Aalten in oude ansichten deel 2

Aalten in oude ansichten deel 2

Auteur
:   E.M. Smilda
Gemeente
:   Aalten
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4019-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Aalten in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Ret is al weer bijna vier jaar geleden dat ik "Aalten in oude ansichten" mocht samenstellen. Dank zij de enthousiaste ontvangst die het ten deel viel, kwam het niet alleen tot een tweede druk, maar bereikte mij tevens het verzoek een tweede deeltje te willen verzorgen. Lang heb ik geaarzeld, omdat het moeilijk zou zijn in de beschrijving van een betrekkelijk kleine plaats niet in herhaling te vallen. De opzet van deel twee zou een geheel andere moe ten zijn. In deel een lag de nadruk op het dorpsbeeld, gezien tijdens een wandeling door oud-Aalten. In deel twee gaat het over mensen tegen de achtergrond van de plaats waarin zij wonen. Wat is een dorp zonder mensen? Ret zijn de inwoners die aan hun woonplaats sfeer en karakter geven. Naast oude ansichten moest de hulp van foto's worden ingeroepen. Foto's van mensen die, naar ik hoop, het beeld van Aalten zullen verlevendigen. Mensen, sorns aIleen, vaak in groepsverband, maar allen steeds ijverend v66r dat Aalten, ieder op eigen terrein. Ik heb getracht plaat en tekst tot een harmonieus geheel te maken, maarheb ook geprobeerd het z6 samen te stellen dat het tevens een

verhaal is geworden door het gehele boek heen. Een kleine historie van Aalten.

Tussen 1964, het jaar waarin "Twee eeuwen tussen Es en Slinge" verscheen, en nu is er veel veranderd. In een beschrijving van dat boekje werd in die tijd opgemerkt dat het goed was dat enkele oude dorpsgezichten waren opgenomen, omdat in Aalten een ware afbraakwoede zou heersen. Er mocht wel eens iets tegenover staan, schreef men, bijvoorbeeld de restauratie van het pand waarin de Oudheidkamer was ondergebracht. Inderdaad was men druk aan het plannen maken. Ret lag zelfs in de bedoeling parallel aan de Landstraat een tweede verkeersweg aan te leggen over de Kerkstraat, de Markt en het te slopen museumpand. Een doorbraak ten gerieve van de mobiele auto. Juist in die periode werd een aanvang gemaakt met het omzetten van de voorlopige in de definitieve monumentenlijst. De Markt te Aalten werd het eerste beschermde dorpsgezicht van Gelderland. Dit historisch gebeuren yond plaats op 12 mei 1966. Ret lag voor de hand dat niet iedereen hier erg mee zou zijn ingenomen. Men was zo vertrouwd met

het dorpsbeeld dat men er wei afstand van wilde doen. Toch is het goed de eigen woonplaats eens door andermans ogen te zien. In de toelichting bij de beschikking tot aanwijzing van het beschermde dorpsgezicht lezen we: "De Markt te Aalten is gelegen ten noorden van de Nederlands Hervormde Kerk, een pseudobasiliek, die in de 15de eeuw gebouwd werd tegen een romaanse tufstenen toren, dagtekenend uit de 12de eeuw. Het langwerpig plein kan als een waardevol historiscli ste debouwkundig element worden aangemerkt door zijn Zigging ten op zichte van

de monumentale dorpskerk en de straten in de kern van Aalten, waaronder de Landstraat, de Haartsestraat en de Kerkstraat. Voorts vormen de hoogteverschillen in de kom van het dorp, die de Markt en de kerk in relatie tot de omliggende straten tot een interessant ruim telijk gegeven maken, een verrijkend element. Bij het ervaren van deze niveauverschillen, speelt de bebouwing die gelegen is op de grens van "hoog en laag" tussen de Markt en de ten westen hiervan lopende Landstraat een belangrijke rol. In tegenstelling tot de in sterke mate gemoderniseerde

panden in de omliggende straten, bezitten die aan de Markt vrijwel nog aile een 19de-eeuws karakter. Ofschoon sober van architectuur, verlenen zij de Markt, ondanks de van weinig fantasie getuigende moderne bestrating, een cachet de aan de zuidzijde van het plein gelegen kerk waardig, "

Tot zover "Aalten door andermans ogen". In 1966 was de kentering daar en kon aan een ander "Marktplan" worden gedacht. In 1971 verscheen het eerste deeltje van "Aalten in oude ansichten". Bij het aanbieden van het eerste exemplaar meende ik te moeten pleiten voor het afsluiten van de Markt voor het verkeer, voor een passende bestrating en beplanting en het plaatsen van lantaarns en een bank, zodat de Markt van Aalten een rustpunt kan zijn voor de mens en niet voor de automobiel. Binnenkort starten de werkzaamheden aan de Markt, gaat het museumpand in de steigers en "Aalten in oude ansichten deel 2" op de pers.

Beschouwt u dit boekje als een bescheiden bijdrage aan het Monumentenjaar 1975. Moge het Aalten, de Oudheidkamer en dit boekje goed gaan.

1. Vreemdelingen die vanuit Bocholt Aalten binnen kwamen, zagen dit beeld van de Dijkstraat. Links staat het statige "Beekhuize". Anton Driessen, een uit Bocholt afkomstige ondernemer, liet het huis bouwen toen hij zich, samen met zijn broer Joseph Driessen, in Aalten vestigde. Dat was in 1826, nadat zij in dat jaar toestemming hadden gekregen hun in Bocholt draaiende bombazijnfabriek naar Aalten over te plaatsen. Anton stichtte in de Dijkstraat een handweverij en -spinnerij die rond 1855 op de stoommachine overschakelde. Dichter bij het dorp woonde in dezelfde straat zijn neef, Heinrich Driessen. Ter onderscheiding werd Anton "d'n achtersten Dreessen" genoemd. Op deze afbeelding uit 1875 zien we de rooms-katholieke kerk nog aan de linkerkant van de straat staan.

2. Het heeft de parochie van de Roorns-Katholieke Kerk in Aalten lange tijd niet meegezeten. In 1799 werd toestemming verleend in Aalten weer godsdienstoefeningen tc houden, nadat men nagenoeg twee eeuwen was aangewezen op de "Kruiskapel", honderd meter over de grens op Pruisisch gebied, waar men heimelijk naar toe trok. In 1790 werd een gedeelte van het oude "Reijgershuis", nu Kerkstraat 19-21, door de bewoner, Bernard Meijerink, afgestaan en a1s kerkgebouw ingezegend. Enige jaren later kocht kerkmeester Lambertus Wamelink een huis met schuur op de p1aats waar nu de apotheek, Kerkstraat 15, staat. Met het groeien van de parochie werd dit kcrkgebouw snel te klein. Met Sint-Nicolaasmarkt, die met een kerkdienst begon, was de toe1oop soms z6 groot dat men zelfs buiten in bittere kou de kerkdienst bijwoonde, In 1859 werd de "Waterstaatkerk" in gebruik genomen, waarvan nevenstaande opname na de brand in 1893 werd genomen. Met bolhoeden op zien we de heren Driessen; de dames zijn de gezusters Dora en Anna Vultink, later gehuwd met respectievelijk de heren Kothuis en Bijen.

3. Het gebouw stond waar nu de tuin is van het pand Dijkstraat 2. In mei 1893 brak brand uit in de Kerkstraat. Bij een harde wind was men met de beperkte middelen waarover men beschikte aan het blussen en "nathouden". Plotseling steeg rook op uit de toren aan de overzijde. De brandweer stond machteloos bij zo'n grotc brand. Op deze plaat zien we de brandmeesters in later tijd, rond 1924. Zittend, van links naar rechts: F.H. Somsen, smid Landstraat; H.J. Vreede, meubelhandelaar Landstraat; H. Navis, commandant, hoofd twecmansschool Barlo, Landstraat, hoek Markt; Jos. Driessen, firmant, Landstraat en J.W. Buessink, smid Peperstraat. Staande van links naar rechts: G.W.J. van ' Lochem, smid Landstraat; W. te Gussinklo, firmant; boven hem G. Buesink, smid Kattenberg; A. Beernink, bloemist Dalweg; boven hem J. Leerink, manufacturier Kerkstraat; G. Breekveldt, manufacturier Peperstraat; boven de commandant G.J. Lindehovius, kruidenier Landstraat; Th. v.d. Schoot, aannemer; B. Rathmer, cafehouder; H. Berendsen, slager Landstraat; A. van Gelder, veehandelaar en J. Lammers, molenaar Molenstraat.

4. Rond de eeuwwisseling bestond het blusmateriaal uit .ieen aanjager, een slangenwagen, drie groote spuiten, twee kleine spuiten, zes zeer kleine spuiten, brandhaken, drie brandladders, twee zeilen, vijfenzeventig emmers en zes brandtonnen". De brandtonnen stonden altijd gevuld op de Markt paraat. In 1930 kwam een motorspuit en in 1937 vierde men het jubileum. Zittend van links naar rechts: A. Kempink, timmerman op 't Rot; H.Obbink, Dijkstraat; G. Brethouwer, textielhandelaar Prinsenstraat; H. Tilbusscher, commandant; R. Rolman en W.H.J. Lammers, kruidenier "Onder de Linden" Hogestraat. Staande van links naar rechts: J. ten Have, molenbouwer Varsseveldsestraat; W. Vaags, bakker Haartsestraat; H. Somsen, smid Landstraat; G. Breekveldt, manufacturier Peperstraat; H.E. Buesink, W. Leuven, cafehouder en schilder Landstraat; J. Wikkerink, "Oom Jan", aannemer Patrimoniumstraat en H.J. B uessink, smid Peperstraat.

5. Op de splitsing van de Kerkstraat en de Landstraat stond het cafe van B.l. Rathmer. Het pand bevatte een cafe, een bakkerij en een exports1agerij. Boze tongen beweren dat het "nathouden" door de brandweer bij de brand in J893 niet alleen buiten maar ook in het cafe werd bedreven. Op deze opname van rond 1915 ziet u de gehe1e familie Rathmer voor het grote huis staan. Links daarvan ziet u het oude kostershuis van de roorns-katholieke koster Vultink, in 1929 verbouwd door de weduwe H.T. Kothuis-Vultink en haar zoon H. Kothuis, kapper.

i

563

6. Door de verzekeringsmaatschappij werd een bedrag van f 26.000,- uitgekeerd, een goede start voor een nieuw kerkgebouw. In februari 1894 werd grond aangekocht in de Dijkstraat, aan de overzijde van de afgebrande kerk, en wei van Herman Driessen en van de hervormde diaconie. Onder leiding van architect A. Tepe werd een nieuw gebouw ontworpen. De bouw hiervan werd aangenomen door H.W. Koelman en P. Lelyvelt voor een bedrag van f 34.675,-. Het kruis van de afgebrande kerk, dat eerder ook al op het kleine kerkgebouw in de Kerkstraat had gestaan, werd ook nu weer achter op de kerk geplaatst. In 1895 werd dit kerkgebouw ingewijd en enige jaren later werd deze foto genomen.

R. Kath. 1i:erk Aalren.

V.ttl". I r ??? a Gtb e, CO' "8 ???. Aa'tf~.

Or ??? -llloR,~ ????? &.oorl'ooot ??? _z_'. No. 5~3.

7. Hier hebben we een opname van het interieur van de kerk. Rechts staat het beeld van H. Helena, patrones van de kerk en de parochie Aalten. De petroleumlarnpen zien we links en rechts aan de pilaren. In 1943 werden de beide klokken in de toren, indertijd geleverd door de gebroeders Ede1braak te Gescher, door de Duitsers meegenomen. Op zondagmiddag 28 januari 1945 vielen er bommen van geallieerde vliegtuigen in de Dijkstraat. De pastorie werd verwoest en het kerkgebouw werd ernstig beschadigd. Pastoor Chr. van Rooijen, de huishoudster en een Duitse onder-officier kwamen daarbij om het leven. In 1952 werd de wederom herbouwde kerk ingewijd.

8. Hoewel deze opname nog niet zo oud is, mag hij niet ontbreken. We zien het klooster, maar ver daarvoor het woonhuis van "den veursten Dreessen", Johan Heinrich Josef Driessen, kortweg Heinrich. Hij was firmant van "Peter Driessen en Sohn" en bouwde, in dezelfde periode als de andere Driessens, een katoenhandspinnerij aan de Hogestraat. Thans is er een boomkwekerij op die plaats. In 1859 brandde dit bedrijf uit. Een in Leiden aan de grond geraakte spinnerij, van de firma De Heijder en Co., werd overgenornen en door zoon Louis, die vakkennis in Engeland had opgedaan, voortgezet. Heinrich stierf in 1879. Het woonhuis van "den veursten Dreessen" kwam aan de kerk, waarna het als klooster in gebruik werd genomen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek