Oss in oude ansichten deel 1

Oss in oude ansichten deel 1

Auteur
:   drs. F.J.M. van de Ven
Gemeente
:   Oss
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1893-4
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oss in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

door

drs. F.J.M. van de Ven

Europese Bibliotheek - Zaltbommel MCMLXXXII

W~OEN

OEKJE

ISBNlO: 90 288 18936 ISBN13: 978 90 28818934

© 1974 EuropeseBib1iotheek-Zaltbomme1

© 2008 Heruitgave van de vierde druk uit 1982

Niets uit deze uitgave mag worden vervee1voudigd en/of openbaar gemaakt door midde1 van druk, fotokopie, microfihn of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schrifte1ijke toestemming van de uitgever.

Europese Bib1iotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbomme1 te1efoon: 0418 513144 fax: 0418 515515

e-mail: pub1isher@eurobib.n1

TEN GELEIDE

Door middel van ansichtkaarten, foto's en ander illustratiemateriaal wil dit album een indruk geven van Oss als kleine provinciestad van omstreeks 1875 tot ongeveer 193 O. Voor Oss waren deze jaren bijzonder belangrijk, omdat in deze periode de grondslag werd gelegd voor de groei van een nog sterk op de landbouw georienteerde gemeenschap tot een industriestad van betekenis, de bakermat van enkele wereldindustrieen ,

Oss, dat in 1399 reeds stadsrechten kreeg, is steeds een centrale plaats voor de Maaskant geweest en dankt aan deze functie ook een groot gedeelte van zijn welvaart; tot ongeveer 1900 lag die in de landbouw, daarna in de snelle opkomst van bij uitstek landbouwindustrieen zoals de margarinefabrikage in het begin en de exportslagerijen.

Vooral na de Eerste Wereldoor1og ging het dorpskarakter snel verdwijnen. De gemeente groeide uit van 77 53 inwoners in 1899 tot 14.601 in 1930.

In de eerste decennia van deze eeuw verdween veel van wat nog aan het verleden herinnerde: het van de achttiende eeuw daterende stadhuis op de Heuvel, het uit de midde1eeuwen stammende Hooghuis in de Hooghuisstraat, de eveneens van de midde1eeuwen daterende St.-Anthoniuskape1 in het gehucht Schayk, het negentiende-eeuwse to1huis op de hoek WalpleinHeuve1straat en on1angs nog de hervormde kerk en pastorie uit het begin van de vorige eeuw.

Voora1 de prentbriefkaarten vormen in het gehee1 een belangrijke documentatie voor de vele veranderingen die Oss onderging. In hoof'dlijn wordt aan de hand van deze kaarten een route gevolgd, die de meest

interessante aspecten van het toenmalige stadsbeeld weergeeft. Na een plattegrond van de gemeente uit 1867, twee verzamelansichten en twee foto's vanuit de lucht, wordt een begin gemaakt met het weergeven van het centrum, waarbij de Heuvel in al zijn aspecten (met Peperstraat, Hooghuisstraat en Heuvelstraat) de volle aandacht krijgt. Vervolgens komen Kerkstraat, Begijnenstraat, de Arendsvlucht, het Walplein, de Kruisstraat, de Molenstraat en de Stationsweg aan de beurt. Besloten wordt met het gedeelte van Oss aan de overzijde van de spo orlijn, vanuit het centrum gezien.

De hier geschetste route was voor de ansichtkaartenmakers van omstreeks het begin van deze eeuw het meest interessante gedeelte van Oss. De uitgestrekte gebieden buiten het centrum, landschappelijk en wat

de boerderijen betreft niet minder interessant voor ons, kregen vrijwel geen aandacht. Het zeer fotogenieke tegen woordige stadhuis, een relict uit La Belle Epoque, die ook Oss niet voorbijging, daterend van 1899 en gebouwd voor de margarinefabrikant Arnold van den Bergh, is in dit boekje meermalen vertegenwoordigd, mede omdat het diverse functies heeft gehad. Het geheel wordt aangevuld met afbeeldingen die betrekking hebben op allerlei aspecten van het leven in Oss in de genoemde periode: bestuurlijk, religieus, sociaal, economisch en cultureel. Het boekje in zijn geheel is dan ook een belangrijk tijdsdocument in beelden.

De behandelde periode betreft een drietal burgemeesters: mr. H.J. Fenseling (1879-1904), in wiens ambtsperiode de golf van criminaliteit in de jaren

negentig viel, die haar hoogtepunt vond in de moord op wachtmeester G.A. Hoekman op Palmzondag 1893; Rob. Barge (1904-1910) en H.F. van den Elzen (1910-1932); van deze laatste is een portret opgenomen. Vermelding verdienen ook de geestelijke leiders van de vrijwel geheel katholieke gemeenschap van omstreeks de eeuwwisseling: de ken A. van de Laar (1872-1897) en deken Gerardus van den Boer (1897-1939), beiden mannen van formaat.

Bijzonder relief krijgen in dit boekje uiteraard ook de margarinefabricage en de daarmee verbonden familie Jurgens, die omstreeks 1900 een begrip voor Oss was, niet alleen op industrieel, maar ook op sociaal gebied. Het organisatieleven kreeg in de behandelde periode eveneens gestalte. We noemen slechts de oprichting van de afdeling Oss van de Noordbrabantsche Christe-

lijke Boerenbond (1896), de oprichting van de middenstandsvereniging "De Hanze" (1902) en de oprichting van de Roomsch-Katholieke Werklie denvereeniging (1903).

Op cultureel gebied waren in deze periode van grote betekenis: de stadsharmonie "Kunstliefde Vermag Alles", de liedertafel "Excelsior" en de torieelverenigingen "Excelsior", "Ons Genoegen" en "Onze Vrije Uren". Voor de "elite" bestond vanaf 1903 de "Vereeniging Geloof en Wetenschap".

Ook de sportverenigingen ontbraken niet. Voetbal:

A.N.T.O.N.I. en Sparta; gymnastiek: "Rechtop" (opgericht 1893), "De Vier V's" ("Vrij, Vroom, Vrank en Vroed"), opgericht 1895 en O.S.S. ("Oefening Staalt Spieren", opgericht als gymnastiekvereniging in 1905). Wielrennen: "Wij Willen Winnen", opgericht

omstreeks 1895, onder beschermheerschap van Frans Jurgens. Verder de handboogschutterijen: "Semper Unitas", opgericht in 1895 en "Burgerlust" en de kruisboogschutterijen: "St. Hubertus" (1897), "Generaal de Wet", "De Vriendenkring", "De Familiekring" en "De Heidebloem". De kegelclubs waren goed vertegenwoordigd met onder andere:

"Inter Nos", "Man kann's probieren", "AIle Negen", "Acht om den Koning", "Sport", "Het Vliegende Wiel" en "De Snelvliegers", waarvan een foto is opgenomen. Als postduivenverenigingen noteerden we nog: "De Snelvliegers" en "Pro Patria". Deze verenigingen geven blijk van een grate gemeenschapszin rond de eeuwwisseling.

Nu Oss wordt meegezogen met het versnelde urbanisatieproces in geheel Nederland, maar vooral in de

provincie Noord-Brabant, is het, naar het ons lijkt, des te meer de moeite waard terug te blikken naar het nabije verleden van deze gemeente.

BIJ DE DERDE DRUK

Deze paperback editie is in hoofdzaak gelijk aan de eerste en tweede druk. Elf afbeeldingen zijn echter vervangen door meer interessante, nog nooit eerder gereproduceerde ansichten en foto's, te weten de nummers 7, 17,27,37,44, 78, 82,84, 101, 143 en 150.

Berlicum, februari 1977

drs. F.J.M. van de Ven

II,

II I II

il

i'

I 'I

I '

I ~ I· ij

111

~

~

. liK1EEXTE ·0.'18.

Str-I..~. K-.~ __ e..-.."'!T

. __ lJ!jJ .. ,~ lvub + Jii,k «.'J{"klf

S('hul ~.att 1: 50.000

II ,.,. J-:

....

St<W1Nl~flo, Jl,l~,.

.~ J"

i !

1.

2. Deze prentbriefkaart uit de beginperiode, nog met de pen getekend, werd verzonden op 23 juni 1898. We zien links boven het raadhuis op de Heuvel, rechts boven de Arendsvlucht met het Sint-Leonardusgesticht en beneden een aanblik vanaf de spoorlijn.

3. Eveneens op 23 juni 1898 werd deze kaart verzonden met, links boven, de Begijnenstraat met het fraterhuis en de toren van de Grote Kerk; reehts boven het postkantoor en het kantongereeht op de Heuve1 en beneden de Molenstraat met reehts "Villa Johanna" (het tegenwoordige gemeentehuis).

4. Het centrum in 1925. Links loopt de Peperstraat, die naar het Heuvelplein leidt. Het stadhuis, dat midden op dit plein stand, is reeds gesloapt (1924). Tussen de bomen in de tegenwoordige Hooghuisstraat is het Hooghuis nag zichtbaar (afgebroken in 1925). De straat rechts is de Mansterstraat. De fota is genomen vanaf de toren van de Grote Kerk.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek