Brouwershaven in oude ansichten deel 1

Brouwershaven in oude ansichten deel 1

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2808-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Brouwershaven in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Groet uit Br?uwershaven

10. We gaan onze reis door 't centrum van Brouwershaven vervolgen, maar ,,'t centrum" zal men een rechtgeaarde Brouwenaar nooit horen uitspreken. Die heeft het altijd over het "Voornomme". Op deze kaart uit het jaar 1909 zien we helemaallinks het huis waar tegenwoordig Koos de Post (J.M.J. van 't HoD woont maar vroeger Kees van Sluis, die naast "eUegoed" ook drank en kruidenierswaren verkocht. Recht vooruit zien we het begin van de Zuiddijkstraat en rechts van het passerende Gelderse wagentje zien we cafe "Vlasbloem" van (toen) Jan Gast. Later werd hier de drogisterij van Tannetje de Jonge in gevestigd en ook nu is het een drogisterij. Rechts daarvan de slagerij van Kees van Nieuwenhuize en thans slager W.A. van Nieuwenhuize (Markt 8). Rechts van de slagerij heeft onder anderen nog Marien de Jonge gewoond, die behalve vis ook paardevlees en borstels aan de man bracht. Rechts zien we het .bierhuis met biljart van Machiel Kroon. Kroon was gehuwd met Trijn Arnold.

Havenptein te Brouwershaven

11. We zien hier ongeveer dezelfde situatie als op de vorige afbeelding, maar deze opname is wel van een latere datum. De foto moet aan het begin van de jaren twintig genomen zijn. Cafe "De Vlasbloem" is inmiddels van het toneel verdwenen en he eft reeds een andere bestemming gekregen. Sinds 1 februari 1977 is hier drogisterij J. Koelmans, afkomstig uit het Friese Makkum, gevestigd en deze heeft de naam "De Vlasbloern" weer in ere hersteld en aan zijn drogisterij deze historische naam gegeven. Links van dit pand heeft jaren juffrouw Tannetje Constandse gewoond, een geboren Brouwse. Zij overleed op 20 september 1981 op de hoge leeftijd van negenentachtig jaar te Goes. Voor Tannetje woonde hier Johan van der Wekken. In het pand daarnaast was vroeger de schoen- en gareelmakerij van Jan Wesdorp gevestigd en dan volgde cafe "Bellevue" van de weduwe Legemaate en later van Emanuel Freeke; "Maone", zei men in Brouw. Janus van Nieuwenhuize, gehuwd met Annebet E. Slager, was de laatste kastelein die hier de glaasjes vulde. Samen met een belendend pand maakt dit etablissement nu deel uit van Van 't Hof Attentmarkt en Geschenkenhuis (Markt 16).

MARKT, BROUWERSHAVE

12. Nogmaals de fraaie gevelrij aan de historische Markt, Links op de hoek zien we de kruidenierswinkel van Kees de Jonge, die tevens het beroep van stadsomroeper uitoefende. Omdat de winkel waarschijnlijk te weinig opleverde, had hij nog diverse andere werkzaamheden. Rechts daarvan eveneens een kruidenierszaak, die van Jan Pleune. Rechts op de stoep van Pleune stonden twee regenbakken, namelijk een van Pleune zelf en de andere van het aangrenzende pand "Bellevue". Naast de eerder genoemde eigenaren was in het jaar 1934 C.A. Blom exploitant van "Bellevue". In vroeger jaren had Brouwershaven een eigen weekmarkt, die op vrijdag gehouden werd. De boeren uit de omgeving brachten dan hun boter en eieren naar de Brouwse middenstanders en kwamen dan in "Bellevue" bijeen. De meeste boeren kwamen met hun Gelderse wagen naar Brouwershaven en deze stonden dan keurig op een rij geparkeerd op het Havenplein. Met de Brouwse kermis werd er in de bovenzaal van "Bellevue", dat naast cafe ook een hotelfunctie vervulde, altijd gedanst en was het zeer druk.

13. De Markt te Brouwershaven omstreeks 1912, dus ruim zestig jaar geleden. We hebben hier niet te maken met een gewone ansichtkaart, maar met een foto van een onbekend gebleven fotograaf. Links van het stadhuis zien we het cafe en bierhuis van Jan Ringelberg. Deze had het in 1906 overgenomen van Machiel Kroon. Het tegenwoordige hotel-cafe-restaurant heeft na verschillende ingrijpende bouwfasen haar huidige vorm gekregen. Het is spijtig te moeten constateren dat de verschillende verbouwingen aan het aloude cafe in relatie met het naastgelegen historische stadhuis van de smalstad onverantwoord zijn uitgevoerd, Na Jan Ringelberg heeft zoon Piet de zaak overgenomen en momenteel zwaait kleinzoon Marinus Ringelberg hier de scepter.

14. Op onze tocht door het oude Brouwershaven zijn we nu bij het eeuwenoude stadhuis van de smalstad aangekomen. In een rij van overigens vrij schamele geveltjes - althans zeker in onze tijd - prijkt het kostelijke monument uit de renaissance trots en voornaam boven de rest uit. In de tijd dat deze prentbriefkaart gemaakt werd, en dat is 1906, had het stadhuis echte buurpanden die erbij pasten. Wat te denken van het charm ante bierhuisje links en de sierlijkheid van de rechter buurman? Het stadhuis dateert van het jaar 1599, is hoog en slank opgetrokken en een vrij hoog bordes voert naar de ingang. Die ingang bestaat uit een stevige deur, die goed geproportioneerd is en uitstekend harmonieert met de mooie, oude vensters ter weerszijden en op de eerste verdieping. De kIok zegt ons hoe laat het is in Brouw, terwijl een aardig kIokketorentje, met een schone windvaan, het geheel kleurig afrondt. De voorgevel spreekt van Vlaamse invloed en zou zelfs tussen de rijke gevels van gildehuizen in een van de Vlaamse steden als Brugge of Gent zeker de aandacht trekken en hoeveel te meer doet hij dit hier. Het is een van de fraaiste voorbeelden van Vlaamse renaissancestijl die in ons land nog bestaan. Boven de ingang leest men: "Lex Reipublicae conservatio", wat betekent: de wet is het behoud voor het gemenebest. Daarboven prijkt het beeld van de gerechtigheid. Wat een tijd, waarin men in kleine stadjes als Brouwershaven en Tholen zulke stadhuisjes bouwde. Troosten wij ons met de gedachte dat in deze zelfde tijd Cats' gedichten met graagte werden gelezen. Van 1870 tot 1890 is het door Margry gerestaureerd, maar daarvoor was het ook in 1920 al eens "verbeterd" van de opbrengst van de gesloopte stadspoorten.

Stadhuts, Brou iersha: en

Brouwershaven

Stadhuis

15. Deze opname van het stadhuis en de passende "buurpanden" dateert van een iets latere datum als de vorige, namelijk van 1909. Het is een uitgave van R.W.J. Ochtman uit Zierikzee. Het bordes van het deftige stadhuis bevat vier gebeeldhouwde leeuwen, die de wapens van de provincie Zeeland en de gemeente Brouwershaven voorstellen. Aan het einde van de vorige eeuw verkeerde de stadhuisgevel in desolate toestand. Het was lo erg dat op een gegeven moment een deel van de gevel is ingestort. In 1900 werd een hele nieuwe zandstenen gevel opgetrokken. Uiterst rechts op de kaart zien we nu ook de schilderswinkel van Constant van Schelven en daarvoor was het een cafe van Piet Flohil. Omstreeks het jaar 1912 werd het fraaie pand rechts van het stadhuis bewoond door de weduwe Valk-Kloet, die er een snoepwinkeltje dreef. De gevel stond ver uit het lood en men achtte het niet langer verantwoord om het bouwvallige pand nog langer te laten staan. Men besloot dan ook maar om het te slopen. En zo gebeurde het in die dagen dat een van de fraaiste oude gevels in Brouwershaven voorgoed verloren ging. Aannemer P.C Pols en zijn zoon Jan werden met de sloop belast. Tot aan het begin van de jaren twintig bleef het een open plek in de geveIrij. Kort na 1923 kreeg het zijn huidige, niet sierlijke gedaante. Metselaar-aannerner Hubrecht Leendertse en timmerman P. Kroon hadden ter plaatse liever een sierlijke trapgevel gezien met aangepaste ramen. Opdrachtgever CA. van Schelven, wiens werkplaats ernaast lag (De Kroon), wilde daar echter niets van weten. Omdat instanties als Monumentenzorg en Stad & Lande toen nog ver weg waren, bleef er voor de aannemers niets anders over dan het plan van de opdrachtgever uit te voeren. Op deze ansichtkaart is overigens duidelijk te zien dat het achterste gedeelte van het stadhuis hoger is dan het voorste deel. Het achterste deel is ouder en breder.

De i'larkt te Brouwershaven

16. Een fraaie opname van de Markt en het stadhuis in 1919, want het Brouwse poststempel geeft duidelijk 10-11-1919 aan. De kaart werd op die datum verzonden aan Jannetje van 't Hof, die toen in Hellevoetsluis verbleef. Omdat de kaart al aan het begin van het jaar verzonden werd, kan het zijn dat de foto een of meerdere jaren eerder werd genom en. De bomen op het Kerkplein (bij de kerk) dragen nog blad. AIle panden aan de westzijde van de Markt zien er bijzonder aantrekkelijk en vrijwel ongesehonden uit. Men lette bij het bekijken van de foto speciaal op de fraaie bovenliehten, die boven de huis- en zakendeuren zijn aangebraeht. Dit 800rt ornamenten wordt met de dag sehaarser in onze samenleving. Op deze kaart is duidelijk het "gat" te zien dat ontstaan is reehts van het stadhuis van het eerder genoemde snoepwinkeltje. Verder zien we, van links naar reehts: weer de eerder genoemde kruidenierswinkel van Jan Pleune, hotel "Bellevue", de drogisterij, slagerij en hotel Ringelberg. Geheel rechts in de hoek zien we het spitse torentje van de Nieolaaskerk.

BROUWERSHAVE

17. Deze foto van het stadhuis dateert van voor 1912. Nog in volle glorie en met "buurpanden" die er goed bij pasten. Na het incident met de sloop van het pand aan de rechterzijde braken er na de voltooiing van het confectiepand, met 1elijke witte overstekken, van C.A. van Sche1ven betrekkelijk rustige jaren aan. Maar na de Tweede Were1doorlog en in hogere mate nog na de watersnoodramp van 1953 was het artistieke stadhuis weer nodig aan een opknapper toe. Een aanta1 bouwkundigen noemde het een kleinood uit het juwelenkistje van de historische architectuur en wie kan daar eigenlijk iets tegenin brengen? De voornarne, speelse gevel heeft in de loop der jaren al heel wat klikkende fototoestellen tegenover zich gevonden en al heel wat schilderspenselen in beweging gebracht. Maar na een betrekkelijk stille periode ging het er lange tijd naar uitzien dat het kostbare gebouw weg zou kwijnen tussen de stellages. Wat was er allemaal aan de hand met het stadhuis? Per 1 januari 1961 werden de gemeenten op Schouwen-Duiveland sarnengevoegd tot zes gemeenten. Ook Brouwershaven bleef niet ze1fstandig, maar de naam van de nieuw gevormde gemeente kreeg wel dezelfde naarn. Brouwershaven werd met de vroegere gemeenten Zonnemaire, Noordgouwe en Dreischor samengevoegd tot de nieuwe gemeente Brouwershaven met op dat moment 3561 inwoners.

18. Sinds de winter van 1961/62 kwamen er steigers rand het gebouw te staan, want na een periode van nieuw verval moest men opnieuw aan een omvangrijke restauratie beginnen. Het gemeentelijke apparaat trok eruit en vestigde zich - tijdelijk! - in een oude school te Dreischor, Wat velen op grond van deze duidelijke aanwijzingen verwachtten, gebeurde niet. Er kwam, althans voorlopig, geen restauratie, In de ogen van vele rechtgeaarde Brouwenaren, maar ook van vele anderen, werd het stadhuis een vraagteken. Vooral toen op een gegeven moment het college van burgemeester en wethouders het denkbeeld opperde om de steigers rondom het stadhuis maar af te breken en de zaak te laten voor wat die was. Tot op dit moment hadden de inspecteurs van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg alleen nog maar een onderzoek naar een mogelijke restauratie ingesteld. Maar zo'n onderzoek vergde ook toen al zo'n slordige dertigduizend gulden. Er werden muren voor afgebikt, balken voor blootgelegd. Het monumentale stadhuis werd "in zijn hemd gezet" en zo heeft het lange tijd gestaan. Het decor bij dat alles was een druk mozaiek van kleurige politieke beslissingen, die in de nieuw gevormde gemeente Brouwershaven zijn gevallen. Het was een strijd om de vestiging van de zetel in een van de vier kernen van de nieuwe gemeente. De historie is bekend. Een plan om het stadhuis van Brouwershaven te restaureren en het naastliggende pand Noorddijkstraat 1 (het vraegere snoepwinkeltje dus) aan te kopen, om daarin het adrninistratief apparaat onder te brengen, .Jiaalde" het met. Toen was daar plotseling de beslissing - met een juist tegengestelde stemmenverhouding (6-5) - om in de kern Noordgouwe een modern raadhuis te bouwen, dat vier ton op zijn minst zou moeten kosten. Maar dat voorstel werd door Gedeputeerde Staten van Zeeland geblokkeerd.

Breueers ann, $Iadhuis

19. Na een heleboel heen en weer gepraat in de raadsvergaderingen, kwam men uiteindelijk toch dichter bij elkaar. Het verschil tussen de minderheid en de meerderheid in het college werd kleiner en dat is natuurlijk altijd een goede zaak. Er werd een bedrag als ultimatum voor restauratie van het Brouwse stadhuis gesteld. Twee ton als bijdrage van de gemeente aan het omvangrijke project. Door al het gekibbel was de rijksgoedkeuringsaanvraag als vervallen verklaard. Hoe dan ook: er werd besloten opnieuw contact te zoe ken met de Rijksdienst voor de Monumentenzorg om een antwoord te krijgen op de vraag: wat is er nog aan te doen? "Het is vijf voor twaalven om te bewaren wat je hebt," schreef de toenmalige secretaris van de vereniging "Stad & Lande van Schouwen-Duiveland" in een provinciaal blad. Monumentenzorg heeft nog enige tijd met de gedachte gespeeld om het rechts van het stadhuis staande pand in de oorspronkelijke vorm te herstellen, maar dat is er helaas niet van gekomen. Op 3 mei 1965 besloot de gemeenteraad van Brouwershaven dan eindelijk tot restauratie. Er werd aan verbonden dat het gerestaureerde gebouw zal worden gebruikt voor representatieve doeleinden. De secretarie zou gehuisvest worden in het aangrenzende pand aan de Noorddijkstraat, dat voor dit doel werd aangekocht. Uiteindelijk is er dan toch een zeer geslaagde restauratie uit de bus gekomen. Op 5 november 1976 kon de burgemeester van de smalstad hiervoor een oorkonde van "Stad & Lande" in ontvangst nemen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek