Bodegraven in oude ansichten

Bodegraven in oude ansichten

Auteur
:   C.G.M. Karssen
Gemeente
:   Bodegraven
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4834-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Bodegraven in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Dit nieuwe boekje over Bodegraven bevat een schat aan "nieuwe" historische foto's van ons dorp. Met zorg zijn foto's uitgekozen die in mijn andere boekjes nog niet zijn gepubliceerd en gegevens verzameld die weer een nieuw licht werpen op de historie. Omdat over de buurtschap , ,De Mei j e" en over de , ,Historie van de Kaasmarkt" aparte boekjes verschenen zijn, wordt daar in deze uitgave weinig of geen aandacht aan besteed. Centraal staat de historie van Bodegrayen vanaf ongeveer 1870 tot aan de Tweede Wereldoorlog.

Hoewel de meeste boekjes in deze serie beginnen bij 1880 heb ik voor Bodegraven gekozen voor 1870, omdat de grote brand op 31 mei in dat j aar, van grote betekenis geweest is voor de ontwikkeling van het dorp. Op enkele unieke foto's die nog voor 1870 gemaakt zijn zien wij hoe Bodegraven er toen uit zag. Het was een klein en rustig plaatsje dat vaak als pleisterplaats gebruikt werd op de lange reis per diligence of trekschuit van en naar de grote steden.

De Kerkstraat eindigde bij het marktpleintje, meer

westeIijk waren nog een wagenmakerij, een smederij, een scheepswerfje en een graanmaalderij, terwijl er in nog vroeger jaren een touwbaan gelegen moet hebben.

De westelijke Kerkstraat werd ook weI "Het Ambacht" genoemd. Voorbij het Christelijk Gereformeerde kerkje begon het jaagpad naar Zwammerdam.

Ten no orden van Kerkstraat en Noordstraat was aileen weiland. De bebouwing van de Noordstraat liep tot aan de "Heerlijkheid Rhijnlust", terwijl tussen de Rijn en de weg op de, ,overtuinen" van de boerderijen wat kleine huisjes en een enkel herenhuis gebouwd waren.

Ook stond er de olieslagerij De Phoenix, was er nog een touwbaan en kwam er later een stoomkuiperij. Op de Noordzijde was er rondom Rhodus ten slotte nog een azijnmakerij en een loodwitfabriekje.

De Brugstraat heeft altijd een centrale plaats in het dorp ingenomen, daarna had je Bodegraven bijna gehad. De Tocht met de belangrijke herberg "Het

Postpaard" en enkele winkeltjes ging al snel over in Zwammerdams grondgebied, dat begon op de plaats van de huidige winkel van de firma Spaas.

Ging men vanuit de Brugstraat naar het oosten, dan kwam je op de Hoge Rijndijk, die be halve enkele woningen aan de zuidkant verder aIleen uit boerderijen bestond. Ook hier lagen tussen Rijn en dijk slechts enkele kleine huisjes, terwijl er wat kleine bedrijfjes van een smid, een graanhandelaar en een loodwitbrander stonden.

In dit boekje zien wij hoe "het Deftige Dorp" zich na 1870 gaat ontwikkelen en uitbreiden tot een bruisend dorp. Ook op sociaal-cultureel gebied komt er in deze periode veel tot stand. In 1894 wordt de ziekenkas "Eendracht maakt macht" opgericht die de aangesloten arbeiders bij ziekte steunt met geld en levensmiddelen. Er komt een ziekenhuisje op de Noordzijde, er wordt een vereniging voor "ziekenvoeding" opgericht en in 1916 komt uit het Groene Kruis een speciale T.B.C.-vereniging voort. Ook werd er voor jonge arbeiders een avondambachtstekenschool op-

gericht waar men zelfs kosteloos les kon krijgen in timmeren, metselen, schilderen en smeden.

Op de foto's zien wij hoe er een gasfabriek, een watertoren en een slachthuis verschijnen, terwijl het dorp in 1923 van elektriciteit wordt voorzien. Het zijn echter maar grepen uit de boeiende geschiedenis van Bodegraven, waarvan ik met groot plezier weer een stukje in dit boek heb neergelegd.

Foto's en gegevens komen voor 95% uit eigen archief, waarbij weer intensief gebruik gemaakt is van het krantenarchief van, ,Het Bodegraafse Nieuws en Advertentieblad" en haar opvolger "De Kroniek". Ook heb ik dankbaar gebruik gemaakt van foto's en kennis van mevrouw Keukens en de heren C. P. Bekker' L.A. Bianchi, M. van der Meer en A. de Vlieg. Ik hoop dat velen dit boekje met genoegen zullen bekijken en lezen.

Cock Karssen

Groet Cl;t BODEGRAVE ?

La gs de R:jn.

1. Zo zag Bodegraven er rond 1900uit aan de westkant. Veel is er sindsdien bijgebouwd en zelfs weer afgebroken, zoals het monumentale pakhuis van Claushuis en Schwerzel dat hier links op de foto werd gebouwd. Ook het pensionaat van de zusters dat midden op de foto nog te zien is werd afgebroken en vervangen door flats aan de Franciscushof.

2. De vrachtvaart heeft in Bodegraven een belangrijke rol gespeeld. In de loop der eeuwen hebben vele duizenden beurtschippers, zeilend over de Oude Rijn, Bodegraven gepasseerd. In de tijd dat deze foto gemaakt is, rond 1890, waren de wegen nog slecht en was vervoer te water zeer belangrijk. In 1891 passeerden 9915 schepen met 288.000 ton vracht de Bodegraafse sluis. In 1928 was dat zelfs gestegen tot 22.993 vaartuigen met 969.000 ton inhoud. Het jaagpad dat rechts zichtbaar is, is in 1664 aangelegd. De vrouw op de foto draagt de Zuidhollandse muts.

3. Bodegraven zelf telde bovendien vele beurtschippers, die met elkaar een belangri jke afdeling vormden van de schippersvereniging "Schuttevaer". Op deze foto zien wij langs de Rijnkade en bij Hortensius diverse schepen liggen. Beurtschippers waren: Van Aalst, Bekker, Blonk, Broere, Hortensius, Nagtegaal, Den Neysel, Pfauth, Van der Pol, Steenbergen, Stoter, Walraven en anderen. Ook waren er schippers die zand, grint en kolen vervoerden voor het eigen bedrijf. Dit waren onder anderen: Rijnbeek , Strayer, Veelenturf , Verlaan en Versloot.

4. Van groot belang voor de beurtschippers was vooral na 1882 het kaasvervoer. Na de oprichting van de kaasmarkt trok de handel sterk aan en werden steeds meer kaaspakhuizen langs de Oude Rijn gebouwd. Vanuit deze pakhuizen werd de verkochte kaas per beurtschip naar de diverse steden in de omgeving vervoerd. Kaaspakhuizen die zich spiegelen in het water van de Oude Rijn zijn typerend voor Bodegraven. Helaas werden de pakhuizen op deze foto afgebroken en vervangen door flats aan de Rijnpoort.

5. De sluis in Bodegraven werd rond 1365 gesticht door het heemraadschap van Woerden en vormde de grens tussen het Sticht (Utrecht) en het graafschap Holland. De stichting was nodig om de waterafvoer van het oosten naar het westen te kunnen garanderen en het opdringende water vanuit het westelijke Rijnland te kunnen keren. Er is in de loop der eeuwen veel ruzie en strijd tussen Rijnland en het Groot Waterschap geweest over deze sluis. Deze foto toont nog de oude sluis van voor 1890; toen werd de sluiskolk namelijk verbreed en verdiept tot de huidige omvang.

6. De brugverbinding over de Oude Rijn is ongetwijfeld minstens even oud als de sluis. De oudste gegevens dateren in elk geval van de veertiende eeuw. Het was een houten brug, die in 1565 door een stenen onderbouw vervangen werd, waarbij de brug zelfvan hout bleef. Later komt er een periode met een geheel stenen overbrugging. Een afbeelding uit 18111aat weer een houten brug zien, terwijl er bij de brand in 1870 weer een andere houten brug over de Rijn lag. De brug op de foto is van ijzer en he eft dienst gedaan van 1880 tot 1960. Het hotel rechts is Hotel Van Haaften, dat in 1870 na de brand op de plaats van een veel ouder logement gebouwd werd. Van oudsher moet op deze plaats een herberg met uitspanning gelegen hebben. In de grote zaal van Hotel Van Haaften zijn door de Rederijkerskamer vele toneelstukken opgevoerd, terwijl ook de kolfbaan beroernd was.

7. In 1888 werd in de Oude Ri j n ter hoogte van de Noordzi jde een zwembad afgepaald; men zwom weliswaar gewoon in het water van de rivier, maar dan afgeschermd van de buitenwereld. In 1919 werd het bad opgeknapt en werd er een springtoren van 3 meter gebouwd, kosten f 3.400,-. De gemeente betaalde f 500,omdat het in het belang was van de volkshygiene. In 1918 waren tijdens het zomerseizoen 618 herenbaden, 399 damesbaden, 67 meisjes- en 293 jongensbaden verkocht. In de jaren dertig werd het bad gesloten wegens vervuiling van de rivier.

8. Op dit Rijngezicht, oostelijk van Bodegraven, is helemaal rechts de afbakening van het zwembad te zien. In het midden is de schoorsteen nog zichtbaar van de olieslagerij De Phoenix. Na de Tweede WereJdoorlog werd de inmiddels aanzienlijk vergrote fabriek door de firma Andrelon betrokken. Links is het jaagpad dat gebruikt werd om zeilschepen met man of paardekracht voort te trekken. Dit jaagpad werd in 1664 aangelegd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2017 Uitgeverij Europese Bibliotheek