Oude-Tonge in oude ansichten

Oude-Tonge in oude ansichten

Auteur
:   Th. de Waal
Gemeente
:   Oostflakkee
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2770-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oude-Tonge in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het dorp Oude-Tonge maakt deel uit van de ambachtsheerlijkheid Grijsoord. Reeds in 1284 wordt melding gemaakt van het feit dat graaf Floris V Dirksland en Grijsoord heeft verkocht aan Aelbrecht, heer van Voorne en burggraaf van Zeeland. Graaf Willem IV confirmeerde deze verkoop in maart 1339. De plaat Grijsoord lag ter plaatse van de tegenwoordige polder: het Oudeland van Oude-Tonge. Daaromheen groepeerden zich nog meerdere platen of gorzen.

Op 17 februari 1420 is door hertog Jan van Beijeren als heer van Voorne, "voor zich en zijne erven en nakomelingen verkocht en uitgegeven aan Pieter Steenhuys Bartelmeeusz. en anderen, hunne erven en nakomelingen, tot een eigen vrijen erfelijk en eeuwelijk te hebben en te bezitten, aile sulke gorzen, landen en slikken, geheeten Grijsoort, Duivenwaarde, die Tonge, Huygevliet, Heilebremsgat ende Battenoort en aile hoe die ook genoemd mogen wezen, als gelegen zijn tusschen deze bepalingen en werken, te weten: Hondslee, noordoostwaard; of dat Heijdiep van Boomen zuidwaard af; dat Heijdiep van Grevelingen zuidwestwaard af; Weilevliet ende die van Vreien noordwaard af, met aile toebehooren, al soo groot en al soo kleine, als die daar nu gelegen zijn, of hiernamaals worden mogen; om daaraf te bedijken, als 't hem geneugt, als soo veel hem nutte en oorbaer zal dunken, tot een coorenlande ende tot eenen moere lande tot synen profyte".

Een bedijking van de toen uitgegeven gronden had echter aanvankelijk nog niet plaats; het moerbedrijf (turf- en zoutwinning) werd nog tot 1437 uitgeoefend. Pas op 25 mei 1438 gaven de eigenaars van het uitgors genaamd "de Tonghe" toen in handen van Godschalk Oem, heer van Wijngaarden en Johan Ruychrock - geheel in overeenstemming met het

~ Tore

~ I

~

Trfontmofor or TOI '117

fon "foq\''t' de ~ II. ,1"

handvest van 1421, de gronden ter bedijking uit aan Pieter Gerritszoon cum suis. Tot de daarbij gestelde voorwaarden behoorde, dat ten behoeve van de kerk van elke 100 gemeten dijk1and een gemet zou worden gegeven, gedurende zeven jaar vrij van lasten en dat bovendien twee gemeten zouden worden afgestaan voor het kerkhof en het (te stichten) dorp. Voorts, dat de "parochiepape" en de koster binnen de bedijking zouden wonen. De situatie van Grijsoord en De Tonge, zoals die in 1415 was, ziet u op nevenstaand tekeningetje.

Wij geven nu de jaartallen wanneer het Oudeland en de omliggende polders zijn ingedijkt: het Oudeland van Oude-Tonge in 1438; Zuiderlandse polder in 1447; Noordlandse polder (gedeeltelijk Nieuwe-Tonge) in 1460; Molenpolder in 1478; Oostmoer in 1501; De Tille (grootste deel Den Bommel) in 1515; Magdalenapolder in 1600; Suispolder in 1646; Heerenpolder in 1647; Lodewijkspolder in 1808 en Anna Louizapolder in 1858. Als u de kaart van de polders op een van de volgende bladzijden bekijkt, ziet u hoe deze door aanslibbing naast het Oudeland tot stand zijn gekomen.

Bij het begin van de stichting werd Oude-Tonge NieuweTonge genoemd; het kreeg de naam van Oude-Tonge eerst bij de latere bedijking van het toen zo genoemde Nieuwe-Tonge. In 1473 kreeg Oude-Tonge van Karel van Bourgondie een vrije weekmarkt, die des donderdags werd gehouden. In 1479 werd zij naar de vrijdag verlegd, op welke dag heden nog "beurs" wordt gehouden.

In de zestiende eeuw waren er twee gilden en doelen, namelijk het St.-Sebastiaangilde en dat van St.-J oris, respectievelijk opgericht in 1521 en 1527. De Gilde- of Doeleweg heeft er

zijn naam aan te danken. Tot 1607 bestond er ook een Kamer der Rederijkers die, omdat de leden in hun "zinnespelen" profane voorstellingen gaven waarbij met het allerheiligste werd gespot, werd verboden.

Oude-Tonge heeft de eeuwen door een zeer nijvere bevolking gehad; de middelen van bestaan werden hoofdzakelijk in de landbouw en veeteelt gevonden. De haven was daarbij het middelpunt van handel en verkeer. Er voeren beurtschepen op Rotterdam en Dordrecht en ook op Bergen op Zoom. Veerdiensten werden onderhouden naar Brabant en Zeeland. Tot 1 januari 1966 was Oude-Tonge een zelfstandige gemeente met 3008 inwoners, te weten 1510 mannen en 1498 vrouwen; bij de herindeling is de woonkern gerangschikt onder de gemeente Oostflakkee. Hiertoe behoren OudeTonge, Ooltgensplaat en Den Bommel.

Voor de samenstelling van dit fotoboek werden ons door de heer C. Ras te Herkingen vele oude ansichten uit zijn unieke verzameling afgestaan, waarvoor wij hem hartelijk dankzeggen. Dank ook aan tal van anderen die ons foto's verschaften uit vervlogen jaren en aan hen die ons hielpen bij het achterhalen van de namen, die veelvuldig in dit boekje voorkomen. Daarbij zal wei eens een foutje zijn gemaakt; wij bieden daarvoor bij voorbaat onze verontschuldiging aan. Vit het vele materiaal moesten wij een keuze doen; helaas hebben wij enkele inzenders moeten teleurstellen.

Ongetwijfeld zullen de bewoners van Oude-Tonge - en ook de vroegere bewoners die naar alle windstreken zijn uitgezwermd - dit fotoalbum van hun mooi dorp als een blijvende herinnering willen bezitten.

1. Deze tekening van Anna C. Brouwer is gemaakt in de jaren tussen 1792 en 1798. Zij maakte deze tekeningen voor de bekende boekjes van de "Stadt en Dorpsbeschrijver", Op deze pentekeningen zijn de kerk en de toren het meest in overeenstemming met de werkelijkheid. U ziet hier de zware, vierkante toren nog in zijn oude vorm, met een mime omloop en een fraaie, open koepel, die in 1812 op last van Napoleon is afgebroken. De toren is nu naar het vroegere model met koepel en spits gerestaureerd, Ook is de oude sluis op de haven goed zichtbaar. Onderaan bevindt zich het wapen van Grijsoord.

1J[el" DaIrJ (!»U DE T !lllNGE ilil lllIU[ly:a.;;- &":r ?? ..t ~ Zinolel'!:jk bebo>u-w-J; .Aa:r.il-a]''l""," M",dcrap. en. Ad G:raan., :B:re:n~ de 1:0.&'" l'!O e ",t'nen V<ll>."x-(l",..l aap. ?

.II I IJ [ , ' ,--

~1J1,1.1l1f:> - "

~ ., . IS'

;' '

.. ;

;

... ir'~'~~:--'"

-,

~_ .. --_.

,

..



, , , .

"

-.'-.

.??... -.:::-- .....

-a ~~:

-'lit ,,~ ~ ,

, '~

Schaal 1: 50

1ItJ,f ,(}{)O .

I'ur .~: ??? nll.

i L _

HIre:

n os .II f: I ?

::;lra~ t",'(u.n.si""g G~IVO"""'f'g. : ???.

r~,.lpad. .

Oy·k.

J<.Q-I. ??

liD/CO-.

~ urtnfa ?. If' r e e"wa rden

Fntrl'l'~ Ou de- Tone-e.

3. Wanneer men vanaf de Langeweg Oude-Tonge binnenkomt, gaat dit altijd langs deze molen. Deze korenmolen, een zogenaamde onderkruier, is gebouwd in 1748. (Zie inzet van de ingemetselde steen.) De molen is al generaties lang in het bezit van de familie Van Schelven en hij is nog steeds in gebruik. Het onderhoud wordt gesubsidieerd door de gemeente, waardoor dit fraaie monument voor ernstig verval of voor ondergang is behoed. Links ligt de Schoolstraat, waarvan nog enkele kiekjes volgen. Deze foto is uit 1933.

Oude Tonge Sdroolstraat

4. Hier zien we de Schoolstraat van latere datum. De sloot met de bruggetjes voor de huizen is verdwenen. In het eerste huis woonde W. Munters. Zijn vrouw, met gehaakte muts op, keek over de hoge heg toen de foto werd gemaakt. Het tweede huis werd bewoond door D. Fris en voorts woonden er Aren Slinger en Anth. Fluit. Tijdens de ramp van 1 februari 1953 zijn al deze huizen verwoest. Op de achtergrond staat de rooms-katholieke kerk met toren.

5. De opening van het gemeentelijk Verenigingsgebouw in de Schoolstraat werd verricht door de Commissaris van de Koningin, die in 1951 een werkbezoek aan Oude-Tonge bracht, Niet aile namen konden we achterhalen; voor zover bekend laten wij ze hier volgen. Op de onderste rij zitten, van links naar rechts: C. Gebraad, en C. van Vugt; de vijfde persoon is de Commissaris mr. L.A. Kesper, dan volgen burgemeester en mevrouw Van Dijk en C.L. de Wit. De overige personen behoren tot het kabinet van de Commissaris. Op de tweede rij staan: Th. Heintjes, B. Moerenhout, notaris Ris, H.P. Dijkgraaf, W.E. de Vin, burgemeester en mevrouw Van Hofwegen van Nieuwe-Tonge, gemeentesecretaris Van Oostenbrugge, A. Both, M. de Lint, W. Fase, S. Dekker van Nieuwe-Tonge en H.D. Hartog. Op de derde rij: A. Kanters, P. Groenendijk, J. Prince, A. Hagens, Van Loon, Damsma (hoofd van de rooms-katholieke school) en Lambert.

Oude Longe - ,Molen "

6. In oude boeken kan men lezen van "een dijk met welbetimmerde huizen", Dat is (was) ook zo op de Molendijk. Over deze srnalle dijk moest al het verkeer van oost naar west en omgekeerd. Er waren toen nog niet veel auto's - het kiekje is waarschijnlijk uit 1915 - en bijna aile vervoer ging toen nog met paardetractie. Let maar op de uitwerpselen op straat! In het eerste huis links woonde Neeltje Rommelse, dan kwam Hendrik Simons, vervolgens schilder Van Drift (hij staat in witte kiel voor de deur), dan de winkel van de familie Van Peer (thans boekhandel), daarnaast woonde Jac. Rommelse en het huis met de hoge nok was van Ewout Kanters (thans de rijwielzaak van Breeman). Geheel op de achtergrond zien we de molen van Van Schelven. Het uitstekende huis rechts is de klompenmakerij van Kasper Mans. Geheel rechts, vlak langs de huizen, ontwaren we het figuurtje van Kee van Tilburg, die daar een snoepwinkel had. De huizen rechts zijn aile afgebroken. De Molendijk is nu verbreed, mooi geplaveid en niet meer voor auto's toegankelijk.

Klein Grondbezit

Oude Tonge

7. De "Vereeniging Kleingrondbezit" Iiet in de jaren twintig in diverse plaatsen op Goeree-Overflakkee zogenaamde "plaatsjes" voor landarbeiders bouwen, ook te Oude- Tonge. Deze "plaatsjes" bestonden uit een woonhuis, een sehuurtje en een half gemet landbouwgrond. De voor die tijd moderne woonhuizen zijn gebouwd aan de Langeweg door aannemer Koos Smeets. De tien huisjes werden betrokken door de volgende personen: van reehts af te beginnen: D. de Vos, J. Zweerus, G. Jonker, M. Teunis, J. Les, J. Vervloet, J.J. van Etten, A. Brands, A. van Peperstraten en M. van Kempen. Na de opheffing van deze vereniging werden de paehters in de gelegenheid gesteld de "plaatsjes" op redelijke voorwaarden te kopen, zodat genoemde personen eigenaar zijn geworden.

2175

8. Dit is de entree van Oude-Tonge wanneer men de oprit opkomt vanaf de Langeweg de Molendijk op. Dit was vroeger de route Middelharnis-Ooltgensplaat, die door het dorp liep. Beneden ligt de Schoolstraat, die thans een geheel ander aanzien heeft gekregen. De weg was begrind en er liep een sloot langs, zodat men over bruggetjes in de huizen moest komen. Op de Molendijk liggen nog kinderkopjes. Rechts staat de molen van Van Schelven, het spitse torentje is dat van de roorns-katholieke kerk en links, tussen de bomen, ziet u de dorpstoren. Het huis links was de woning van gemeenteveldwachter Viergever.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek