's-Gravendeel in oude ansichten deel 2

's-Gravendeel in oude ansichten deel 2

Auteur
:   B. van der Bom
Gemeente
:   's-Gravendeel
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3698-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek ''s-Gravendeel in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In 1850 is het dorp 's-Gravendee1 1804 bunders, 34 roeden en 73 eilen groot. Het dorp heeft 320 huizen met 441 gezinnen en telt in totaa1 2600 inwoners, waaronder 2500 hervormden, 30 rooms-katholieken, 30 Israelieten en 40 afgescheidenen (van 1841). De laatsten houden hun godsdienstoefeningen in een schuur aan de Beneden Havendijk. Officieel heette het dorp toen nog 's-Gravendee1 en Leerambacht; na 1864 aileen nog 's-Gravendeel,

In 1865, bij het opheffen van de gemeente "De

Mijl-Krabbe en Nadort", vindt een grenswijziging plaats en wordt een deel van de De Mijl, met ongeveer 500 inwoners, bij 's-Gravendeel gevoegd.

Op de volgende bladzijden wordt getracht u in woord en beeld een indruk te geven van de veranderingen welke het dorp in de laatste eeuw oriderging.

Allen die mij enige toelichting en aanwijzingen hebben gegeven en kaarten beschikbaar stelden vrieridelijk dank.

s, CRAV£~DEI::L

From a Drmcinq by RECL'<.LD T. 13 LO)1 Fl ELD.

L De haven omstreeks 1850. (Foto-reproduktie gemeentearchief Dordrecht uit "Dordracum I1lustratum".)

2. De haven in 1900. Het griendachtige gedeelte - rechts op de voorgrond - kwam bij hoog tij onder water te staan. Het werd het "Hoochie" genoemd en het was voor de jeugd een geliefd oord om tc zwemmen. Het huis rechts werd gebouwd voor Luyendijk om er zijn veehoudersbedrijf te kunnen uitoefenen. Na 1920 werd het huis verbouwd tot bakkerij voor Leen Nolen, welke bakkerij uitgroeide tot een beschuit- en koekjesfabriek. Na 1953 heeft de zoon, P.Chr. Nolen, het bedrijf verplaatst naar Oosterhout, thans "Nolen Sprits B.V.". Ter hoogte van de roeiboot werd in 1912 de gasfabriek gebouwd. Links staat het graanpakhuis van de gebroeders Smaal en tussen het geboomte is de schoorsteen zichtbaar van bierbrouwerij "De Bel" van de familie De Heer. Op de achtergrond Iigt een aantal schepen. Er wordt beweerd dat hier vroeger een scheepswerf lOU zijn geweest, maar vermoedelijk wordt de scheepssloperij van Jan B10k bedoeld. Op de volgende fete's zal men de verandering kunnen zien welke de haven in de loop der jaren heeft ondergaan. In de roeiboot zit (met hoed) A.G. Versteeg, de uitgever van deze ansicht.

3. De haven in 1908/1910. Talrijk zijn de foto's die van de haven werden gernaakt. Oak de huizen langs of aan de Gorsdijk zijn vaak gcfotografeerd en genoemd. De huizen bestaan nag, maar de haven is gedernpt. Op de achtergrond Jig! een schip met strovlas, dat wordt gelost. Op de wal - tussen het eerste en het twcede schip - staat havenmeester Martien van Iperen.

~ I ,

4. De haven in 1908/1912. We de rom een foto van de haven. Het is herfst en de eerste suikerbieten liggen aan de Kaai. De gebouwen en huizen links zijn al genoemd. De huizen vooraan rechts werden bewoond door de weduwe Barendrecht, lac. Barendrecht (schipper), Toon de Vlaming en Teunis Alblas. De geleidelijke verandering, zoals deze zich voltrekt aan huizen en schepen, wordt in deze serie over de haven nader toegelicht.

s'~ ravendeel - Haven

5. De haven in 1912. Voor zover bekend is dit de enige afbeclding van de havenkade tijdens het verschepen van pee (suikerpee, bieten). De met boerenwagens aangevoerde bieten werden zeer vakkundig op metershoge stapels getast, om daarna met "peemandes" naar de schuitcn te worden gedragen. Het begin van zu!k een berg is links zichtbaar, voor het "ashok", de politiecel. De naam ashok starnt nog uit vrocger tijd, toen hier de asmannen of karrcrnanncn de opgehaa!de as verzamclden. De bedrijvigheid in en tangs de haven was groot. Vrijwel aIle vervoer geschiedde per schip en dat betekende voor 's-Gravendeel vee! vias en in de herfst vee! bieten.

'S GRAVENDEEL, KAAI MET HAVEN

6. De Kaai omstreeks 1920. De stenen beren, waartussen de vloedplanken dienden te worden gezet bij hoog water, en .Jict beertie", waarop en waarin de apparatuur zat om de sluis te openen en te sluitcn, zijn, met het veer en de Hcul, altijd de mccst geliefdc ontmoctingsplaatsen geweest. Volgens de volksmond worden daar de meeste schranken gcplukt, de graotste aardappels gedolvcn en langste heipalen geslagen. Met het verdwijnen van de Kaai en de haven zijn een karakteristiek stuk dorpslevcn en dorpsschoon verdwenen. Het koepclvormige huisje diende als politiepost voor de vcldwachter en de nachtwaker.

.?. ".

I-lAVEN

l

's Grayenaeel

7. De haven in 1925. Vanaf deze plaats zijn er veel foto's genomen van de haven, waar het altijd druk was met beurtschippers, vlasschepen, kolenschepen en in de herfst met het vervoer van suikerbieten, Op de voorgrond ligt de .Adnaantje" van Piet van den Heuvel, daarachter het schip van Piet Baars. Op de achtergrond zien we een zeilschip met vlas, dat wordt gelost. Het strovlas werd destijds aangevoerd uit Zeeland, Flakkee, Haarlernrnerrneer, Groningen en zelfs uit Belgie. Meestal werden de schepen op de plaats van verzending gcladen - opgetast - door vakmensen uit 's-Gravendeel, die daarvoor naar de genoemde streken moesten reizen. De huizen links aan de havenkant zijn van Van Ipcren, daarnaast zien we het kolenpakhuis en hoger op de dijk het huis van de rijksveldwachter, thans bewoond door dorpsomroeper Aart van der Wulp. De huizen aan de binnenkant van de Gorsdijk zijn die van De Geus en T. Aardoom. Aan de andere kant van de haven, rechts op de Bovenhavendijk, staat het huis dat werd bewoond door Zuiderend,

Haven

's 'Gravendeel

8. De haven in 1929. Deze foto van de haven is genomen van de Kilzijde. De beurtschipper die zo juist de haven binnenvaart is Piet Baars. Overigens liggcn er weinig schepcn. De meeste bcurtschippers verkozcn het voorste gedeelte van dc haven als aanlegplaats (bij de Kaai), hetwelk op deze foto niet is te zien. Rechts op de Gorsdijk is de gasfabriek (afgebrokcn na 1953) die, vanaf 1914, ongevcer veertig jaar hct dorp van gas heeft voorzien. Aan de linker kant staan de graanpakhuizen van Smaal en de herb erg van Stooker. Het huis dat rechts op de foto is tc zien werd bewoond door A. de Bruin, later door L. Nolen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek