Noord-Beveland in oude ansichten

Noord-Beveland in oude ansichten

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Noord-Beveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3216-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Noord-Beveland in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Er gaat een geheimzinnige kracht door onze wereld: het sentiment van het verleden. Het verschijnsel is internationaal en vooral de jongeren geven er gretig aan toe. Wat zou het heden missen als deze kracht zich steeds weer zo duidelijk laat voelen, en wat is de oorzaak van dit nauwelijks te herkennen protest tegen onze huidige vorm van samenleven? Iedereen zal daarop een ander antwoord geven: dat hangt af van zijn leeftijd, van de omgeving waarin hij is grootgebracht en van de dingen die indruk hebben gemaakt. Ongetwijfeld is er echter het vage onbehagen met de wereld van nu, een wereld waarin onze welvaart de vlinders en de kikkers verdrijft, waarin de maan bereikbaar is maar de binnenstad nauwelijks, waarin kleurentelevisie is gekomen en het ganzenbord is gegaan en waarin de huizen te hoog zijn om als kind op straat te spelen.

Natuurlijk maken we fouten bij onze hang naar het verleden. We zetten de trieste werkelijkheid uit vroeger dagen opzij: de vaak grauwe armoede, de beperkte vrijheid van denken en doen, het uitzichtloze stempelen door de werklozen van de jaren dertig en de smalle straatjes en kleine huisjes, waarin het wonen nu ook niet bepaald een lolletje was. Maar het is ongeveer als in de Bijbelse spreuk: "Onderzoek alles en behoud het goede". Daarom floreren in heel Zeeland en daarbuiten de rommelmarktjes, daarom is er een hausse in de vraag naar oude ansichten en daarom deed "Bartje" het zo goed op de televisie. In de mode- en amusementswereld zien we soortgelijke tendensen.

Derhalve hebben we op Noord-Beveland eens rondgekeken of er een stukje nostalgie viel op te diepen. Moesten we "modieus" zijn en ons beperken tot het verleden van de jaren twintig, dertig of veertig? Het verleden reikt toch verder? Er was uiteindelijk keus genoeg! Zeer bewust hebben we bij het samenstellen van dit boekje over Noord-Beveland de historie van het voormalige eiland niet behandeld. Om de teksten leesbaar te houden hebben we ons in de toelichting sterke beperkingen opgelegd. Dat was vaak moeilijk; er zou immers bij elke afbeelding veel meer te vertellen zijn. In zoverre werkte ook de beperkte tijd die we onszelf konden toestaan een handje mee, terwijl tevens de plaatsruimte bij de ansichten en foto's veelal geen langere teksten gedoogde. Bij het samenstellen van het boekje bleek een te grote hoeveelheid foto's te zijn bijeengebracht om in een deel op te nemen. Materiaal, dat toch waard is te worden gepubliceerd en voor het nageslacht bewaard te blijven. Als "Noord-Beveland in oude ansichten" gunstig door u wordt ontvangen, zal wellicht na verloop van tijd nog een tweede deeltje verschijnen, waarin dan de overige ansichten en foto's zullen worden opgenomen. Maar nu genoeg over dit alles, want we beginnen aan onze tocht over het oude Noord-Beveland. We nemen u mee naar de tijd van 1900 tot 1945, al kijken we daarbij echt niet op een paar jaar eerder of later. We wensen u een goede reis en hopen u op aangename wijze te laten zien hoe het hier eens is geweest ...

1. Hiernaast ziet u de kaart van het eiland Noord-Beveland, Meetkundig opgenomen in 1751 door de ingenieurs D.W.C. en A. Hattinga. Uitgegeven te Amsterdam in 1753 bij Isaak Tirion.

2. We arriveren op Noord-Beveland via de oudste haven van het eiland, de gemeentehaven van Colijnsplaat. Deze haven werd reeds in 1599 aangelegd en in latere jaren werden verschillende uitbreidingen en verbeteringen uitgevoerd, onder andere in 1880 en 1883. De laatste uitbreiding werd omstreeks 1914 gerealiseerd, waardoor de haven een lengte van honderd twintig meter en een breedte van veertig meter had gekregen. Op deze ansicht uit 1919 is de haven dus reeds vergroot. Geheel rechts achteraan Jigt het beurtschip op zijn vaste plaats; men noemde zo'n plaats de "beurtschipperszate". Schipper A. Kole, oorspronkelijk afkomstig van Kats, begon zijn activiteiten met een hoogaars. Rechts op de achtergrond ontdekken we twee pakhuizen van A. Kole terwijl rechts het "Heerenuus" sterk domineert. Eeuwenlang werd vanuit deze landbouwhaven een veerdienst op Zierikzee onderhouden.

3. Vanaf de haven naar de Oostzeedijk ~ zoals de fotograaf die noemde - is maar een stap of wat. Deze kaart is ruim zeventig jaar oud en zij werd op 1 januari 1904 verzonden. Links ontdekken we direct café "Dorpzicht", in die tijd bewoond door Van Splunter. De kinderen die voor het café staan zijn, van links naar rechts: Cato van der Zwart, Floris van der Peijl (met strohoed), Dirk de Koster en Nelly en Emma Vermeulen, dochters van het toenmalige schoolhoofd. Dan volgt het monumentale gemeentehuis - eens de bestuurszetel van Colijnsplaat - en wanneer we even in de richting van de Voorstraat kijken ontdekken we het vermaarde hotel "De Patrijs", dat toen werd bewoond door herbergier M. Riemens, terwijl momenteel Th. P. van Laarschot hier de scepter zwaait. Het hotel is een aantal jaren geleden ingrijpend verbouwd en het heeft sindsdien internationale bekendheid gekregen.

4. De Voorstraat van Colijnsplaat in 1915. Je raakt er nooit op uitgekeken en deze kaarsrechte dorpsstraat - aan beide zijden met linden beplant en met uitzicht op het zeventiende-eeuwse zadelkerkje ~ heeft een grote bekoring. Helemaal in de verte beweegt zich een Utrechts wagentje voort en men lette vooral op de mooie, oude gevels aan weerszijden van de straat. Sommige huizen hebben (of hadden) prachtig bewerkte deuren en omstreeks 1650 schreef Smallegange al in zijn bekende kroniek van Zeeland dat Colijn een stedelijk aanzien had. De personen op de foto zijn, van links naar rechts: Neeltje Kallewaard, Cor en Nico van der Peijl, Jannetje Hoogerheide met een zusje en Marien Koole, rustend schipper. Aan de rechterzijde van de straat staan Lieven Douw, Mietje Visser, Jaan van den Berge en Saartje Douw. Het kindje in de "bennewaegen" heeft een wollen kapertje op.

5. Nu de Voorstraat met kale bomen: in de winter van omstreeks 1924, dus ruim vijftig jaar geleden. Er zijn heel wat belangstellenden samengestroomd toen de fotograaf deze plaat kwam schieten. In de jaren 1918-1919 begon J.D. de Koster op bescheiden wijze met een T-Ford autobuslijndiensten te verzorgen over geheel Noord-Beveland, Hier zien we twee bussen van De Koster uit de beginperiode. Deze bussen moest men nog via een achterdeur betreden. Links de "travalje" voor de smidse van Haartsen. Rechts, voor haar slagerij, staat Dirkje Noordhoek met haar moeder en Koos Vink, dochter van de vroegere gemeentesecretaris. Naast haar ontdekken we slager M. Riemens, die met hen samen deed. Schilder Adriaanse staat voor zijn deur en verder ontdekken we nog de dames Van der Moer-de Looff, De Fouw-Verburg en Tazelaar-de Regt. In de voorste autobus heeft eigenaar J.D. de Koster plaats genomen.

6. We lopen de Voorstraat nu helemaal uit en komen dan vanzelf bij de hervormde kerk. Op deze kaart uit 1902 zien we de kerk met pastorie. In de kerk is een steen aangebracht, waarop staat dat ze in 1769 werd gebouwd. De eerste kerk van Colijnsplaat stond links van de toren en ook hier stond op een steen te lezen: "De eerste steen van dit Godshuis is gelegd door Heerren Bastiaanssen te Middelburg. Anno 1599". Tot 1912 was die steen nog aanwezig. Die eerste kerk, die een houten gewelf bevatte, werd later als school gebruikt. Er was een glazen tussenwand aangebracht om er twee of drie klassen in onder te brengen. De voorkant bevatte een groot raam, onderverdeeld in kleinere ruitjes om daglicht binnen te laten tijdens de schoollessen. In 1914 werden Belgische vluchtelingen in de (oude) kerk ondergebracht terwijl de grand rondom de kerk diende als begraafplaats.

7. Vooral de oudere inwoners van Colijnsplaat en Kats zullen hem nog wei herkennen. Met "hem" bedoelen we hun vroegere huisdokter, J.J. Wolters. Vanaf 1895 was dokter A. Aaltsz hier gemeentearts, die tot I mei 1909 in Colijnsplaat bleef. Voor hem werd ook het grote doktershuis aan de nu zo geheten Havelaarstraat gebouwd. Vervolgens kwam J. van der Drift als arts naar hier; hij bleef tot 1 februari 1916. Dokter J.J. Wolters nam na die datum de praktijk over en als vervoermiddel gebruikte hij aanvankelijk een motorfiets. Dokter Wolters was een man van ruim twee meter. Zijn vier kinderen zijn allemaal in Colijnsplaat geboren. Op 8 januari 1924 vertrok hij naar het ziekenhuis "Bethesda" te Vlissingen en vele jaren later kwam zijn echtgenote, mevrouw M. Wolters-Hazeu haar oude, vertrouwde Colijn nog wel eens bezoeken per fiets. Opvolger van dokter J.J. Wolters werd L.P. Maas, die hier tot 1963 bleef.

8. Sfeer en rust in de Zuid-Kerkstraat in 1903. Het eerste huisje rechts was destijds een snoepwinkeltje, waarin Leune de Wit woonde. Behalve versnaperingen verkocht ze ook wel vroege appeltjes en peertjes. Wat later nam Keesje Vroonland, die ook bode was met paard en kar op Kortgene, er zijn intrek. Het tweede huis behoorde aan Karreman en dan volgde de textielwinkel van Arie Meulenberg, van wie men onder andere diverse soorten kant voor de Noordbevelandse mutsen kon betrekken. Dan volgden de huizen van Jan Sanderse, dokterskoetsier en betrokken bij de verhuur van landauers van Jacob Visser. In het volgende huis woonde vrijgezel Piet Krijger en naast hem P. van der Weele (eerder Jan de Wit). Verderop waren de winkel en bakkerij van Contant gevestigd. Daar ging eens iemand vragen: "Contant, heb je kletskopjes (koekjes)?? ?Jawel mijn jongen?, zei Contant. ?Zet er dan hoedjes op!? ?En die jongen weg wezen!?

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek