Oudenbosch in oude ansichten deel 2

Oudenbosch in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Bedaf en A.M.C. Dekkers
Gemeente
:   Halderberge
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2329-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Oudenbosch in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De oudste foto's in dit boekje dateren van het einde van de negentiende eeuw en de eerste dertig jaren van de twintigste. Het was een tijd dat Oudenbosch werd veranderd. Vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw was Oudenbosch van aanzien veranderd.

Allereerst kwam de trots van iedere rechtgeaarde Oudenbosschenaar, het merkwaardigste kerkgebouw van ons land de basiliek - tot stand. Op initiatief van pastoor W. Hellemons, wiens honderdste sterfdag volgend jaar (1984) zal worden herdacht, werd met de bouw van deze kerk begonnen in 1865. Als architect werd aangezocht dr. Pierre Cuypers, die daadwerkelijke bemoeienis met de bouw van het grootse gebouw heeft gehad.

De bekende instituten St. Anna en St. Louis zijn eveneens in de negentiende eeuwontstaan. St. Louis groeide uit tot een jongensinternaat dat over het gehele land bekend werd. Onder de oud-leerlingen vond men ministers, bisschoppen, professoren en vele anderen die, mede dank zij de opvoeding door de Oudenbossche broeders, bijdroegen tot de ontwikkelingen in de negentiende en begin twintigste eeuw. Wat St. Louis betekende voor de mannelijke jeugd, betekende St. Anna voor de vrouwelijke jeugd.

In 1872 komt, dank zij een legaat van de weduwe HopstakenBoogaarts, de stichting van het St.-Elisabethgesticht - het latere ziekenhuis - tot stand. Het St.-Elisabethgesticht groeide uit tot een waar streekziekenhuis en een bejaardenhuis. Nadat de bejaarden in 1971 hun intrek namen in het nieuwe bejaardenhuis "De Zellebergen", werden de patienten eind 1982 overgebracht naar het St.-Franciscusziekenhuis te

Roosendaal; hiermede behoorde het St.-Elisabethgesticht tot het verleden. Thans zijn de gebouwen nog stilzwijgende getuigen van het St.-Elisabethgesticht van weleer.

Oudenbosch kende destijds een zekere welvaart. Die welvaart was er vooral dank zij de boomkwekerijen. Deze boomkwekerijen hebben zich tot op heden gehandhaafd. De overige bedrijven uit de tijd dat de foto's werden genom en, zijn inmiddels verdwenen; het waren suikerfabrieken en bierbrouwerijen. De wagenmakerij van de firma Soethoudt en de banketfabriek van de firma Buys vormen hierop een uitzondering, want deze bedrijven worden respectievelijk al in 1899 en 1890 vermeld. De boomkwekerijen hebben zich alle recessie ten spijt - gehandhaafd. De eerste boomkwekerij is ontstaan in 1798 to en de kweker Theodoor van der Born met het kweken begon. Deze grondlegger van de Oudenbossche kwekerijen was tevoren kalkhandelaar. Weinig bekend is dat Napoleon, die de heirbaan Antwerpen-Breda liet aanleggen, aan de Oudenbossche kwekers een definitieve richting gaf, want Napoleon kocht de goede, rechte laanbomen, die langs de wegen geplant werden, bij de Oudenbossche kweker en spoedig kwamen er meer kwekers aan de kost.

Het feit dat Oudenbosch reeds rond de tweede helft van de negentiende eeuw aan een spoorlijn was gelegen, heeft een gunstige invloed gehad op zowel de kwekerijen (transport) als op de ontwikkeling van de eerder genoemde instituten.

In het Oudenbosch uit de tijd dat de foto's werden gemaakt speelde het godsdienstige leven een grote rol en was de invloed van de kerk groot. De grootste gebouwen en monumenten uit die tijd zijn dan ook door de kerkelijke instellingen

opgericht. We noemden reeds de basiliek. We kunnen nog enige voorbeelden geven, zoals de Aloysiustoren van het instituut St. Louis, de koepelkapel van St. Louis, het zouavenmonument op het kerkplein, het Heilig Hartbeeld in de St.-Bernaertsstraat, het kruis in het Oud-Land, het gebouw Fidei et Arti, de kloosterkomplexen St. Anna en St. Louis, Maria ter Engelen, Sancta Maria en het klooster van de paters Jezuieten,

Hoe heel anders is het nu de veel meer wereldlijke overheid als opdrachtgever of initiatiefnemer optreedt. In Oudenbosch had den de geestelijken veel invloed op het dagelijks leven en vol ontzag, dan wel met gepaste, eerbiedige herinnering, horen we nog de verhalen over bijvoorbeeld pastoor S. de Wit, broeder Emilianus Gielen (Tommeske), zuster Virginia, broeder Valentinus en broeder Justinus. Het was ongetwijfeld aan de invloed van pastoor De Wit te danken dat de kerk in 1912 door paus Pius X verheven werd tot basiliek. Basiliek is een titel voor een kerk. Deze titel deelt de Oudenbossche basiliek in Nederland slechts met een achttal kerken, namelijk kerken te 's-Hertogenbosch, Haarlem, Hulst, Laren, Maastricht, Meerssen, Oldenzaal en Sittard.

De haven van Oudenbosch werd gedurende de tijd dat de foto's werden genomen, druk bevaren. Een discussie over demping van de haven zou destijds onmogelijk geweest zijn. Voor de hier gevestigde bierbrouwerijen, doch vooral voor de beetwortelsuikerfabrieken was de haven van onschatbare waarde. In 1896 bedroeg het aantal schepen dat de Oudenbossche haven bezocht 3332 met een tonneninhoud van 209.787. In 1900 bezochten 3148 schepen de haven met een

gezamenlijke tonneninhoud van 195.025. Met het verdwijnen van de suikerfabrieken verdwenen vele activiteiten uit de haven.Op 13 oktober 1903 nog stelde de raad de navolgende verordening vast: a. besluit tot heffing van een havengeld in de gemeente Oudenbosch; b. vordering op de invordering van het havengeld in de gemeente Oudenbosch. Als tarief gold bijvoorbeeld voor vaartuigen beladen met kaf of stro en zonder lading de haven verlatende vier cent per ton.

De samenstellers van dit tweede deeltje "Oudenbosch in oude ansichten" hop en dat de lezer met behu1p van de foto's zich in de oude tijd kan verplaatsen. De tekst in het boekje heeft niet de pretentie geschiedschrijving te zijn, doch is voor de oudere autochtonen bedoeld als geheugensteun en voor het overige bedoeld als toelichting op de foto's.

Bij het samenstellen van het boekje is dankbaar gebruik gemaakt van onder andere: de overlevering; het boek "Heden en verleden" door H. Levelt; als ook van het eerste deeltje van "Oudenbosch in oude ansichten" door drs. C.Th. Lohmann. De geplaatste foto's zijn aIle uit de collectie van een van de samenstellers, namelijk uit die van de heer A. Dekkers,

Een dankwoord aan diegenen die behulpzaam zijn geweest bij het samenstellen van dit deeltje past aan het slot van deze inleiding.

Oezicht op Oudenbosch

1. Omstreeks 1900 was Oudenbosch een schaapskudde en een heuse herder rijk. De koepels en de Aloysiustoren beheersen teeds het landschap. Links de koepel van de basiliek, de trots van iedere rechtgeaarde Oudenbosschenaar. Rechts de koepel van de kapel van het bekende instituut St. Louis. In het midden deAloysiustoren, De herder staat op de plaats waar thans de Jaap Edenlaan in de wijk Spui is gelegen. Achter de geknotte wilgen Iigt het terrein van de huidige ijsbaan.

Vi e. ~.1.11op aken, Oudenbosch. 361

2. Deze foto is genomen in de huidige Zandeweg, ter hoogte van de huidige ingang van "De Zellebergen", het in 1971 geopende bejaardenhuis.rRechts de knotwilgen van de vorige foto. De woningen rechts op de achtergrond zijn gebouwd aan de Molenstraat. De brug ter hoogte van het thans gedempte Spui is duidelijk te zien indien men op de leuningen van de brug let. Oudenbosch is sinds 1890 voorzien van een stoomtramweg op Breda en sinds 1891 ook van een stoomtramweg op Steenbergen; het tram spoor is op de foto duidelijk te zien.

Oudenbosch.

3. Op de Wagenhoek (thans Markt) was een halte van de Zuid Nederlandsche Stoomtram Maatschappij. Het cafe links, het pand met het uithangbord, was van de heer Vermeulen. De heer Vermeulen had tevens een mogelijkheid voor stalling van rijtuigen en paarden. Het derde huis links was de mouterij van de familie Van Steen. De heer Van Steen was een oud-zouaaf. Later was in het betreffende pand de ijsfabriek van J. van de Bernd gevestigd, Het woonhuis naast de mouterij werd bewoond door de familie Van Steen. Opmerkelijk is dat aan de gevel van dit pand geen ingrijpende wijzigingen hebben plaatsgevonden.

270.

Zaudeuhoek. - 'DE TBJ~' a.

4. Gezicht op de Zandeweg vanaf de Markt, derhalve kijkend in westelijke riehting. Opvallend is dat aan de zuidzijde (links) van de Zandeweg nog geen enkele bebouwing aanwezig is; de foto dateert dan ook van v66r 1905. In het dubbele pand rechts op de foto was op de hoek kruidenier Vermeulen gevestigd, terwijl naast hem een leraar van de kweekschool, narnelijk de heer De Wolf, woonde. De tekst op de foto is niet juist; het is een verbastering van Wagenhoek en Zandeweg tot Zandenhoek.

uta. Vels n.

2469.

)I ?.? lenelnd, - OC E_-BO Clio

5. De houten standaardmolen, rechts op deze zeldzame foto, is gesloopt in 1917. De foto is dan ook van 1904. De bomen links staan voor het cafe van de familie Jongenelen. Deze bomen waren geplant om de hinderlijke zon te weren. De verharding van het Moleneind was slechts 3,5 meter breed. Links is duidelijk het begin van de weg naar Zegge in de bestrating te zien. Ter plaatse van het laatste pand rechts is thans de zaak van de firma Mulders Mengvoeders gevestigd.

6. We kijken uit op het Moleneind in noordelijke riehting. Tegen de gevel van het pand reehts staat een fiets; hier is de sehilderswinkel van Nort Mol gevestigd. In het betreffende pand is thans een gedeelte van de schilders- en behangzaak van diens zoon gevestigd. De elektriciteitsleidingen waren ook in de bebouwde kom nog bovengronds, zoals de palen met leidingen laten zien. De bestrate goten laten zien dat ook in deze tijd het hemelwater al gereguleerd wordt afgevoerd.

Urro. NACTA, V1iL EN. 2"38

Moll'D Eind, - OUDE,-BO II.

7. Het Moleneind, wederom in noordelijke riehting. Het huis op de hoek van de Brouwerijstraat, ongeveer in het midden van de foto, is de smederij van W. Baekx; de topgevel van het pand is goed te zien, Gelet op de kleding van de kinderen en gelet op de kleding van de volwassenen, is de foto genomen op een zondag; het moet geweest zijn in 1904. De verharding wordt verbeterd: rechts op de foto is een hoop klinkers te zien. Links, nabij de houten aanbouw, is het pad naar de bleekwei; men spoelde daar in de bansloot de was.

ViI,. II. Hopstatn, O~~. bcseb. No. 5416

~. Elisabeth Geatichs. 0 DEXBOSCH.

8. Het West-Vaardeke wordt hier gedomineerd door het St.-Elisabethgesticht. Het op de foto zichtbare gedeelte van het gesticht werd gebruikt voor de huisvesting van bejaarde mannen en vrouwen. Deze bejaarden hebben in 1971 het gesticht verlaten en hun intrek genomen in het moderne bejaardentehuis "De Zellebergen", Het St-Elisabethgesticht is op 27 oktober 1873 in gebruik genomen. 'De stichting is tot stand gekomen dank zij een gift van de weduwe Hopstaken-Boogaarts. Op de achtergrond de houten schuur die tot 1920 eigendom was van de familie Antoon van den Bosch en die thans bij het pand van de firma Tholhuijzen is gevoegd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek