Ammerzoden in grootmoeders tijd

Ammerzoden in grootmoeders tijd

Auteur
:   J.A. Plas
Gemeente
:   Ammerzoden
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5403-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ammerzoden in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Dit boekje , samengesteld op verzoek van de uitgever, gunt u een kijkje in het leven van de inwoners van Ammerzoden en Well, .in grootmoeders tijd". Hoewel veel- persoonlijk - fotomateriaal over Ammerzoden door oorlogsgeweld in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog verloren is gegaan, is er gelukkig ook veel behouden. Verschillende foro's van Ammerzoden en Well zijn al gepubliceerd, met name in de door de Europese Bibliotheek uitgegeven serie fotoboekjes "in oude ansichten" en "Kent u ze nog ... de Ammerzodenaren". Uitgangspunt van dit fotoboekje is het bezige en bedrijvige plattelandsleven in tegenstelling tot het verstilde en veelal geromantiseerde beeld dat we kennen van de oude ansichten.

In de dorpen Ammerzoden en Well was volop bedrijvigheid, zoals op de steenoven in Well en in de zuivel- en koekfabrieken in Ammerzoden. Velen verdienden de kost met het vlechten of verhandelen van manden en het inmaken en venten van groente. De boeren waren het land aan het bewerken, maar niet als enigen; veel dorpsbewoners hadden voor eigen gebruik een stukje land waarop aardappelen en groenten werden geteeld. Met name in de oogsttijd was men druk doende om de gewassen op tijd binnen te halen. De kinderen zaten op school, hielpen thuis mee om enkele centen bij te verdienen - in de zomervakantie uien pellen - of speelden buiten.

Bij afwezigheid van radio en televisie vermaakte men elkaar. Er was dan ook een rijk en gevarieerd verenigingsleyen met zangkoren, rnuziek- en toneelverenigingen, leesgezelschappen etc. Vele gelegenheden werden door de Ammerzoden- en Wellenaren aangegrepen om feest te vieren zoals (koninklijke) jubilea, intochten van bijvoorbeeld een nieuwe burgemeester, successen van verenigingen en herdenkingen. Ammerzoden kende ook een groot aantal cafes en verlofzaken waar menig sterk verhaal ontstond en vooral ... groeide. De meeste verenigingen hadden een stamcafe waar vergaderingen, repetities en verenigingsfeesten werden gehouden: de zogenaamde teeravonden.

Uit de beschikbare foto' s zi j n achtendertig foto' s geselecteerd waarbi j rekening werd gehouden met hetgeen reeds in eerdere uitgaven is verschenen. De voornamen van de personen op de foto's zijn indien mogelijk vermeld volgens de roepnaam. Bij de dames is de achternaam van de -latere - echtgenoot tussen haakjes bijgevoegd. Wij danken allen die hun medewerking verleend hebben aan de totstandkorning van dit boekje door de nodige infermatie te verstrekken, hetzij door het beschikbaar stellen van foro's, in het bijzonder Wiek van Doornmalen en Marie van Geffen-van Son.

J.A. Plas S.E.M. van Doornmalen

1. Op deze ansicht ziet u een aantal markante gebouwen van Ammerzoden. Linksboven, aan de rechterkant, het gemeentehuis, met iets verderop het postkantoor. Het gemeentehuis van Ammerzoden was vrijwel gelijk aan de vooroorlogse gemeentehuizen van Kerkwijk en Hedel. Aile drie werden in de jaren tachtig van de negentiende eeuw gebouwd. Dit is niet verwonderlijk als men bedenkt dat de drie gemeenten in deze jaren bestuurd werden door dezelfde burgervader: Uitenhage de Mist (1863-1900). Tegenover het gemeentehuis staat cafe De Kroon van Jan van Zeelst.

De middelste foto boven toont de roorns-katholieke kerk omstreeks 1900, met rechts nog net een stukje van de boerderij met bierhuis De Arend, ten tijde van deze foto nog voorzien van een rieten dak.

Daarnaast, rechtsboven, de hervormde kerk, gedeeltelijk ruine. De kerk was begin zestiende eeuw uitgebreid en in 1672 bij de komst van de Franse legers verwoest. Nadien richtte de kleine Nederlands Hervormde Gemeente van Ammerzoden het koor, dat behouden was, in als kerk.

Linksonder het in 1891 gebouwde doktershuis, bewoond door dokter Koning en sinds 1916 door dokter Plas, en de openbare lagere school. Het schoolgebouw werd in 1867 in gebruik genomen. Na verbouwingen in 1883, 1893 en 1904 is het tot 1945 in gebruik geweest. Tot 1912 was het een gemengde openbare school, daarna een openbare jongensschool en pas sinds 1933 een bijzondere roorns-katholieke jongensschool.

Tot slot, rechtsonder, kasteel Ammerzoden, daterend van de eerste helft van de veertiende eeuw, in 1590 gedeeltelijk door brand verwoest en in de jaren na 1600 geleidelijk hersteld. Nadat het kasteel tot 1873 door verschillende adellijke families bewoond was geweest, kocht de rooms-katholieke parochie van Ammerzoden het kasteel met bijbehorende goederen en rechten van baron Arthur de Woelmont. De gelden hiervoor werden geleend van het bisdom 's-Hertogenbosch, onder voorwaarde dat in het kasteel een aantal zusters Clarissen zich mochten vestigen. De zusters lieten het kasteel in 1893-1894 verbouwen - onder leiding van architect Groenendaal die ook de roorns-katholieke kerk bouwde - en plaatsten een grote kapel tegen de westgevel. Later karakteriseerde de Ammerzodense pastoor Trienekens (1917-1944) de verbouwing , .uit oudheidkundig standpunt als een daad grenzende aan vandalisrne". Het kasteel heeft van 1876 tot 1945 dienst gedaan als klooster.

2. De oudste overgeleverde schoolfoto van de openbare lagere school te Ammerzoden. De foto is nog voor de eeuwwisseling genomen, op 10 mei 1899.

Achterste rij , van links naar rechts: Koos van Doornmalen Mz., Anna (Blonk) van Hemert Ad., onbekend, onbekend, Drika (Vink) van Doornmalen Md., Cato (Goossens) van Run Ld. en een onbekende.

In de tweede rij staan: juffrouw Clarijs, Pauke (v.d. Schoot) van Geffen Jd., Dilia (Groeneveld) Krijgh Jd., Kaat (Netten) Westervoort, onbekend, Pietje (v.d. Oord) van Geffen Jd., Sjaan Ivens en meester Klop.

De derde rij: Gerard van Zeelst Wtz., Koosje (v .d. Oord) van Run Ld., Riek van Hemert Ad., Grietje (Smits) van Hemert Ad., Antje (Jansen) v.d. Schoot Jz. en Johan v.d. Schoot Jz.

Knielend in de vierde rij: Adriaan v.d. Schoot Jz., Jan van Zeelst Wtz., Staas van Diggelen, Willem van Diggelen, Willem v.d. Schoot Jz. en Roelof van Run Lz.

Op de voorgrond zitten: Roelofvan Zeelst Wtz., Gijs Goesten Az., Johan van Diggelen, Anna van Hemert Ad., Willem van Hemert Az. en Willem van Run Lz.

3. In 1902 organiseerde meester Van Lint, toenmalig hoofd van de openbare lagere school, voor de eerste maal een dorpskinderfeest tijdens de schoolvakantie. Voor het feest schreven 38 kinderen zich in. Op slechts een viertal na de den zij allen mee aan een grote vliegerwedstrijd op 30 september, onder het belangstellend oog van hun broertjes en zusjes en soms van hun ouders.

De wind was zo gunstig dat volgens een berichtje in de Provinciaal Noord-Brabantsche en 's-Hertogenbossche Courant er enkele zo hoog en ver stonden dat van, .verrekijker en automobiel moest gebruik gemaakt worden om den stand te onderzoeken". Na afloop van de wedstrijd werden de prijzen uitgereikt.

Met begrip voor het kinderhart werden er maar liefst 14 prijzen uitgedeeld. Voor de hoogststaande vlieger: 1 Jac. van Doornmalen, 2J. van Zeelsten 3 G. van Keulen. Voorde grootstevlieger: 1 H. Hoskam, 2J. van Offerenen3 D. Verlouw. Voor de aardigste vlieger: 1 J. Aben, 2 A. van Beers, 3 St. Muskens en 4 Ant. Aben. Voor het duikelen met de vlieger: 1 A. van Doornmalen. En tot slot voor de verststaande vlieger: 1 J. van Zeelst, 2. M. van Dulmen en 3 W. van Hemert.

Tot slot van de wedstrijd werd op het bordes van het gemeentehuis een groepsfoto genomen. De man met de zwarte bolhoed linksonder op de foto is Wout van Zeelst, uitbater van cafe Maas en Landzicht aan de Maasdijk. Rechts staan de onderwijzers Deijnen en Van Lint.

4. De openbare jongensschool te Ammerzoden. Op deze foto van 16 maart 1927 ziet u groep Ill. Vanaf ongeveer 1910 tot aan de jaren dertig werden de schoolfoto's niet per klas gemaakt maar per groep. De kinderen werden zoveel mogelijk per gezin, alfabetisch op achternaam, bij elkaar gezet. Dit had het voordeel dat als er meer kinderen uit een gezin op school zaten, de ouders slechts een foto hoefden te kopen en niet van elke klas waarin hun kroost zat. Voor de kinderrijke gezinnen van voor de oorlog niet onbelangrijk.

In deze jaren maakte men ook om de drie jaren schoolfoto's. Op nevenstaande foto de achternamen die beginnen met de laatste letters van het alfabet. Omdat het hier groep III betreft wil dit zeggen dat er in 1927 drie schoolfoto's zijn gemaakt.

In de bovenste rij ziet u , van links naar rechts: meester Tegelaers, Jan Verhoeven Chrz., Jo Verhoeven Chrz., Gerard de Rouw Mz., Theo Wolfs Wz., Ad de Vet Jz., Martien van Wordragen Rz., Wout de Rouw Hubz., Ad Goesten Jz., Antoon Vugts Hz., Harrie van Wordragen Adrz., Johan de Wit Adrz., juffrouw v.d. Weijden en juffrouw Dikmans.

De tweede rij: Jo van Vugt Thz., Gerard Vogelaars Az., Harrie v.d. Yen, onbekend, Wim Wolfs Wz., Martien Verhoeven Chrz., Roelof de Wit Rz., Friedus Stelt, Antoon Verlouw Az., Frans Tegelaers en Wil Tegelaers. De derde rij: Wout van Zeelst 1z., onbekend, Hannes de Wit, Henk Vogelaars Dz., Wout van Tiel Wz. en Johan de Rouw Hubz.

Op de onderste rij zitten: Johan de Rouw Mz., Johan de Louw Gosz., Antoon Verlouw Hz., Gerard Verlouw Hz., 1an v.d. Schoot Johz, en Wim v.d. Oord.

5. De honderdjarige herdenking van de bevrijding van het Franse juk werd in 1913 in Ammerzoden en Well uitbundig gevierd. Een belangrijk onderdeel van de feestelijkheden vormde een stoet praalwagens waaraan door de inwoners veel aandacht was besteed.

Deze foto werd gemaakt voor cafe De Kroon op de hoek van de Voorstraat met de Schoolstraat, nu Van Milstraat geheten, te Ammerzoden. Links ziet u het schip "Scheveningen", genoemd naar de plaats waar de prins van Oranje, de latere koning Willem I, voet aan wal zette. Op de boot zijn te herkennen, Van links naar rechts: Louis v.d. Krabben, schipper Johan v.d. Leeden, schipper Willem van Tiel, Theeuw van Dulmen, Vos uit Hedel (die tijdens de bietencampagne in het najaar controleur was bij de weging, aflevering en verscheping van de aangevoerde peeen), de kastelein van Maas en Landzicht Wout van Zeelst, schipper Piet v.d. Oever, cafehouder en veerman Willem Roeters en Martien de Raad.

Bijna allen waren zij door woning en werk verbonden met de natte elementen: de Maas of de inhoud van de fles. Op de rechter wagen staan naast voerman Herman van Duijnen de Wellse bakkers de gebroeders Wout en Lies Lam en Christ van Duijnen. Op de voorgrond de veldwachters Van Offeren en Schreurs.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek