Bergum in oude ansichten deel 1

Bergum in oude ansichten deel 1

Auteur
:   D. Franke en F. de Boer
Gemeente
:   Tytsjerksteradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3565-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Bergum in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Dit boekje he eft als enige pretentie te laten zien hoe Bergum er in het begin van deze eeuw uitzag. Sedertdien is dit hoofddorp van de gemeente Tietjerksteradeel namelijk erg veranderd.

In het Aardrijkskundig Woordenboek van Nederland van P.H. Witkamp (1877) lezen we: .Dorp in de Friesche gemeente Tietjerksteradeel, dat in de vijf wijken Bergumerburen of Groote Buurt, Bergumerdam, het Klooster, Nijestad en Noordermeer is afgedeeld, in 1811 1244, in 18402327 en in 1870 3187 inw. telde, die van het aanpalende Bergurnerheide, Kuikhorne en een deel van Veenwoudsterwal medegerekend. Er zijn 2 kerken, eene voor de Herv. en eene voor de Chr. Geref. Voorts vindt men er het gerneentehuis van Tietjerksteradeel, vele warmoezerijen en boomkwekerijen. In vorige eeuwen vond men hier het Bergklooster, de staten Hillema en het Hooghuis, op welke laatste Menno van Coehoorn zijn beroemde Vestingbouw schreef. Wegens de gunstige ligging aan drie straatwegen en een groot kanaal, zoowel als door de sierlijke huizen in de dorpsstraat, is het thans een even fraai als aanzienlijk dorp."

De genoemde Bergumerheide, Kuikhorne en een deel van Veenwoudsterwal zijn later van Bergum gescheiden en vormen sindsdien het dorp Noordbergum. Vooral na 1945 is het inwonertal van Bergum sterk toegenornen: in 1958 waren het zesendertighonderdenzes en in 1972 zesduizendtweehonderdachtenzeventig inwoners. De warmoezerijen en boomkwekerijen zijn er nog goed vertegenwoordigd. Ook wordt er nog veel aan veeteelt gedaan. Die heeft er trouwens altijd bestaan. Misschien hangt de oude scheldnaam van de Bergumers: "kouwesturten" (=koeiestaarten) daarmee samen. De grote groei van Bergum is vooral te danken aan de na de oorlog gevestigde industrieen. De zuivelfabriek is gebleven en door concentratie uitgegroeid tot een van de grootste van Friesland. Ook de houtwarenfabriek "De Hoop" en het destructiebedrijf van de Nederlandse Thermochemische Fabrieken zijn gegroeid. Na 1945 hebben zich aan het Prinses Margrietkanaal nog diverse bedrijven gevestigd, onder andere scheep swerven, een constructiewerkplaats en fabrieken voor beton, papier, lichtrnasten, stoomketels en staaflijsten. Met de uitbreiding van de bevolking, vooral door rnigratie, is ook het aantal

kerkgenootschappen toegenomen. Tegenwoordig is er een hervormde-, gereforrneerde-, rooms katholieke- en een vrije evengelische gemeente.

Genoot rand de eeuwwisseling de Friese dichter-schrijver Tjibbe Geerts van der Meulen grate bekendheid in Friesland, later, na 1930 kreeg Hendrik J. Bulthuis meer dan landelijke bekendheid door zijn ontwerpen van zeilboten zoals de B.M. (Bergumermeer klasse) en de 16 m2, ook wei de grate B.M. genoemd. De laatstgenoemde is nog steeds een zeer populaire boot.

"Bergum" moet volgens de naamkundigen "op de hoogten" betekenen, Als we naar de ligging van het dorp zien is die naam alleszins verklaarbaar, al moe ten we ons van die .Jioogten" niet te veel voorstellen. Van de lage gronden beneden N.A.P. tussen het Bergumermeer en de Wijde Ee lopen de zandgronden naar het noorden tot omstreeks twee meter boven N.A.P. omhoog. Op die hoge gronden lag tot 1581 bergklooster van de reguliere augustijner kanunniken. Toen moest het op last van de staten van Friesland worden afgebroken. We zien ook in vroeger eeuwen veranderingen:

het klooster, oude staten en stinzen werden afgebroken. Zong Tjibbe Geerts nog van "it beamryk Burgum" (het bomenrijk Bergum), tegenwoordig kunnen we hem dat zeker niet nazingen wat de oude dorpsstraten betreft. Kunnen we bepaalde veranderingen betreuren, aan de andere kant mogen we niet vergeten, dat verandering getuigt van leven. Misschien kijken we met weemoed naar het oude, bekende, wat nier meer is. Laten we ons daarnaast bewust zijn van de noodzaak van leven en verandering en ons verheugen over het Bergum van nu, waar zoveel is, wat er vroeger niet was. Ik hoop, dat vee! lezers het genoegen mogen smaken, dat de herkenning van wat eens was nu te bieden heeft.

Degenen die mij bij de sarnenstelling van dit boekje geholpen hebben zeg ik hartelijk dank.

Literatuur:

A. Algra "De historie gaat door het eigen dorp " II (1956) H. v.d, Vliet "Burgum, Wald- en Wetterdoarp" (1964)

In laatstgenoemde boek vindt u een uitgebreid literatuurlijst.

Draaibrug

Uitg. Gebn. -e, d.. M'ea1en~ Bergum

1. De herberg Vaartzicht omstreeks 1900 met een van de vele stoomboten die vooral op vrijdag passeerden onderweg naar of van Leeuwarden waar het dan veemarkt was. De herbergier was tevens brugwachter (Kromhout van der Meer). Op de achtergrond is alles nog ruim. Later lOU daar onder andere de molen van Aalfs gebouwd worden.

Draaibrug te Bergumerdam

No. -1 "itpve van Gebrs. v. d .. leuleJ1. Boekb .?.? BeI:2:Um.

2.0p de achtergrond "de rnolen van Pijbes", zoals hij in de wandeling benoernd werd. Tijdens de laatste jaren van zijn bestaan werd hij als oliernolen geexploiteerd door Jan Okkes Bosgra, een schoonzoon van Pijbes. Eerder had de rnolen als eekrnolen en pelmolen dienst gedaan. Ornstreeks 1915 is hij afgebroken.

Bergumerdam

3. De Oude Bergumerdam met de in 1903 gebouwde molen van D. Aalfs en de nieuwe draaibrug die in 1913 in gebruik genomen werd. Het was destijds de grootste draaibrug in Friesland. De bovenbouw van de molen is omstreeks 1925 afgebroken. De brug is in 1948 gesloopt en de Groninger Vaart werd daar afgedamd.

4. Bij de Nieuwe Bergumerdam stond eens een bierbrouwerij. Na sluiting van de brouwerij werd het gebouw onder andere burgerneesters-, dokters- en notariswoning. In 1893 werd er een zuivelfabriek in gevestigd door de "Drachtster Maatschappij van Zuivelfabrieken". Deze foto van omstreeks 1900 geeft een beeld van de eerste fabriek die in 1902 cooperatief werd, maar ook van de wijze waarop de melk werd aangevoerd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek