Roelof en [anrje Ter Heide-Schilder.

In deze winkel waren allerhande artikelen te koop: over her algemeen gebruiksvoorwerpen die beslist noodzakelijk waren. De winkel (de bazaar) doet niet bepaald aan de tegenwoordige supermarkt denken, waar men alles wat maar mogelijk is te koop ziet aangeboden.

In die tijd moest elke cent twee maal worden omgedraaid voor hij werd uitgegeven. Er yond ook veel ruilhandel plaats. En de prijzen? Omstreeks 1800 kostte een pond koffie acht stuiver, een pond zeep drie stuiver, een pond klontjes negen stuiver en een oord raapolie twee stuiver en twaalf penningen.

of van zo'ri winkeltje geleefd kon worden valt te betwijfelen. Meestal had den de mannen ander werk en was de winkel een welkome aanvulling op het dagloon.

Hoe het ook zij, de klant ging niet met een winkelwagentje vol de deur nit en het gevolg daarvan was weer dat er ook geen 400 kilo huisvuil per persoon per jaar werd geproduceerd. De problemen waren van geheel andere aard.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek