Oud- en Nieuw Gastel in oude ansichten

Oud- en Nieuw Gastel in oude ansichten

Auteur
:   A. Delahaye
Gemeente
:   Halderberge
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1748-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oud- en Nieuw Gastel in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Gastel is omstreeks 1275 ontstaan en de gemeente maakt zich derhalve op om binnenkort het zevenhonderdjarig bestaan te vieren. Zij bestaat uit twee delen, die chronologisch een aanzienlijke tijd uit elkander liggen. Oorspronkelijk omvatte Gastel - zo immers heette de plaats toen - aileen de enigszins hogere gronden van het tegenwoordige Oud Gastel. Daartegenover strekte de gemeente zich naar het oosten zeer ver uit, tot en met het tegenwoordige Hoeven. In dat oostelijke gebied ontstonden ook dorpen en kerken, die zich tenslotte van Gastel losmaakten om zelfstandige gemeenten en parochies te worden.

Het westelijk en noordelijk deel van de gemeente is in 1550 ingepolderd, al waren mer sommige gronden al langer in cultuur. Deze dijkage is bevorderd door de markies van Bergen op Zoom, Jan IV van Glymes. Aan hem ontleent de polder zijn naam van: "Heer

Jans Land gezegd Nieuw Gastel". Het oudste dorp kreeg toen vanzelf de naam van Oud Gastel. De markies maakte van het gebied een eigen gemeente met een afzonderlijke schepenbank en een zelfstandige parochie. Aan het einde van de Barlaakseweg kwam een dorp tot stand, dat uit slechts enkele huizen bestond. Voordat dit de kans kreeg zich verder te ontwikkelen, ging de polder ten gevolge van oorlogsomstandigheden verloren en werd het dorpje met zijn kerk totaal vernield. De polder is in 1594 herdijkt; de parochie en de kerk zijn toen niet meer hersteld.

In de zeventiende eeuw ontstond bij de sluis van de polder, waar een veer lag naar Dinteloord en Fijnaart en zich enig scheepsverkeer concentreerde, een nederzetting van enkele boerderijen en huizen, die aanvankelijk Stoutersgat, later Stampersgat werd genoemd. De namen zijn afgeleid van de sluis met toevoeging

van de namen van de families, die er woonden. De laatste naam heeft het in de volksmond gewonnen, of schoon de officiele stukken nog lang de naam van Nieuw Gastel bleven gebruiken. Nu bedoelt men met Nieuw Gastel de polder in zijn geheel, met Stampersgat het dorp.

De beide heerlijkheden, Oud Gastel en Nieuw Gastel, maakten deel uit van het oostkwartier van het markizaat van Bergen op Zoom. Zij waren geheel onafhankelijk van elkaar; zij vormden twee gemeenten en twee schepenbanken. Voor bepaalde zaken gingen zij weI samen, bijvoorbeeld met betrekking tot de kerk, toen de parochie van Nieuw Gastel verdwenen was en er slechts een kerk overbleef. De drossaard van het oostkwartier was als zodanig voorzitter van de plaatselijke besturen en van de rechtbanken. Tegen het einde van de achttiende eeuw kwam een nauwere

sam en werking tussen de beide delen tot stand. Omstreeks 1809 had de samenvoeging tot een gemeente zich in feite reeds voltrokken, al schijnen hiertoe geen formele besluiten te zijn genom en. Bij het herstel van het koninkrijk der Nederlanden in 1813 zijn Oud en Nieuw Gastel zonder verdere formaliteiten als een gemeente beschouwd.

De gemeente heeft altijd een overwegend agrarisch karakter gehad. De suikerfabriek "Dinteloord", een van de grootste bedrijven in deze sector, ligt weliswaar op het grondgebied van de gemeente Dinteloord, maar wordt toch als die van Oud en Nieuw Gastel beschouwd, omdat zij uit enige vroegere Gastelse bedrijven is voortgekomen. Daarnaast werken er enige klein ere gespecialiseerde bedrijven; andere industrie bestaat niet.

Uftg ??.. E. H. B. van Helvert-Weijerma.ns RoosendaaJ.

1. De Markt, gezien naar het noorden, in 1905. Op de achtergrond staat het (nog niet verbouwde) huis van Akkermans, daarnaast dat van Janeke Akkermans, dan dat van smid Gie1 van Leest, Op de Markt zien we de twee pompen. Naast de achterste pomp staat een voerbak voor de paarden.

Gastel.

Mark!.

2. De Markt, gezien naar het noorden, v66r 1916. De zaak van Akkermans is verbouwd. We hebben een mooi zicht op de pomp. Op de Markt staan een wachthuisje en een loods voor de gemobiliseerde soldaten. Rechts is een klein deel te zien van het Hof, dat in 1961 is afgebroken.

3. De Markt, gezien naar het zuiden, rond 1915. Op de achtergrond staat het oude raadhuis, afgebroken in 1927. De linde is in 1795 geplant. Tegenover het raadhuis zien we weer een van de twee (inmiddels verdwenen) pomp en met daarachter een auto.

jY!arki, Gud-~astel

4. De kerk en het oude gemeentehuis rond 1916. Links, achter de linde, is een dee1 van het Hof te zien. Een militair convooi staat gereed om te vertrekken.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek