Nispen in oude ansichten

Nispen in oude ansichten

Auteur
:   dhr. Buysen en dhr. H.C.J. Zandbergen
Gemeente
:   Roosendaal
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4425-4
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Nispen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Het hier voor u liggende boekje geeft een aantal foto's weer van het kerkdorp Nispen en van diverse person en en groepen van de Nispense samenleving uit de jaren 1890 tot 1940.

Nispen is de oudste kern van de huidige gemeente Roosendaal en Nispen. Het is gelegen aan de NederlandsBelgische grens en he eft een bewogen geschiedenis van ruim acht eeuwen achter zich. Nispen werd voor het eerst vermeld als " Nisip a" , in een oorkonde van 1157 van de norbertijner abdij van Tongerlo. Deze akte bevestigde de schenking door Arnoud de Brabander aan de voornoemde abdij van nagenoeg het gehele grondgebied van Roosendaal en Nispen met de huidige Belgische gemeenten Essen, Kalmthout en Nieuwmoer.

Voor dit gehele gebied was in Nispen een parochiekerk gevestigd, toegewijd aan de Heilige Maria. De bediening hiervan geschiedde door monniken van deze abdij. In 1266 werd een onderzoek ingesteld naar de mogelijkheid een kapel te stichten voor de bewoners van Hulsdonk, Kalsdonk en Langdonk. Reeds uit een oorkonde van 1268 blijkt dat er voor deze drie woonkernen een kapel was gebouwd op de plaats die "Rosendale" werd genoemd. Vanaf 1292 werden er schepenen vermeld, die het burgelijk bestuur voor zowel Roosendaal als Nispen vormden. In de vijftiende en zestiende eeuw kwam de turfnering tot bloei en deze bracht welvaart in de streek. Voor de ontginning van de uitgestrekte moergronden in het zuiden van de Nispense parochie werd in 1449 de Oude Turfvaart gegraven. Voor het verdere transport van deze brandstof werd in 1451 de Roosendaalse Vliet bevaarbaar gemaakt.

Grote rampen teisterden Nispen vooral in de zestiende en begin zeventiende eeuw. Maarten van Rossum trok in 1542 het dorp plunderend binnen. Ook in het begin van de Tachtigjarige Oorlog had Nispen, evenals Roosendaal, veel te lijden van plunderingen en brandstichtingen. Bovendien heersten er in het gehele gebied gedurende de jaren 1603, 1604 en 1622-1625 pestepidernieen, welke ve1e slachtoffers eisten.

Tijdens het Twaalfjarig Bestand vond de bouw van een nieuwe kerk plaats en vele verwoeste huizen in het dorp werden hersteld.

De bepalingen van de Vrede van Munster (1648) maakten van Nispen een grensplaats. Deze bepalingen hadden een scheiding voor het burgerlijk bestuur tussen de zuidelijke en noordelijke Nederlanden tot gevolg. In dat jaar moest de rooms-katholieke kerk in gebruik worden gegeven aan de Nederduitse Gereformeerde Gemeente. De katholieke Nispenaren namen hun toevlucht tot de in 1650 te Steenpaal, aan de grens bij Essen, gebouwde schuurkerk.

Nispen telde in 1760 331 inwoners. De protestante gemeente was in 1797 zo gering van omvang geworden, dat aan de katholieke bevolking het schip van hun kerk werd teruggegeven, Met in gang van het jaar 1803 werd Essen een zelfstandige parochie. Dit had tevens tot gevolg dat het gemeenschappelijk armbestuur voor Nispen en Essen, de zogeheten Tafel van de Heilige Geest, in een Nispens en een Essens deel werd opgesplitst. In 1822 zou een einde komen aan de zeer oude band tussen de abdij van Tongerlo en de Nispense parochie. Dat jaar werd Martinus Luykx de eerste wereldlijke pastoor te Nispen.

Als grensplaats heeft Nispen zeer zeker vee 1 te maken gehad met de algemene mobilisatie van 31 juli 1914. Hierdoor werden zeer vele Nederlandse militairen in en rond Nispen gelegerd. Als gevolg van de door Duitsland aan Belgic en Frankrijk gerichte oorlogsverklaring, yond uitwijzing plaats van Duitsers en Oostenrijkers, welke in die gebieden woonachtig waren. Via de Nispense grenspost kwamen deze vluchtelingen naar Nederland. Een buitengewoon grote zorg kreeg de Nispense gemeenschap op de schouders bij de komst van vele tienduizenden Belgische vluchtelingen, nadat Antwerpen op 10 okto ber 1914 voor de Duitsers had gecapituleerd.

In juni 1915 kreeg Nispen aansluiting op het net van de drinkwaterleiding. De elektriciteitsvoorziening kwam tot stand door een bij mulder Vic. Aerden in het voorjaar van 1918 opgerichte "blokcentrale". Na 1922 nam de P.N.E.M. de stroomlevering te Nispen over.

Gedurende enkele eeuwen werd te Nispen onderwijs gegeven aan de open bare lagere school. Door de uitvoering van de lager onderwijswet (1920) kwam ook hier de mogelijkheid voor het bijzonder lager onderwijs. In 1926 was het klooster van de zusters franciscanessen met aangrenzende lagere meisjesschool gereedgekomen. Een jaar later werd het openbaar onderwijs aan jongens opgeheven en kon de St.-Donatusschool als rooms-katholieke jongensschool worden ingewijd,

Het jaar 1930 is voor de Nispense gemeenschap van groot be lang geweest. Nadat men jaren over de zeer slechte toestand van de wegverbinding zowe1 met Roosendaal als met Essen had geklaagd, was op 8 november van dat jaar het gehele traject van een gloednieuw wegdek voorzien. In datze1fde jaar werd het besluit genomen de oude, zeventiende-eeuwse kerk af te breken, een noodkerk in te rich ten in het zusterklooster en op de oude plaats een nieuwe kerk te bouwen. Op 22 april 1931 kon de kerk p1echtig worden ingewijd,

Helaas zijn de oude dorpsgezichten moeilijk in het huidige dorpsbeeld terug te zien. Dit is het gevolg van de veelvuldige oorlogsverwoestingen bij de zeer moeizame bevrijding van Nispen in oktober 1944. Hierbij gingen beha1ve de kerk en de rooms-katholieke pastorie nog vele andere panden in de Nispense dorpskern ver1oren. De Nispense bevolking moest het verlies van tweeentwintig van haar medeburgers betreuren.

Deze uitgave zal voor de oudere Nispenaren de herinneringen aan de vooroorlogse tijd doen herleven. Voor de jongere lezers zal er nu een beeld ontstaan van hoe hun dorp en de samenleving er eertijds hebben uitgezien, Voor de totstandkoming van deze uitgave hebben de samenstellers de onontbeerlijke steun ondervonden van mevrouw M. van Terheijden-Oudenhuijsen, Zij verzamelde de foto's en zorgde mede voor de nodige gegevens. Hiervoor zijn de samenstellers haar zeer erkentelijk.

1. Panorama vanaf de kerktoren te Nispen in de richting Essen. Links achter ligt thans de kwekerij ,,'t Akker". Opname circa 1903.

Nispen

Panorama

2. Opname vanaf de Nispense kerktoren in de riehting Roosendaal, omstreeks 1926. Reehts in het midden ziet u het voormalige zusterklooster, thans het tehuis "Moerendaal". Achter, geheel rechts, de oude openbare school.

3. Na zijn installatie als burgemeester, braeht mr. Cl. Prinsen op 15 april 1932 een officieel bezoek aan Nispen.

Op de foto, van links naar reehts: J. Laos, F. v.d. Weerden, G. v.d. Rijt, burgemeester Prinsen en raadslid C. Damen.

4. Links: Petrus Victor Breugelrnans, "Fikske" genoemd, was Iantaarnopsteker te Nispen. Hij vervulde deze functie van 1914 tot 1920. Bij de elektrificatie van de straatverlichting werd zijn functie opgeheven.

Rechts: een portret van Geert van den Boom, postbode te Nispen. Van 1912 tot 1945 bezorgde hij te voet de poststukken bij de bevolking, De foto dateert van 1920.

?

5. Voor een snellere postbezorging gebruikte besteller Jan Schepers een fiets. Hij staat hier afgebee1d voor de boerderij van de familie Verhulst aan de Kruisstraat. Een opname uit 1939.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek