Nijmegen zoals het was, werd en is / Waalstad voor en na 1944

Nijmegen zoals het was, werd en is / Waalstad voor en na 1944

Auteur
:   De Gelderlander
Gemeente
:   Nijmegen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5892-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nijmegen zoals het was, werd en is / Waalstad voor en na 1944'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het was, het werd, het is

Geen stad in Nederland die in de Tweede Wereldoorlog zozeer door geweld getroffen werd als Nijmegen, de oude keizerstad aan de Waal. Meer dan tweeduizend burgers vonden de dood. Vrijwel de gehele binnenstad werd verwoest.

Voor Nijmegen was 1944 een rampjaar, waarin de gesel van de oorlog tot tweemaal toe meedogenloos toesloeg. Op 22 februari 1944 werd een groot deel van de binnenstad door een ongelukkig Amerikaans bombardement weggevaagd. De tol bestond uit meer dan achthonderd doden en duizenden verwoeste of ernstig beschadigde panden.

Veel van hetgeen daarna aan stadscentrum restte, ging tijdens de bevrijding in september 1944 in vl ammen op, veelal door Duitse moedwil, maar ook door dagenlange gevechten om de verovering van de Waalbrug.

Toen na de bevrijding de totale balans kon worden opgemaakt telde Nijmegen 2200 doden en 5500 gewonden. Er waren 60 straten verwoest met 400 winkels, 2260 woningen, 16 hotels, 49 cafes, 20 restaurants, 20 kantoorpanden en verschillende monumenten. Meer dan 10.000 woningen lie pen schade op. Er waren 12.000 daklozen.

De ontredderde stad stond in 1945 voor de ongekend

zware opdracht om op de puinhopen van de oorlog alle leed uit te wissen en een nieuw Nijmegen op te bouwen. De vorm die daarvoor gevonden werd, droeg aIle sporen in zich van de nieuwe, aanvankelijk sobere tijd. Er werd afgerekend met vertrouwde stadsgezichten waarmee de eeuwen hier geschiedenis schreven. De nieuwe binnenstad kreeg een zakelijke, rechtlijnige opzet en legt ook daarmee getuigenis af van haar verleden.

In 1994 was het een halve eeuw geleden dat Nijmegen een zware prijs moest betalen. Voor De Gelderlander was dat aanleiding in twee fotoseries te laten zien hoe de Nijmeegse binnenstad was, hoe het werd en wat het is. De eerste serie had be trekking op het bombardement in februari 1944, de tweede op de verwoestingen tijdens de bevrijding in september 1944.

De beide series zijn in dit boek gebundeld. De gehanteerde volgorde is geografisch bepaald. Er word! vanaf het Stationsplein een rondgang door de Nijmeegse binnenstad gemaakt. Daardoor komt in het eerste gedeelte vooral het bombardement en in het tweede gedeelte met name de bevrijding aan bod. De meer dan dertig fotografische drieluiken in deze uitgave vormen samen een document dat een beeld geeft van verwoesting en wederopstanding, van oud en nieuw, van oorlog en vrede.

1. PJattegrond van de Nijmeegse binnenstad voor 1944.

2. Ret wederopbouwplan met gewijzigd stratenpatroon. (Bron: "Nijmegen 1945-1950"; uitgave gemeentebestuur Nijmegen.)

3. Het vooroorlogse Nijmegen kenmerkte zich door dichte bebouwing langs een middeleeuws stratenpatroon. Verschillende kerken zijn dominant in het stadsbeeld aanwezig. Linksonder de Franciscane. kerk aan de Doddendaal, schuin daarboven de Stevenskerk, in het midden de Augustinuskerk aan de Augustijnenstraat en rechts de Broerstraatskerk. Rechtsboven is het Valkhof zichtbaar. De Waalbrug moet in het begin van de jaren dertig nog gebouwd worden.

4. Als na de oorlog het eerste puin geruimd is, resteert er overwegend een kale vlakte op de plaats waar de oude Nijmeegse binnenstad lag. Van de kerken lijkt aIleen de Broerstraatskerk de oorlog overleefd te hebben, maar ook die wordt uiteindelijk gesloopt, evenals een aantal andere monumentale panden die zwaar, maar niet onherstelbaar beschadigd zijn. Van de ruimte die mede daardoor ontstaat wordt gebruik gemaakt om de binnenstad een nieuwe opzet met bred ere en rechtgetrokken straten en pleinen te geven.

5. Station.

In het jaar 1894 kreeg Nijmegen eindelijk het zolang verwachte stationsgebouw, als kroon op de jaren eerder tot stand gekomen spoorverbinding met Arnhem en daarmee het westen. De neogotische schepping in rode baksteen gold als een Nijmeegs visitekaartje bij uitstek, Datzelfde station vormde, samen met de ernaast gelegen gasfabriek, het mikpunt van het Amerikaanse eskader dat door een slordige vergissing op 22 februari 1944 Nijmegen onverwachts aanviel. De gevolgen waren rampzalig. Het station kreeg weliswaar enkele voltreffers, maar toch werd vooral de veel verderop gelegen oude binnenstad getroffen. Op en rond het station vonden meer dan honderd mensen de dood. Een wachtkamer kreeg een voltreffer (zie foto), een gereedstaande trein op het eerste perron vloog in brand en een volle tram werd doorzeefd met rondvliegende scherven van splinterbommen. Het zou nog tien jaar duren voordat Nijmegen een nieuw, intussen tweemaal verbouwd, stationsgebouw kreeg. (Foto's: Gemeentearchief, Piet Heijsen.)

6. Stationsplein.

Na de opheffing van de vesting Nijmegen in 1874, ontwikkelde de stad zich al snel tot een geliefd toeristenoord. Verschillende grote hotels getuigden daarvan, zoals bijvoorbeeld het Oranjehotel, pal tegenover het station. Met zijn hoektorens, serres en ornamentiek straalt het een zekere allure uit. Tijdens het bombardement werd het Stationsplein getroffen door verschillende brisantbommen en een regen van dood en verderf zaaiende splinterbommen, maar het hotelcomplex leek aanvankelijk weinig schade te hebben. Dat veranderde to en er kort na het bombardement een niet te stuiten brand uitbrak. Van het Oranjehotel restte slechts een geblakerde puinhoop. Op de plaats van het hotel wordt aanvankelijk een plantsoen aangelegd. Tegen het einde van de jaren zeventig verrijst hier het kantoorcomplex Metterswane, dat later door de gemeente gehuurd wordt. (Foto's: Gemeentearchief en Piet Heijsen.)

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek