Aalten en Bredevoort in oude ansichten

Aalten en Bredevoort in oude ansichten

Auteur
:   E.M. Smilda
Gemeente
:   Aalten
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2807-0
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Aalten en Bredevoort in oude ansichten'

<<  |  <  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  10  |  11  |  12  |  >  |  >>

39. In 1922 werd het postkantoor overgeplaatst naar de Gasthuisstraat, nu Haartsestraat 12. Tegenover het postkantoor stond vroeger dit huis en het daarnaast staande bedrijf van Peters en Gans. G. Peters, een ondernemende jongeman, ging zich onder andere in Thuringen in de hoornverwerking bekwamen. Weer terug in Aalten, begon hij in 1863 een hoorndraaierij, aanvankelijk aan de Hogestraat, maar vanaf 1872 in de huizen langs de "Kostersbult". De familie woonde aan de Markt, de draaierij werd daar achter ondergebracht. In dat pand is nu juwelier en opticien Heijerman, Landstraat 24, gevestigd. Bij deze G. Peters ging ook W. te Gussinklo zich in het yak bekwamen. In 1896 nam Joh. Peters het bedrijf van zijn vader over, ging een compagnonschap aan met Marcus Gans, groothandelaar in manufacturen, en verplaatste het bedrijf naar het pakhuis aan de Gasthuisstraat, nu Haartsestraat. Het compagnonschap eindigde in 1900, maar de firmanaam Peters en Gans bleef bestaan. Het gebouw en de inventaris werden in 1917 door brand verwoest. In het museum aan de Markt bevindt zich nog een gevelsteen uit de muur van het pakhuis voorzien van enige Hebreeuwse tekens. Wie kan de tekst nog ontcijferen?

40. Hebreeuwse tekens in een steen. Wie van de mensen uit deze groep is nog in 1even om een verklaring van de tekens te geven? Deze familiefoto werd in 1932 voor het gebouw van de societeit in de Hofstraat gemaakt. Men herdacht het feestelijke feit dat vijfenzeventig jaar daarvoor de synagoge werd ingewijd. In 1926 werd ook het pand Stationsstraat 5, naast de synagoge gelegen, aangekocht. Dit oude logement werd gesloopt en op deze plaats werd de woning voor de rabbijn gebouwd. Gelijktijdig werden de voor- en achtergevel van de synagoge opgetrokken. In de voorgevels van beide panden werd een mozaiek in de vorrn van een Davidster aangebracht. Op 1 januari 1860 te1de de joodse gemeente vijfentachtig zielen, dat was bijna anderha1f procent van de bevolking van Aalten. Op dit ogenblik telt de gemeente nog slechts eenentwintig zie1en, in procenten nauwelijks uit te drukken. Een groot deel van de gemeente liet op afschuwelijke wijze het leven in vernietigingskampen. Als door een wonder heeft de synagoge de oorlog overleefd. In 1984 heeft de "Stichting vrienden van de Aaltense synagoge" zich over het gebouw ontfermd met als doe1 het gebouw voor het nages1acht te bewaren en er a1s "Broeders samen te wonen". Boven de ingang van de synagoge staat een tekst in het Hebreeuws die, vertaald in het Nederlands, 1uidt:

"Dit is de poort des eeuwigen, aileen rechtvaardigen zullen binnentreden."

41. Op de splitsing van de Bredevoortsestraatweg en Haartsestraat, waar nu bloemenmagazijn "Flora" staat, stond eens het "Stiemenshuis". Tussen dit huis en dat van Peters was een verbindingspad naar de Bredevoortsestraatweg, de "Puttegang" geheten. Deze pla at laat ons dit hoekje van het dorp zien en is opgenomen met de rug naar het postkantoor aan de Haartsestraat. In het "Archief' van de oudheidkundige vereniging "De Graafschap" van 1965, de bibliotheek kan u er wel aan helpen, staat het grote huis dat wij links zien, uitgebreid beschreven. Het kleine huisje achter de boom is weer een zogenaamde "oorman". De benaming "oorman" moet naar miin mening zeker niet worden beschouwd als te zijn afgeleid van "zoals de oren van een mens uitsteken, zo ook is een oorman een uitbouwsel aan het boerenhuis". Integendeel, het is genoemd naar de bewoner zoals dat in deze streek gebruikelijk is. Beter gespeld heet het huisje "oirman". Vondellaat in een van zijn stukken vragen: "Hebt gij dan geen oir? " Met "oir" wordt erfgenaam bedoeld. In het eindkamertje, bij een boerderij aangebouwd, kon de oudere man die wei oir had, zijn laatste levensjaren doorbrengen. Hij was de oirman, woonde daar, hielp nog wel wat hier en daar en had de kost vrij, In geheel Nederland komt deze originele naam "oirman" alleen in Aalten voor.

42. Liep men de "Puttegang" door en sloeg men linksaf dan zag men, lopende in de riehting van de Markt, dit tafereeltje. In het huis links was stalhouderij Veldhuis gevestigd. Daar bevindt zieh nu de groente-, fruit- en delieatessenzaak van de firma A. Stoltenborg op de hoek van de Peterstraat. In het huis dat wij reehts zien woonde de huisarts Van Leuven. Stenen banden werden langs de straatgoot op de stoep gelegd, een bank werd v66r het huis geplaatst en de vrijgezellen dames Van Leuven konden in eigen tuin zitten genieten. De bank werd 's naehts met rust gelaten. Ret hemelwater werd van het dak van het huis op straat of in tonnen geloosd. Eens kwam een manspersoon bij de arts op het spreekuur en vroeg hem "in de hals" te kijken. Van Leuven keek, zelfs tot tweemaal toe, in de geopende mond, maar moest bekennen niets bijzonders te kunnen ontdekken. De man vroeg daarop: "Ziet u dan niet dat mijn hele huis door mijn keelgat is gegaan? " Ja, dat was een wonderlijke streek.

43. Lopen wij de Markt voorbij en slaan wij rechtsaf, dan komen we via de Landstraat op de Kattenberg. De herkomst van de naam is niet zo duidelijk, Er wordt beweerd dat op deze hoogte vroeger een nederzetting van Caethen of Katen zou zijn geweest. Anderen houden dit weer voor fantasie. Een mogelijkheid is ook dat de naam oorspronkelijk Kaotenberg of Kottenberg is geweest, heuvel met kleine boerenhuisjes. Het verhaal wil dat een heks, in de gedaante van een kat, na een noodlanding is achtergebleven op de pomp die wij achteraan voor het huis zien staan. Later werd de pomp aan de overkant van de straat neergepoot. Tientallen jaren zat de kat op de pomp tot ze mysterieus verdween. J aren later stak ze haar kattekop weer op om vervolgens weer op het vertrouwde plekje neer te strijken, nu in gezelschap van drie jongen. Bij heksen kan tenslotte alles. In de zaak van Sikking, achteraan links, Lichtenvoortsestraatweg 5, woonde heel vroeger een b1auwverver. Het witte linn en werd blauw geverfd en hiervan maakten de huismoeders een lange schort of een kiel voor vader. Deze prentbriefkaart is uit 1908.

<<  |  <  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  10  |  11  |  12  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek