Noordwolde in oude ansichten

Noordwolde in oude ansichten

Auteur
:   H. Kuperus en J.H. Mulder
Gemeente
:   Bedum
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3939-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Noordwolde in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Reeds in de dertiende eeuw komt Noordwolde (in het zuiden van Friesland) in de vaderlandse geschiedenis voor. Het moet toen cen van de twaalf "Kerspelen" zijn geweest, die zich in 1328 van Drenthe afscheidden om zich bij de Vriezen van Stellingwerf te voegen.

Reeds in 1306 werd door de bewoners van deze streken deelgenomen aan de strijd tegen de bisschop van Utrecht en een halve eeuw later trok men opnieuw ten strijde tegen de zeer krijgshaftige bisschop van Utrecht (Jan van Arkel, 1342-1364) hetgeen eindigde met onderwerping en een boete van 10.000 oude schilden. In 1672 is er weer een oorlog tegen de bisschop van Munster en de keurvorst van Keulen, welke zich rondom het dorp Noordwolde afspeelde. De bewoners van Noordwolde en Boyl wierpen een schans op die later de naam kreeg van Berkhofschans of Bekof', gelegen tussen Boyl en Boekelte. Verveningsperiode rond 1600-1800. De verveningen bij Noordwolde zullen reeds voor 1600 begonnen zijn en eindigden omstreeks 1800. Voor de afvoer van de

turf werd in 1642 de Noordwoldervaart gegraven. Met de in 1782 gegraven dwarsvaarten, vierde parten en wijken reikten ze tot in het Vledderveen. Door de vervening kwam Noordwolde tot een zekere bloei en welstand. In 1786 wordt het genoemd als een groot dorp waar vele huizen werden gebouwd, doch met het afgraven van het veen verdween ook de bloei. De vervening is van grote invloed geweest op het uiterlijk van Noordwolde. Evenals de veenkolonien Drachten, Heerenveen en Gorredijk hie1d men zich aan dezelfde kruisvormige bouwwijze (naar beide kanten langs de vaart en naar beide kanten langs de weg). Opmerkelijk is echter dat de hervormde kerk buiten deze kern is gebouwd. In de jaren na 1800 to en te Noordwolde het veen was afgegraven kwam de mandjesvlechterij in opkomst. Deze huisindustrie nam een grote vlucht en zij bracht de Noordwoldiger mandjesventers door heel Nederland, ja zelfs tot in Belgie, In 1855 is berekend dat er in Noordwolde voor 40 tot 50.000 gulden aan mandjes werd omgezet. In 1873 werd met een vakop1eiding begonnen om mandenmakers om te

scho1en tot vakbekwame stoelenmakers. Omstreeks 1890 vinden we in Noordwolde zo'n twaalf fabrikanten (stoelebazen) die een produktie hadden van meer dan 100.000 stoe1en per jaar, De arbeidstijd liep van zes uur voor de middag tot zeven uur na de middag voor de stoelenmakers. In de winter en zomer dus dertien tot zestien uur per dag, Tot in 1914 ging de produktie steeds crescendo met een produktie van 273.000 stoelen per jaar vooral door de oprichting van de Rijksrietvlechtschool, de eerste vakschool in Nederland. In 1911 werd een geheel nieuwe school gebouwd aan de Hoofdstraat.

Een aanmerkelijke verbetering voor Noordwolde was de aanleg van de tramlijn Steenwijk-NoordwoldeOosterwolde in 1914. Na het wegvallen van de export in de eerste wereldoorlog telde men een 40Q-tal werkeloze stoelenmakers en kreeg "werkverschaffing" een beruchte klank in Noordwolde.

Tot 1950 ging de ontwikkeling van deze speciale industrie (grotendeels handwerk) met ups en downs gepaard. Er was veel werkeloosheid in de winter. Na

1950 ontwikkelde de industrie zich snel, vooral door de toepassing van het rotan, gecombineerd met staal en een grote reclamecampagne maakte het speciale Noordwolder meubel door geheel Nederland bekend. De thans in ons land bestaande rotanzaken worden bijna alle door oud-Noordwo1digers gedreven.

In 1960 kwam de ruilverkaveling tot stand en deze heeft het aanzien van de "Velden en Meenthen" geheel veranderd. Thans is Noordwolde een modern dorp met moderne woningen, fraaie winkels, prachtige sportterreinen, een zwembad en een groot recreatieterrein "Spokedam".

Nog enke1e bijzonderheden. In 1855 kreeg Noordwolde zijn eerste p1aveisel (kinderhoofdjes), in 1909 vervangen door klinkers. De wegen naar Peperga en Oldeberkoop kwamen in 1861 tot stand, in 1867 volgde de bestrating naar Boyl en in 1870 de weg naar Frederiksoord.

Wie meer wil wet en over het ontstaan van de rotanindustrie in Noordwolde, leze het bekende boek van L. Kamminga, uitgegeven bij Lauerman te Drachten.

1. Het centrum van Noordwolde omstreeks 1900. Rechts logement-hotel "De Dolphijn". Eigenaar was K. Huizinga. Links van de klapbrug over de Noordwoldervaart zien we de bakkerij van Harm Roders. Links op de foto het klokhuis bewoond door de familie Eits. Het jongetje op de voorgrond met de hoepel is de later zo bekende molenaar Sietse Timmerman.

j(oordwolde (Fr.),

qez.icnt op 'tlogement de "j)o/fijr." en )(OOfd~

8316

2. Op deze foto nog eens het centrum maar nu omstreeks 1910. De veldkeien (balstenen) zijn vervangen door een klinkerbestrating. Rechts zien we weer hotel "De Dolphijn" met op de voorgrond de bakkerij van Jan Kiers, thans "Uurwerkhuis Kiers". Links met zonnescherm de galanteriewinkel van Johs Eits, Ret klokhuis draagt nu de naam met ere vanwege zijn fraaie ronde gevelk1ok.

3. Op deze foto rechts het huis van bakker Piet Timmerman die in zijn tijd bekendheid genoot om zijn heerlijke bitterkoekjes. Links een van de vele petroleumstraatlantaarns die Noordwolde to en bezat. Het huis links met de dubbele puntgevel is de smederij van de fietsenhandelaar Jan Schulting. Hij was ook eigenaar van de eerste automobiel die in Noordwolde op de open bare weg verscheen.

Noordwolde (fr.) Weatzijde

4. Noordwolde, de Westzijde. Rechts vooraan de eerste drogisterij van Noordwolde van G. Smit J zn. De eigenaar staat trots voor zijn winkel. Daarnaast de zaak in goud en zilver van W.F. Roders. Foto van omstreeks 1920.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek