Beelden uit Gamerens verleden

Beelden uit Gamerens verleden

Auteur
:   J.N.A. Groenendijk
Gemeente
:   Kerkwijk
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6462-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Beelden uit Gamerens verleden'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

14 De dijk en bakkerij Van Zuidam

De stoep naar de dijk, een opname van rond 1910, maar genomen na de foto op de omslag. Op deze foto heeft het huis rechts al een pannendak en de rieten kap van het cafe van Chris van Eck is eveneens vernieuwd.

In de hoek tussen de stoep en de dijk stond eeuwenlang een boerderijtje waar onder meer leden van het geslacht Donker woonden. In 1890 begon Jan Vroeg van Zuidarn, de uitgever van deze kaart, hier een bakkerij. Later werd de bakkerij gedreven door Louw van Zuidam en Arie Monster. Daarna was De Kloe Elektro er gevestigd.

Half achter de bakkerij is herkenbaar het cafe van Chris van Eck en rechts daarvan de erbij horende schuren. Op de plaats van de tweede schuur - voor de hooiberg - zallater de winkel van Gijs van Lit worden gebouwd. In het kleine witte huisje woonde

Louw van Steenbergen en in het meest rechts gelegen huis Arie van Tuyl Azn. Deze laatste had er een boekwinkel en was tevens agent voor de Holland-Amerikalijn. In 1923 verhuisde hij naar Amsterdam waar hij de leiding had over een blindeninstituut. Later had Roelof van den Oever hier een winkel.

Daarnaast (niet op de foto) was in de zeventiende eeuw eveneens een Herberg - De Kroon - gevestigd waar, zo blijkt uit oude rekeningen, het dorps- en kerkbestuur vaak vergaderden.

Louw van Zuidam staat in het midden voor zijn bakkerij.

~roet uit qamerell

.,

(

?? .t

15 De stoep naar de dijk met opmerkelijk bezoek

Ongeveer veertig jaar nadat de vorige opnarne was gemaakt, legde Mijntje van Wijk-de Kloe in februari 1955 op dezelfde plaats een opmerkelijke bezoeker van het dorp vast op de gevoelige plaat. Ieder jaar in de winter kwam een schaapherder uit Drente, die met zijn kudde door het land trok, in Gameren. De kudde weidde in de uiterwaard en de schaapherder sliep buiten tussen zijn kudde. Niet iedereen was daarmee overigens

gelukkig; de schapen Hadden "rotkreupel" en inwoners waren bang voor besmetting van hun eigen schapen. Bij naar het schijnt zijn laatste bezoek werd hij ziek en werd naar de smederij van Nieuwenhuizen gebracht. De dokter liet hem vandaar naar het ziekenhuis in Den Bosch brengen.

Links naast de schaapherder staat een van de zonen van Kees Grandia.

16 Ret cafe op de dijk

Wij bevinden ons nog steeds op dezelfde plaats, maar nu op de dijk. De opname is uit 1935 en genomen richting kerk. Rechts de winkel van Gijs van lit met in de deuropening Dit van Lit-van Eck. Op de dijk staat cafehouder Chris van Eck (met het witte overhemd) bij zijn auto. Achter hem in de witte schilderskiel Willem Jan van Utrecht. Links de bakkerij van Louw van Zuidam, eerder Jan Vroeg van Zuidam. Daarvoor loopt Francijn van Utrecht op weg naar school.

Het cafe in de vorm waarin het nu nog aanwezig is, werd gebouwd in 1806 zoals blijkt uit een gevelsteen. De eerste vermelding van een huis op deze plaats dateert van kort voor 1 700, een tijdstip dat overeenkomt met de ouderdom van nu nog onder het cafe aanwezige kelders. Vanaf 1705 wordt als herbergier en bakker vermeld Peter [ansz van Oosterwijk. Met uitzondering van een korte peri ode tussen 1 759 en 1 769, als de chirurgijn Johannes van den Bosch en de belastinginner [urriaan Hijnes eigenaar zijn, oefenen de Van Oosterwijks hier het beroep van bakker en herbergier uit tot in de negentiende eeuw. Zij behoorden tot de heel kleine groep katholieke inwoners van Gameren; meestal waren dit bakkers en herbergiers. In 1829 trouwt Anna Maria van Straaten, de weduwe van kastelein Peter van Oosterwijk, met bakker Godefridus Tabbers uit Zaltbommel, die de herberg overneemt. In de periode dat Peter van Oosterwijk en GodefridusTabbers de herberg drijven, is in de schuur

naast het cafe een aardappelsyroopfabriek gevestigd. Gedurende ruim vijftien jaar heeft het huis een andere functie dan cafe gehad. In 1907 krijgt Hendrik van Kuijl toestemming om er een smidse te bouwen. De smidse was gevestigd in de schuur naast het huis en de tweede schuur deed dienst als kolenbergplaats. In de jaren twintig geeft Chris van Eck het huis weer de oude bestemming. In 1924 verbouwt hij de rechter schuur tot woonhuis en winkel waar Gijs van Lit zijn bedrijfbegint. Het cafe wordt na hem gedreven door zijn schoonzoon Catrinus Donker en dochter Aaltje van Eck.

17 De hervormde kerk

De kerk van Gameren is waarschijnlijk gebouwd in de veertiende of vijftiende eeuw. Toen de Spanjaarden in 1574 Zaltbommel belegerden en onder meer in Gameren gelegerd waren werd de kerk zwaar beschadigd. In de eeuwen daarna vonden regelmatig herstelwerkzaamheden en soms gratere verbouwingen plaats. Op de prent van Hendrik Spilman (± 1 735) is te zien hoe een deel van een zijmuur nog wel aanwezig is, maar dat het achterdeel van de kerk niet is herbouwd. Ook deze foto van rand

192 0 toont het beeld van een kerk die deels is ingekort. Verder wijken de ramen in de achtergevel qua stijl af van die in het zijgedeelte.

Tussen de kerk en de bakkerij van Jan Vraeg van Zuidam is het oude gemeentehuis van Gameren zichtbaar.

De kerk was voor de Reformatie gewijd aan de H. Martinus en had drie vicari en. Een vicarie was een recht dat was verbonden aan een altaar en een stuk grand; uit de opbrengsten werd onder meer de opleiding van priesters en later dominees betaald. De Sint Jacobs vicarie, de Sint [ohans vicarie en het vicariaat van Sint Nicolaas en de Heilige Maagd waren eigendom van de Heren van Gameren. Aan de laatste vicarie was een stuk grand verbonden in de Bulken, genaamd Ons Lief Vrauwen hoofken. Aan de Ridderstraat lag ten westen van het Dijkschrijversland de Sint Ianshof vrijwel zeker het aan de Sint [ohans vicarie verbonden stuk land. Het perc eel behoorde lang aan de Hervormde

Kerk; na de Reformatie werden de vraegere vicariegranden en andere geestelijke goederen eigendom van de pratestantse kerken.

De laatste katholieke pastoor in Gameren was Johannes Storm; in 1568 verklaart hij dat Dirck van Haeften, de Heer van Gameren, een geus is. In 1571 wordt over deze Johannes Storm zelf echter gezegd dat hij kinderen heeft bij zijn dienstmeid. Koster en schoolmeester is dan Gerrit Dircksz van Culenborch, die tevens herbergier is.

Na de Reformatie deelde Gameren lang een predikant met Tuil. In 1642 kreeg de gemeente een eigen predikant, Abraham Huysinghius, die in 1649 vertrak naar Deurne.

18 De hervormde kerk

De kerk gezien vanaf de Del voor de verbouwing in 1903 waarbij onder meer de steunberen verdwenen. Links het oude gemeentehuis en tussen de kerk en het gemeentehuis de trap naar de dijk.

De toren werd gebouwd in 1786 en verving een op het dak van de kerk staande klokkestoel (zie de tekening van Spilman bij nummer 17).

Nadat de nieuwe toren was gebouwd vroeg de schoolmeester Gijsbert Iansz van de Werken om het klokketouw te mogen bedienen vanaf de begane grand. Dit werd echter afgewezen en hij moest deze taak uitvoeren vanaf de benedenste zolder in de toren.

In april 1945 werd de toren opgeblazen door de Duitsers. De kerk werd daarbij zodanig beschadigd, dat besloten werd tot nieuwbouw. Als noodkerk functioneerde enkele jaren het latere dorpshuis aan de Beemstraat. In 1954 werd de nieuwe kerk op de Del in gebruik genomen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek