Berg en Terblijt in oude ansichten

Berg en Terblijt in oude ansichten

Auteur
:   H.G. Duijzings
Gemeente
:   Valkenburg aan de Geul
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5664-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Berg en Terblijt in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

, ,

lalken ~et:g

Geulem

Vivat" Arnst.

"

No. 230I,

20. "De fabriek", Viit.

Dit gebouw, door de oudere Viltenaren nog "de fabriek" genoemd, heeft een bewogen gesehiedenis. Voorwaar geen sueeesstory! In 1916 werd de stoomzuivelfabriek Sint-Rochus gebouwd. Voor in het midden is nog de laad- en losvloer te zien. Links daaraehter was het laboratorium voor melkonderzoek, daaraehter de kaasmakerij voor de zogenaamde fluitekies.

Reehts boven aehter Sint Roehus was de woning van de direeteur, de heer Welters. Ondanks Sint Roehus was dit bedrijf na twee jaar ter ziele. Dat de zaak sleeht ging, werd gei1lustreerd door het feit dat op een vergadering van belanghebbende boeren het idee werd geopperd dat het beeld van de heilige beter andersom kon staan, want met het gezicht naar de straat kon hij niet zien wat er aehter zijn rug gebeurde en ... verkeerd ging.

In 1919 werd het kaasfabriek Sint Roehus. De boeren bleven melk leveren, die door Wiel Heynen met de vraehtauto naar de melkinriehting in Heerlen werd vervoerd. Het oversehot van Heerlen ging weer terug naar Yilt, waar er kaas van gemaakt werd.

Ook dit bedrijf had geen sueees. Daarna kwam er een graanmolen, ook cooperatief, gedreven door ene Van Riet, die nog overgebleven was van de melkfabriek, later opgevolgd door Braakhuis, Ook dit liep niet best en yond spoedig een einde. Het werd "lommelefabriek". Lommele zijn vodden, die hier werden gesorteerd en naar de verwerkers werden vervoerd. Toen dit bedrijf ook niet zo goed liep ...

Later hebben er gezinnen in gewoond, zoals rond 1945 de familie De Vries. Vrij spoedig daarna kwam er een eonservenfabriek ELME (Elbertsen en Metz). In grote letters was de naam op het dak te lezen in afwijkend gekleurde dakpannen. De inwoners van Yilt zaten winteravonden lang appels te sehillen voor de fabriek. Giel Hagebols, die bij ELME werkte, blikte postzendingen voor de Vilter jongens die als soldaat in Indie dienden in. Hagebols, die reehts onder de heilige woonde, was een raseehte Maastrichtenaar en MVV-supporter en bestuurslid van de harmonie. Eind jaren vijftig werd er een autobedrijf in gevestigd, garage Sebregts. Dit was het eerste bedrijf in dit gebouw dat floreerde en zelfs eruit groeide en later verhuisde naar een betere Iokatie.

Men kan zieh afvragen, wat voor toekomst dit gebouw nog heeft. De klok is verdwenen, Sint Roehus ook. Zijn naam leeft nog voort in het Sint-Rochusplein, dat links naast "de fabriek" ligt.

21. Cafe Grispen - Vilt.

Deze foto van omstreeks 1930 toont ons het oude hotel-cafe-restaurant Grispen aan de Rijksweg in Yilt. De eigenaars waren in het dorp beter bekend als Sjo de sjmeed (want hij had naast het cafe ook een smederij) en Bertha. Rechts opzij was er een veranda en aan de voor- en zijkant was een terras, waaraan je als dorstige wandelaar zeker niet voorbij zou kunnen lopeno

Cafe Grispen zou later het verenigingslokaal van de voetbalclub worden. Ret bezoekende elf tal moest zich toen omkleden in de ruimte achter het zijterras, want er waren toen nog geen kleedlokalen op het sportveld. Tegen de tijd dat de voetballers gingen rusten, toog Sjo Grispen met een tas vol thee en vijfentwintig bekers te voet naar het veld om de dorstige voetballers te laven.

De "goede oude tijd" is nog zichtbaar op de foto en de gemoedelijke sfeer nog voelbaar. Is het niet een plaatje?

22. De Schone Poe/.

De Schone Poel was vanouds een van de drie dorpskernen van Berg; de andere twee waren de huidige markt en omgeving en Op de Bies. De Schone Poe! heeft de vorm van de oude Frankische nederzetting van omstreeks 600 en later. Deze had een driehoekige vorm; in het midden was een poel met gras eromheen, geflankeerd door boerderijen. In de drie hoeken leidden wegen naar de landerijen en weilanden.

AIs's morgens het vee uit de stallen werd gelaten, ging het eerst naar de poel om te drinken, werd daarna in een van de hoeken samengedreven en dan door een koeherder naar het grasland gebracht. 's Avonds kwam het vee terug naar de stallen en gebeurde alles weer in omgekeerde volgorde. Het vee bleef's nachts niet buiten, want de boeren wilden zoveel mogelijk mest verzamelen om het land te bemesten.

De Schone Poel werd in de loop der eeuwen gebruikt om drinkwater te winnen voor dieren en mensen en ook voor schrobwater. Ook gebeurde het weI dat de boeren met kar en watervat water kwamen halen voor het vee elders. Zo'n boer liet dan eerst paard en kar achteruit rijden de poel in en vulde dan het vat met duizend liter water door het emmer voor emmer uit de poe I in het vat te scheppen.

Aan de overkant van het water ziet men op de foto de boerderij annex herberg "In gen Os". Hierin werd al omstreeks 1600 herberg gehouden.

In de winter diende de poel het ijsvermaak van de jeugd, die er een glijbaan op maakte, sleetje reed of schaatste. Ook rondom de poel werd er door de jeugd vee I gespeeld, bij voorbeeld .Jitsje".

Begin jaren zeventig werd de poel gedempt. De naam leeft echter nog voort.

BERG EN TERBL1JT.

Aan den schoonen llistorische herberg -In gen

23. Rechts: echtpaar Ubaghs-Cremers.

Ber Ubaghs was timmerman en werkte in zijn jonge jaren bij aannemers- en timmerbedrijf Cremers te Maastricht. Daar leerde hij de dochter van Cremers kennen, Rosa. Hij trouwde in 1900 met haar. Toen begon hij zelf een aannemers- en timmerbedrijf in Yilt aan de Rijksweg, dat later voortgezet zou worden door zijn zoon, Jos (Sjoke) Ubaghs, en diens zonen.

Ber en Rosa bouwden een timmerwerkplaats bij hun woning aan de Rijksweg, waar de firma Ubaghs daarna steeds gevestigd bleef.

Op de foto uit de jaren veertig zijn Ber en Rosa achttien kippen en een haan aan het voeren achter hun huis. Dit is gebouwd in mergelsteen, die uit de grotten van Geulhem afkomstig is. Rechts de mesthoop, een geliefd oord voor de kippen; tussen mesthoop en de woning de zogenaamde sjpronk, een bankje om op te zitten en een enorme regenton met emmer ernaast om water te scheppen.

Opvallend is de kleding van Rosa, die wei uit een ander tijdperk lijkt te stammen, en dat is in zekere zin ook zoo Het is echter allemaal in overeenstemming met de nostalgische sfeer, die het tafereeI in zijn geheel ademt.

Links: gouden bruiloft bruidspaar Ubaghs-Cremers, 1950.

Het moet in die ene week in mei 1950 een drukte zonder weerga zijn geweest bij de families Ubaghs en Duysings in Yilt. In een week kwam op maandag Hub Ubaghs terug als soldaat uit West-Indie , op dezelfde dag vierde de familie de gouden bruiloft van de grootouders Ber en Rosa Ubaghs-Cremers, op zondag vierden Sjang en Mai Duysings-Ubaghs hun zilveren bruiloft, nadat op zaterdag hun dochter Tiny trouwde met Sjeng Paulussen.

De gouden bruiloft en de terugkeer van Hub werden gevierd ... in de werkplaats van timmerbedrijf Ubaghs, waaraan zowat aIle inwoners van Yilt meededen.

Op de foto zitten, van links naar rechts: Sjo en Mai Duyzings-Ubaghs, het gouden paar Ubaghs-Cremers, Sjo en Marieke Ubaghs.

Staande: Jean en daarachter Ber Duysings, Tiny Duysings en Sjeng Paulussen, Harie en Roos VluggenDuysings, Lei en Lisa Schols-Duysings, Hub Ubaghs, Martin Ubaghs, Tonny Duysings, Jean (Kin) Ubaghs en Jef Ubaghs.

24. Hongaars bezoek in Yilt 1954.

In de Geulgraeht, sehilderaehtig verseholen aehter de fruitbomen, woont in 1954 Brigitta Starmans-Thoma met haar man en pleegmoeder. Ze is van Hongaarse afkomst. In de jaren kort na de Eerste Wereldoorlog werden uit het verarmde Hongarije ondervoede kinderen naar Nederland gebraeht om hier aan te sterken. Een van deze kinderen was de toen dertienjarige Brigitta Thoma uit Budaors vlakbij Boedapest, die op het boerderijtje van de familie Coumans (Marie en Sjo) werd ondergebraeht. Ze werd al gauw op zijn Vilts Brigitsje genoemd en raakte bevriend met Viltse kinderen. Ze is inmiddels getrouwd en woont nog steeds in hetzelfde boerderijtje.

Haar moeder, Katharina Thoma, is 70 jaar, haar tante is de 72-jarige Rosa Mayer (door Brigitsje Rosibasl genoemd). Ze stammen af van bewoners van het Sehwarzwald in Duitsland, die vier a vijf eeuwen geleden van Duitsland naar Hongarije emigreerden. Zoals beiden het uitdrukken: , ,De eersten vonden er den Tod, de tweeden den Not en de derde generatie eindelijk das Brot."

De door hun voorouders tussen Donau en Poesta gestiehte nederzetting groeide in de loop der eeuwen uit tot een woongebied van enkele tienduizenden mensen, die hun Duitse taal en Sehwarzwaldklederdraeht in ere hielden. In Buda6rs doorstonden ze twee wereldoorlogen. In de eerste verloor Katharina haar man. Kerstnaeht 1944 vielen de Russen Buda6rs binnen. De Duits sprekende Hongaren werden door de Hongaarse eommunisten niet meer in hun land geduld. Maar vrijwillig vertrokken ze niet. Toen werden ze gedwongen. Ze kregen het bevel dat aIle Sehwarzwald-Hongaren bene den de 65 jaar binnen een uur reisvaardig op het station moesten zijn. Wie weigerde werd naar Siberie gedeporteerd. In veewagens vertrokken op 22 januari 1946 om middernaeht zeven treinen vol bannelingen. Over een reis die normaal anderhalve dag vergt, werd dertien dagen gedaan. Ze leden honger en ontberingen. Na twaalf dagen bereikten ze het Duitse Kitzingen. Tot 1953 leefden de verdrevenen in vluehtelingenkampen. Toen konden beide vrouwen een huis krijgen in Aglasterhausen.

En nu, in 1954, zien zij voor het eerst na vele jaren hun doehter en nieht terug in Vilt. Ze voelen er zich thuis. Dat komt, zeggen zij, omdat het in Brigitta's huis ruikt naar goulash, retesh en paprika en Farkas, de hond, Fani het paard en Cigan de poes Hongaarse namen hebben.

Op de foto: staande Brigitta en haar man Giel Starmans; zittend van links naar reehts moeder Katharina Thoma, pleegmoeder Marie Coumans en tante Rosa ("Rosibasl").

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek