't Zandt in oude ansichten deel 1

't Zandt in oude ansichten deel 1

Auteur
:   E.J. Keijer
Gemeente
:   Loppersum
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4183-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek ''t Zandt in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

,,'t Zandt in oude ansichten" wi1 een indruk geven hoe de dorpen in deze gemeente er omstreeks de eeuwwisseling uitzagen; we gaan daarvoor van zuid naar noord een tochtje door de zes dorpen maken. Er blijkt dan een duidelijk verschi1 in bouw te zijn tussen de wierdedorpen Oosterwijtwerd, Eenum en Leermens en de meer noordelijk gelegen dorpen 't Zandt en Zijldijk. Laatstgenoemde dorpen zijn wat later ontstaan, in een periode, toen het leggen van lange dijken het maken van de vrij ronde wierden grotendeels had vervangen en deze dorpen zijn dan ook meer streekdorpen geworden. Zeerijp neemt, wat ontstaan betreft een tussenpositie in.

De eerste bewoning dateert vermoedelijk van omstreeks het begin van onze jaartelling. De woonplaatsen van de bewoners, de wierden, stonden regelmatig aan overstromingen door het steeds stijgende zeewater bloot en zijn daarom geregeld verhoogd met een mengsel van klei, mest en stro. Opvallend voor de gemeente 't Zandt is ook het grote aantal - nameliik elf - borgen dat er heeft gestaan. De borgbewoners hebben jarenlang een belangrijke invloed op de streek gehad. Helaas is er behalve de singels en de grachten weinig van de borgen overgebleven.

Hoe zagen de dorpen er omstreeks 1900 uit? In die tijd werd het aanzicht van de meeste dorpen grotendeels bepaald door de dominerende kerk en een of twee molens. Daarnaast drukten de vele bomen bij de boerderijen en langs de wegen en vooral ook de boomgaarden bij de dorpen Eenum, Leermens en Zeerijp, doch ook bij de andere drie, hun stempel op het aanzicht van de dorpen.

Zoals reeds vermeld, waren de wierden opgehoogd met een mengsel van klei, mest en stro. Dit mengsel is in de loop van de eeuwen tot een zeer goed bemestingsprodukt geworden en zo zijn in het laatst van de negentiende eeuw en in het begin van deze eeuw vele wierden afgegraven. Ook de wierden van Oosterwijtwerd, Eenum en Leermens zijn daaraan helaas voor een groot gedeelte ten offer gevallen, wat het aanzicht van die dorpen nogal heeft veranderd.

En dan de bewoners zelf. In die tijd beoefende nog een groot deel van de bewoners van de dorpen een ambacht. Hier en daar woonde een rentenier of weduwe. Het aantal winkels en winkeltjes was bijna met te tellen en ieder dorp bezat meerdere cafe's of kroegen. De wegen werden, behalve door het spaarzame verkeer, in ruime mate benut door de jeugd om te hoepelen, knikkeren, vliegeren, tiepelen, hinken, enzovoort. Veel is er veranderd, omdat een nieuwe tijd nu eenmaal andere eisen stelt. Soms is dit wat al te radicaal gebeurd. Gelukkig is echter ook nog veel behouden gebleven, zoals u in dit boekje kunt zien, Hartelijke dank tenslotte aan de velen die ansichtkaarten en foto's ter beschikking stelden. Helaas moest daaruit een keuze worden gemaakt, daar in dit boekje maar een beperkt aantal kon worden opgenomen. Er is getracht zoveel mogelijk van aile delen van de verschi1lende dorpen een indruk te geven en dit plan is grotendeels geslaagd. Vooral ook grote dank aan Klaas Dijkema en de familie Nico Wolthuis voor het verzamelen van gegevens en het maken van de reprodukties,

OOSTERWIJTWERD

1. Komende van Appingedam via Jukwerd kwam men in het laatst van de vorige eeuw Oosterwijtwerd binnen over "Tiessen's Klap". Deze klapbrug lag over een kanaaltje, dat speciaal gegraven was voor de schepen, die de grond moesten afvoeren van de wierde van Oosterwijtwerd. Toen de wierde was afgegraven is de brug rond 1905 afgebroken. Rechts staat de boerderij van Jan Garbrand Tiessen. Op de achtergrond, door de boog van de brug zichtbaar, de kerk en pastorie van Oosterwijtwerd.

2. Ben kijkje in de Dorpsstraat van Oosterwijtwerd omstreeks 1905. Links het meestershuis met bij de deur meester Hoek. Links van hem Betsy Doornbos en Jet Hoek. Het meisje dat rechts van de dame met hoed staat is Rens Hoek. Naast het meestershuis ziet u de woning van Hendrik Raven en Saartje. Dit huis is tijdens de bevrijding verloren gegaan, Daarnaast woonde snieder Kiewiet. Op de achtergrond staat het gasthuis.

3. Nogmaals de Dorpsstraat van Oosterwijtwerd, nu v66r 1900. Links, gedeeltelijk zichtbaar, de smederij van Siekman. Bij de hoek van de muur staat Jan Siekman. Naast de smederij de bakkerij van Apol, rechts op de achtergrond het huis van Jaap Vink en op de voorgrond het woonhuis van de boerderij van Hendrik Bos. Deze boerderij is later met het land aangekocht door Tiessen. Nadat de gebouwen waren afgebroken en de wierde was afgegraven heeft Tiessen er rond 1903 een rentenierswoning laten bouwen.

4. Op deze foto van omstreeks 1900 staat links het huis van bodenbesteder Pluger. Deze was ook houder van een bokram, die ondergebracht was in de hut op de voorgrond, zoals ve1e ouderen uit die tijd zich nog weten te herinneren. Daarnaast staat het huis van Harm Nieboer, op de achtergrond de boerderij van Hendrik Bos en rechts vooraan de woning van de weduwe Vink, die in haar tuin staat. Later woonde hier kleermaker Sterenberg,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek