's-Hertogenbosch in oude ansichten deel 2

's-Hertogenbosch in oude ansichten deel 2

Auteur
:   G.J.J.F.M. Dorenbosch en J.A.M. Roelands
Gemeente
:   's-Hertogenbosch
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2278-8
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek ''s-Hertogenbosch in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING EN OPDRACHT

In 1970 werd door de Europese Bibliotheek te Zaltbomme1 het eerste boekje ,,'s-Hertogenbosch in oude ansichten" uitgegeven en dit is een succes geworden. In 1975 kon zelfs een tweede druk verschijnen. Dat is heel verheugend, want daaruit en ook uit de vele reacties bleek zonneklaar en overtuigend welk een grate belangstelling er voor onze stad bestaat. En niet aileen bij de "inboorlingen", zoals oudere schrijvers de in een stad of dorp geboren en getogen inwoners zo graag noemen, maar ook bij hen die zich van elders hier kwamen vestigen; zij blijken zich in de oude binnenstad meestal zeer thuis te voelen.

Nog verheugender is de zeer grote interesse bij de jeugd, Dat zien we onder meer aan de scripties die op school worden gemaakt; regelmatig worden daarin objecten in de binnenstad behandeld. De belangstelling van de jonge mensen gaat vaak gepaard met veel kennis en begrip.

Ook deze categorie inwoners betreurt het dat in het verleden door gebrek aan inzicht zovee1 waardevols is vernield, verminkt en beschadigd. Zo is bijvoorbee1d een groot aantal huizen afgebroken ten behoeve van een onverantwoord structuurp1an dat de eigen sfeer van de stad teniet zou hebben gedaan. Ook zijn de noordwestelijke gevelwand van de Waterstraat en het

zo karakteristieke poortje in "De Boerenmouw" gesloopt en is een gedeelte van de Binnendieze gedempt, die enig is in ons land en zo vol schoonheid dat ze er nooit aan had den mogen komen.

Het zou weinig moeite kosten dit treurige lijstje nog aanzienlijk uit te breiden, maar laten we ook wat optimisme bewaren. Strijders voor het behoud van de binnenstad zijn er in het verleden gelukkig eveneens geweest. We denken daarbij met name aan de met de "Monumentenjaaronderscheiding" geeerde mr. H. Berge, die in zijn streven krachtig werd gesteund door de restauratie-architect J. van der Eerden. In het biizonder bracht de komst van burgemeester mr. G. van de Ven in 1969, op dit punt nieuw vertrouwen in de toekomst. Het structuurplan verdween en in plaats van afgebroken wordt er nu hersteld, ook aan de Binnendieze.

Het optimisme wordt nog meer versterkt, als we zien op welke manier de laatste jaren in "s-Hertogenbosch gerestaureeerd wordt. Kijken we naar de restauraties die de bankiers Van Lanschot in de Orthenstraat deden uitvoeren, met als hoogtepunt die van "De Gulden Hopzak". Hoe men verder ook over deze reeks van panden moge denken, feit is dat hier een aanzienlijke versteviging van de oude binnenstadssfeer

werd bereikt. Zeer stijlvol vooral is de wijze waarop het bankiershuis Lentjes en Drossaerts het voormalig Oranjehotel in de Verwerstraat deed renoveren. En al zijn er nog wel zaken die we graag anders zouden zien - "er is weer geloof gekomen in de toekomst van onze stad". Dat zijn woorden van de burgemeester zelf.

Daarom dragen wij, in dit monumentenjaar, deze nieuwe bundel ,,'s-Hertogenbosch in oude ansichten" aan mr. G.M.J.W. van de Yen op, wiens leiding in het stadsbestuur een verheugende ommekeer ten goede teweeg heeft gebracht betreffende het bewaren en herstellen van waardevolle monumenten. Het feit dat ook aan 's-Hertogenbosch als stad de "Monumentenjaaronderscheiding" werd toegekend, onderstreept dit en betekent een officii He erkenning van het stadsbeleid.

Zonder de bereidvaardigheid van de Bibliotheek van het Provinciaal Genootschap, het Gemeentearchief en het archief van de parochie St.-Cathrien, had den wij deze bundel niet kunnen samenstellen.

Alle betrokkenen betuigen wij oprechte dank.

Ga.J.J.F.M. Dorenbosch J.A.M. Roelands

Uit het Prentenkabinet van de Bibliotheek van het Provinciaal Genootschap van Kunsten en Wetenschappen in Noord-Brabant te 's-Hertogenbosch, de nummers: 2, 17, 18, 19,21,24,29,30,31,32,33,34, 37,38,41,45,51,52,57,58,59,61,62,63,68,71, 72, 73, 74, 75,76, 84, 85, 87, 89, 95, 97,98, 101, 102, 103, 106, 109, 110, 115, 116,117,118,126, 129,132,136,139,143,144,145 en 146.

Collectie J.A.M. Roelands, 's-Hertogenbosch, de nummers: 3,4,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,20, 22,23, 25, 26,2~28,35,3~39,40,42,43,44,46, 47, 48, 4~ 50,53,54,55,56,60,64,65,66,67,70, 77, 78, 79, 80,81,82,83,86,88,91,92,93,94,96, 99, 100, 104, 105, 107, 108, Ill, 112, 114, 119, 120, 121, 122, 123, 128, 130, 131, 133, 134, 137, 138, 140, 141, 142, 147, 148, 149, 150, 152, 154, 155 en 156.

Collectie Ga.J.J.F.M. Dorenbosch, 's-Hertogenbosch, de nummers: 1,5,69,90,124,125,126,135,151 en 153.

Rijksarchief, nummer 115.

1. De uitbreidingen van 's-Hertogenbosch tussen 1890 en 1931. 1. 't Zand in 1890; 2. het industrieterrein in 1917; 3. de Muntel in 1918; 4. de Vliert in 1931.

Het terrein genoemd onder 1. werd niet opgespoten. De aannemers voerden het benodigde zand uit de Vughtse heide met klein spoor aan en zo ontstond "De Parel van Vught" meer bekend onder de naam "De IJzeren Man". Voor de overige uitbreidingen werden de polders opgespoten.

's HERTOGENBOSCH IN 1935

i ~~ UITBREIDING I890 'T ZAND

2 ==-=-= I9I7 INDUSTRIETERREIN

1 ElJIIUliJiDi!IWID I9I8 DE MUNTEL

~ ~~ I93I DE VLIERT

4-

*

A

2. Wij zien hier een groep kinderen met versierde palmbomen vol kostelijke versnaperingen de Molenstraat uit komen in de richting van het Uilenburgstraatje (ornstreeks 1925). Palmzondag is een kerkelijk en folkloristisch feest. Op de zondag voor Pasen lopen kinderen met een palmboom door de straten. Bij ons bestaat niet het gebruik om bij de palm boom te zingen, zoals in Holland en Gelderland.

::;::::::; .... ~ r:::::::.~---~-=----------

,..-..., -J ..,~

....,.--.".-'-~-----~ --~'""'----~-----

Jt': _ --=:z::::::.-!:--~~_-=

,

3. "Gebr. Liebregts Expediteurs en Vrachtrijders" staat op het bord boven het raam op de hoek. Velen zullen zich nog de vroegere bedrijvigheid hier herinneren, ratelende zwaar dreunende vrachtwagens met stampende paarden. Verleden tijd, op dat hoekje heeft nu Hendrik de Laat, als laatste koperslager, zijn winkel. Het houten afdak links is reeds lang weg. Op de plaats van de twee gemetselde bogen waarvan er op de foto een te zien is, was vroeger een brugje dat van het huis links, "De Drie Kronen" genaamd, naar de Molenstraat voerde. De con stella tie van de twee huizen die de hoek links vormen, heeft het vermoeden doen ontstaan, zulks in combinatie met andere gegevens, dat hier vroeger een watermolen kan zijn geweest. Bij een onderzoek door H. Teering, restauratie-architect, werden ook op gelijke hoogte in de Dieze-muur zowel als in de muren van "De Drie Kronen" openingen ontdekt die de as van een voormalig schoepemad doen vermoeden, zoals dat bij watermolens in gebruik is. Zo zou ook de naam Molenstraat zijn verklaard.

CG\e-Restaurant en Uits

,,11" ~e Pet!]!] .

pO "Het Anker". ll]g-

lci
C'J
,..;
.?..
..., t:I
:::;0 H
,Q !2l
...,
~ t:!l
0
..., i;O
Q) 112
a
1 ..?.
r/l ?...
l:il 0
H 9
C!:l
0
,..:j JAN GEERTZEN

RECHTS.

4. Ret indertijd zeer bekende hotel en de stalhouderij van Jan Geertzen in de St.-Jansstraat omstreeks 1910. Er was gelegenheid om uw eigen gerij uit te spann en, getuige het paard met het tweewielig rijtuigje, tilbury genaamd. Of schoon de paardentractie nog verre in de meerderheid was, hield men bij Jan Geertzen, blijkens de aankondiging op de rnuur, toen al rekening met de automobielen. Of men nu met paard en rijtuig kwam of wei per auto, als het vervoermiddel gestald was kon men heerlijk op het nu reeds lang verdwenen terrasje zitten. Er was ook gelegenheid voor diner en logies. Kijkt u eens naar de prijzen. Niet te geloven.

(Voorheen JAN DE LEEUW.)

St. Jansstraat, H.126, 's-Bosch,

Van het station komende de spoorbrug over

Ruime gelegenheid tot het plaatsen van Autornobielen en Rijwielen.

5. De voorzijde van de St.-Janspoort gelegen aan het einde van de St.-Jansstraat omstreeks 1890. Deze poort, gebouwd in 1640, liep evenals de Hinthamerpoort onder de stadswal door, maar in een krornrne lijn opdat het niet mogelijk was er met kogels doorheen te schieten. Toen de vestingwerken omstreeks 1890 werden gesloopt is ook deze poort afgebroken. De stadspoorten werden elke avond om tien uur gesloten.

6. Deze ansicht van 1906 toont de eerste Stationsbrug (anno 1875) over de rivier de Dommel met op de achtergrond de St.-Leonarduskerk. Op de brug bevinden zich slechts voetgangers, verkeer van betekenis was er nog niet. De in het gras spelende meisjes zijn getooid met de toen in de mode zijnde grote strooien hoeden. Geheel rechts, een dienstbode die een schort met kruisbandjes draagt. Inmiddels zijn we aan onze derde Stationsbrug toe, officieel "Wilhelminabrug" maar dat zegt niemand. De tweede werd bij de bevrijding in 1944 verwoest. Een van de intact gebleven beelden van Hilde Krop uit 1923, waarmee de brug was verfraaid, voorstellende Maximiliaan van Oostenrijk, kreeg een plaatsje aan het begin van de Jacob van Maerlantstraat. Enkele afbeeldingen van waterdieren werden geplaatst in. de nabijheid van het monument van Henri Bakker (zie foto 109).

'.

Den 60 ch

St. }anssingcl

7. De St-Janssingel in 1905. Links zien we het toenmalig wandelpad tussen twee rijen met houtwerk beschermde boompjes. Rechts de tuinmuur van het klooster "Marienburg". Tuin en muur hebben sedert lang plaats moeten maken voor nieuwbouw. En het wandelpad? De boompjes op de binnenste rij zijn bornen geworden, de rij langs de Dommel is verdwenen. Wandelen zult II daar ook niet meer. Het wordt nu bezet door auto's, evenals langs de Amsterdamse grachten.

8. De voorrnalige Van Lanschotstichting. "Anno 1894" staat er boven de ingang. Dat klopt want in dat jaar en weI op 19 februari verscheen het echtpaar rnr. F.A.J. van Lanschot en rnevrouw P.G.J. van LanschotFuchs voor notaris J. de Bergh en verklaarde, dat het bij zijn vijfentwintigjarig huwelijksfeest uit dankbaarheid een stichting in het leven wilde roepen voor huisvesting en verzorging van bejaarde ongehuwde vrouwen en weduwen, die tot het person eel van de farnilie Van Lanschot behoord moesten hebben, Dit geschiedde tot 1945, toen de stichting, gehuisvest St-Janssingel 20, werd opgeheven. Vele dames hebben daar een goed tehuis gevonden. Zij werden verzorgd door de zusters van het naastgelegen klooster "Marienburg". We zouden geneigd zijn de "Van Lanschotstichting" het laatste van de Bossche particuliere gasthuizen te noernen waarvan er in vroegere tijden ruim dertig zijn geweest.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek