Berg en Terblijt in oude ansichten

Berg en Terblijt in oude ansichten

Auteur
:   H.G. Duijzings
Gemeente
:   Valkenburg aan de Geul
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5664-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Berg en Terblijt in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

15. Boerderij Voncken - Vilt.

Het oudste gedeelte van de boerderi j, uiterst links, stamt uit de zestiende eeuw. Op deze foto is dit deellinks van de linkerpoort - kippenhok en erboven is de graanzolder. Vroeger was dit het woonhuis. Er is een eeuwenoude sluitsteen met het jaartal1590. De rest van het gebouw is van later datum. Er zijn twee grote poorten, die beide toegang geven tot een binnenplaats, de linker met mesthoop! Twee binnenplaatsen zijn niet gebruikelijk bij een Limburgse boerderij. Tussen deze twee binnenplaatsen ligt het latere woonhuis. De hoeve werd sinds het begin van de 1ge eeuw bewoonddoor de familie Huyds. Het oudst bekend zijn de ouders van Hendrik Antoon Huyds, de eerste van de familie die in deze boerderij geboren is, en wel op 28 augustus 1841. Hij trouwde op 5 april 1877 met Maria Anna Ernon. Zij overleed in 1925. Een van hun dochters, Virginie Huyds, trouwde in 1919 met Jozef Voncken uit Schimmert. Virginie overleed al in 1929. De familie Voncken bewoonde de hoeve tot 1962, nadat de (schoon)ouders even verderop aan de Rijksweg een nieuwe boerderij hadden gebouwd, de thans nog bekende boerderij Huyds.

Boerderij Voncken kreeg in 1962 nieuwe eigenaars, die een gedeelte gesloopt hebben en in het resterende deel een sauna inrichtten.

16. Waterput- Terblijt.

In 1904 zouden Berg en Geulhem een waterleidingnet hebben, nadat in Geulhem aan de Wolfsdriesweg een pompstation en op de Wipperse he ide een watertoren waren gebouwd. Voor die tijd was men voornamelijk op Geul- regenwater aangewezen en natuurlijk op de bekende waterputten waarvan er bijna in elk dorp in het Mergelland enkele te vinden waren. Ondanks de komst van de waterleiding zouden de putten nog lang dienst doen. Uit de put kwamen vooral de vrouwen overdag water halen en hier werden ook de laatste nieuwtjes en roddelpraatjes uitgewisseld.

Maar behalve "nieuwscentrum" was de put ook vergaderplaats. Want's avonds kwamen de mannen er bijeen en bespraken allerlei kwesties, Hier werden problemen opgelost, maar soms ook nieuwe gemaakt. De voetbalwedstrijd van de vorige zondag werd uitvoerig becommentarieerd en daarna de opstelling van het elf tal voor de volgende zondag gemaakt. Raadsbesluiten werden gezamenlijk genomen en anderen en de politiek werden bekritiseerd. Men was het zelden met elkaar eens bij de put en toch was men eensgezind als dat nodig was. Kortom, de waterput had een sociale functie die nauwelijks overschat kan worden.

Er stond een put aan de Grote Straat in Berg, bovenaan bij de markt; ook aan de andere kant van deze straat, waar rechtsaf de weg naar Geulhem gaat, was een put. Verder een in Terblijt aan de Lindenstraat. De put op de foto stond in Terblijt aan de Muntweg, schuin tegenover Boerderij- Vrosch.

In Vi It was er een put aan de Rijksweg tegenover de Leystenstraat. Grote boerderijen, zoals de boerderij van de familie Maessen en Vilterhof, hadden een eigen waterput.

Direkt na de Tweede Wereldoorlog werden de waterputten nog korte tijd massaal gebruikt, toen de watervoorziening via het leidingnet gestoord was.

17. Lijkweg - Vilt.

De Lijkweg is het verlengde van de Geulgracht die via de Houthemerberg eerst stijgt. Op het hoogste punt ongeveer staat een bank vanwaar men een prachtig uitzicht heeft over Broekhem (Valkenburg) en het Geuldal. Vanaf dat punt gaat de landweg steil naar beneden. Dit is de Lijkweg, een naam die al eeuwenoud is en herinnert aan de tijd dat een gedeelte van Yilt nog gemeente en parochie Houthem was.

Dat was het noordelijk gedeelte van de Rijksweg vanaf de Cauberg tot aan het kruispunt Yilt en de Geulgracht. Voor rouw- en trouwdiensten moesten de bewoners daarvan naar de kerk van Houthem. Men moest dus bij een begrafenis met lijkkist en familie en verdere deelnemers - te voet! - via deze weg de lange afstand naar Houthem afleggen. Vandaar heeft deze weg reeds eeuwen geleden de naam Lijkweg gekregen.

Mensen die het weten kunnen, beweren dat de man op de bank wei eens Sjang Voncken zou kunnen zijn, die in de Geulgracht woonde.

18. Watertoren - Geulhem.

In het begin van de twintigste eeuw kregen Valkenburg, Houthem en Meerssen de kans om aangesloten te worden op het waterleidingnet. Dat was toen een zaak van particulier initiatief. De heer Bouscholte uit Den Haag maakte daar werk van, door eerst grond te kopen op de Wipperse heide tussen de huidige sportvelden en Geulhem.

Op deze hoogte zou de toren komen, in het dal in Geulhem het pompstation, dat het water uit de grond omhoog pompte naar de zestig meter hoger gelegen toren, die in 1905 gereed kwam. Niet veellater werd in de toren nog een reservoir gebouwd - een grote fles - waardoor de druk op het water nog groter werd. De toren had zes verdiepingen, waarvan de derde tot en met de vijfde gevuld werden met de "waterfles". Deze foto is in zoverre uniek, dat er nog geen fles in te zien is, waaruit we kunnen afleiden dat ze nog stamt uit 1905.

De bouwkosten van de watertoren in 1905 bedroegen f 9424,96. Hij moest - behalve als watertoren - ook dienst doen als uitzichttoren en bene den was er een restaurant. Het geheel werd omgeven door, wat men to en noemde, een Romeins rotspark met terrassen. Dit alles met het oog op de toerist, die toen al Geulhem ontdekt had. De toren mocht tegen betaling beklommen worden. Men had er bij helder weer een schitterend vergezicht tot Aken en Luik.

Na de uitvinding van de radio liet de exploit ant Jeu Lamerichs vanaf zijn hotel aan de Geulhemerweg een leiding leggen door het bos omhoog naar de toren, waarop een luidspreker aangesloten werd. Dit alles werd gedaan door Lambert Habets. Zodoende had men zelfs muziek in de toren!

In de jaren dertig raakte de toren door roest en weersinvloeden in verval. Men maakte een plan om elk jaar een verdieping te restaureren. Men begon in 1939 met de eerste en in 1940 kwam de tweede verdieping aan de beurt. Daarna kwam er van restauratie vanwege de oorlog niet veel meer.

Toen er in 1946 nogal wat materiaalschaarste was, liet DSM zijn oog erop vallen. De familie Bouscholte verkocht het gebouw voor hetzelfde bedrag als de bouw gekost had. De toren werd afgebroken, omdat het materiaal nog bruikbaar was.

19. Geulhem: Geulhemermolen en hotel Berg en Dal.

Deze foto van omstreeks 1900 is genomen vanaf de weg die door het Geuldal van Meerssen naar Geulhem voert. Rechts, met veranda, is hotel Berg en Dal van de familie Heuts, later van Ummels. Achter het hotel komt van rechts de Geulhemerweg naar beneden en draait dan naar rechts aan deze kant om het witte bouwsel met het schuine dak heen. Dat is een stal of schuur die bij de Geulhemermolen hoorde. Links is nog een klein gedeelte van de Geulhemermolen te zien. De weg loopt tussen de molen en de witte schuur door, links van de steile rotswand.

De afgeplatte rotsheuvel schuin tegenover de molen heeft men van oudsher de "Koningsstoel" genoemd. Daar bovenop zou een buitenverblijf van Karel de Grote gestaan hebben. Berust dit aIleen maar op fantasie? Misschien toch niet helemaal. Het is immers een bekend feit, dat Karel de Grote geregeld in Meerssen vertoefde, dat hier eigenlijk vlakbij ligt.

Bovendien noemde men de molen in de zestiende en zeventiende eeuw de "Koningsmolen". Deze zou zelfs stammen van rond 800, de tijd dat Karel de Grote leefde. De oudste schriftelijke vermelding van de molen is in een oorkonde van 1204; ze behoorde toen aan het klooster van Sint Servaas in Maastricht. Na 1300 is lang een familie Van Berghe eigenaar geweest.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek