Brouwershaven in oude ansichten deel 1

Brouwershaven in oude ansichten deel 1

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2808-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Brouwershaven in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

20. Deze opname dateert van ongeveer 1936, want in dit jaar werd de kaart op het postkantoor van Brouwershaven afgestempeld en verzonden naar Ada Leeuw in Wijk bij Duurstede. Het plaatje moet dus voor deze datum geschoten zijn. Hotel Ringelberg is inmiddels helemaal van aanzien veranderd en er, zeker in relatie tot het stijlvolle stadhuis, niet fraaier op geworden. De voorpui werd juist in een tijd dat de gebruikte steensoort er niet al te zeer toe deed "gemoderniseerd". Beschermde stads- en dorpsgezichten waren er niet of nauwelijks en in onze contreien hoorde men van Monumentenzorg veel minder dan tegenwoordig. Verder bestond de eilandelijke vereniging "Stad & Lande van Schouwen-Duiveland" nog niet, want deze vereniging, die zich ten doel stelt de bevordering en het behoud van stadsschoon en landelijk schoon in de meest uitgebreide zin te bevorderen, werd pas in 1939 opgericht. Anders had men zeker in goed overleg met de eigenaar tot een meer verantwoord ontwerp van de gevel, raamindeling en de gebruikte steensoort kunnen komen. Allemaal ten gunste van het betreffende etablissement, de uitbater, de Brouwse bevolking en de duizenden bezoekers die de smalstad in de zomermaanden met een bezoek komen vereren.

21. Met foto's van het fiere Brouwse stadhuis zou ongetwijfeld een heel boekje te vullen zijn, maar dat is uiteraard niet de bedoeling. We zien hier weer het stadhuis in volle glorie en rechts duikt de vernieuwde gevel Noorddijkstraat 1 op. Op zich geen onaardig huis, maar het past minder goed in deze historische omgeving. Dan volgt de winkel met glas en verfwaren van Constant A. van Schelven en de naam "De Kroon" heeft inmiddels plaats moeten maken voor "Glas en Verfwaren". We kunnen nu wat verder de Noorddijkstraat - de Noordstraat zegt men op Brouw - inkijken en naast de verfwinkel zien we de koper- en blikslagerij van Piet van 't Hof. Een prachtig pandje moet het in die tijd geweest zijn! Dan voIgt het inmiddels gemoderniseerde slagerspand van Adriaan van Sluis. Blijkens een witte gevelsteen in het portiek van het pand werd op 4 april 1927 de eerste steen gelegd door C.L. van Sluis Azn., toen acht jaar oud. Het staat er met keurige gouden letters ingebeiteld aan de stadhuiszijde. Het pand doet tegenwoordig geen dienst meer als slagerij en na een aantal jaren als melk- en zuivelhandel in gebruik te zijn geweest, wordt het nu bewoond door P.Th. de Veth (Noorddijkstraat 5). Hotel Ringelberg, annex cafe-restaurant en uitspanning, was destijd bereikbaar onder telefoonnummer 5. Men kan het met eigen ogen onder de vlaggestok op de gesausde muur lezen. We zouden bijna nog vergeten te vermelden dat het poortje onder het bordes van het stadhuis tot toegang diende van het arrestantenlokaal.

22. We gaan een kijkje in de Noordstraat nemen. Zowel de Noorddijkstraat als de Zuiddijkstraat maakten vroeger deel uit van de Schouwsedijk. Door de aanleg van wallen en grachten rondom de stad, wat rond 1600 plaatsvond, werd de Schouwsedijk van de Noorddijk gescheiden. Teneinde het tijdstip te kunnen bepalen wanneer deze kaart gemaakt is, moge dienen dat deze aan de achterzijde het poststempel14 juli 1915 draagt. Links zien we weer het bedrijfspand van zinkwerker-blikslager P. van 't Hofen daarnaast de slagerij van Adriaan van Sluis of wei Slager A. Het volgende pand, grenzende aan de Kerkstraat, was na de watersnoodramp van 1953 zo verwoest dat het moest worden gesloopt. De laatste bewoner was Piet Jonker. Links op de voorgrond staat Johan Pleune, de tweede is onbekend, maar de man met de witte kiel moet Sam de Jonge zijn. Hij was schildersgezel bij Constant van Schelven. Helemaal in de verte loopt Cent van Schelven, de donkere figuur rechts van hem is rentenier Kees Bartelse en de vrouw met de "aekmuste" op is Jaone de Jager-van de Velde. Helemaal rechts vooraan staat schilder Piet Adriaanse. Hij woonde in den Drilhoek.

23. De oud-burgemeester van Brouwershaven, J.L. van Leeuwen te Vlissingen, heeft het ons met het sturen van deze zeer oude foto niet gemakkelijk gemaakt. Als onze gegevens kloppen moet deze opname rond 1910 gemaakt zijn, maar iets eerder is zeer wel mogelijk. Het ouderwetse voertuigje dat we afgebeeld zien is een Schouwse riem- of kapwagen. Zo'n rijtuig bevatte aan twee kanten en aan de achterzijde ovale raampjes en een fraai gebeeldhouwde achterladder. Toen deze wagentjes niet meer gebruikt werden, werden van de raampjes - die van geslepen glas waren vervaardigd - spiegels gemaakt. De fraaie achterladders ziet men nog in verschillende huizen op Schouwen-Duiveland in gebruik als kapstok. Het was heel moeilijk om de afgebeelde personen te herkennen. De man links, met klompen aan, is Johannes de Jonge, vader van Toon uit de Noordstraat. Naast hem staat Kees de Moor, vader van Piet de Moor. Aan de rechterzijde worden vaag herkend onder anderen Eli Stoel, Joh. Pleune, Jan Pleune, Lee Ringelberg Keeszn., Jan Bongaars en mogelijk ook nog Dirk Duinhouwer. Overigens: het is verschrikkelijk lang geleden en zodoende hebben we hier een moeilijke legpuzzel, waar wat stukjes van kwijt zijn geraakt of op de verkeerde plaats zijn neergelegd. Zodoende!

Groat uit Brouwershaven

24. En dan duikt toch het stadhuis weer op. Je kunt er als het ware niet omheen, maar daar staat het dan ook centraal voor in Brouwershaven. Als we helemaal rechtuit de Noordstraat inkijken, zien we het "ouderhuis" van Jacob Cats. Rechts op de hoek van de Markt zien we het aardige geveltje van nu de bakkerij van A.C. Clarisse en rechts daarvan het woonhuis. Daarvoor had zijn vader, LA. Clarisse, hier zijn bakkerij en ook Leen v.d. Klooster heeft hier het bakkersvak nog uitgeoefend. In het derde pand woonde destijds Jan Gast, de vader van de latere burgemeester C. Gast. Dit pand is nu de zelfbedieningszaak van de weduwe 1. de Moor-v.d. Klooster. Zo'n zestig jaar geleden telde Brouwershaven weI zo'n kleine veertig grote en kleinere winkels. Het was in de tijd dat de plaatselijke muziekvereniging "Apollo" een groot bondsconcours organiseerde op 21 mei 1934 (tweede pinksterdag). Schouwen-Duiveland ken de to en een eigen bond van muziek- en zanggezelschappen. Het was ook in die tijd dat de kruidenierszaak van Constandse in Brouwershaven en omgeving een begrip was en J.P. v.d. Velde een handeltje in melk, boter, kaas, bloempap en nog veel meer dreef. Dat een Schouws palingbroodje dertig cent en een glas bier vijftien cent kostte. Waar is de tijd gebleven?

Uilga,e VI. J. t, Bra~aad. BNluwers aven,

No.7~b

~oord traat, BRO WE~ HA. YE_'.

//.;z /7/"'), ~ , A_ tf-,.

~/~-:;?

25. Betsie Pannekoek uit Brouwershaven stuurde deze mooie ansichtkaart op 6 oktober 1904 - dus tachtig jaar geleden - aan de jonge juffrouw Krientje Hocke Hoogenboom aan de Zuidweg te Zonnemaire. Achter het houten schotje links beyond zich in vroeger jaren een zitbank, maar wat het meest opvalt op deze ansicht van de Noordstraat is de prachtige levensboom boven de deur van timmerman Simon Catsman, waar nu timmerman Jan v.d. Velde woont. Een levensboom is een ornament dat steeds schaarser wordt. Levensbomen werden vroeger het meest aangebracht boven voordeuren, maar ook weI op andere plaatsen. Het is een figuur waarvan de wirwar van krullen aan de onderzijde de wortels voorstelt, die in de aarde grijpen. De krullen aan de bovenkant symboliseren de takken, tot in de hemel reikend. Rechts zien we het schuurtje van bakker Clarisse, het pakhuis met openstaand luik is van Piet van 't Hof en het volgende pakhuis behoorde bij de woning van Jan Gast. Het grote witte huis is van smid Provoost. In de gevel van dit huis (Noorddijkstraat 8) zit een fraaie steen met het blazoen van de familie Pluympot. Dit geslacht leverde in de periode van 1605 tot 1745 niet minder dan negen leden voor de vroedschap van Brouwershaven.

Groete uit Brouwershaven

Uil&, R. W. J. Ocbtman, Zierikzee.

26. Vijftig jaar geleden had A. van den Hoek een grof-, hoef- en kachelsmederij, maar hij verkocht ook rijwielen. M.L. Hendrikse deed in koloniale waren, manufacturen, sigaretten en L. Klaasse was vrachtrijder op Zierikzee. Leen Platteschorre was bakker in de Nieuwstraat en garage Chris Slager had toen al een reparatie-inrichting voor aile merken auto's. H. van 't Hof aan de Haven A 4 verkocht naast horloges en klokken ook goud en zilver en G. de Masier was toen kastelein in hotel "Jacob Cats" aan de Molenstraat. Jaap Verschoor was een van de slagers die Brouw in die dagen telde. P.J. v.d. Velde was huisschilder en behanger en voor het sluiten van een brandverzekering kon men bij G.I. Schilperoort terecht. Jac van Sluis was "Mr. Timmerman" in de Noordstraat D 6, J. de Boer deed in dames- en herenmodeartikelen en LA. Clarisse was bakker aan de Markt 1. Voor zestig cent in de week kon men zich aansluiten bij de Brouwershavensche Radio-Centrale en Jac.G. Jonker, telefoon 25, verkocht allerlei soorten zaden, maar ook draineerbuizen, manden en teerprodukten. C.A. Blom was in 1934 uitbater van hotel "Bellevue" en bij J.P. Everwijn kon men zijn roerend en onroerend goed veilig verzekeren. Hotel Ringelberg bood een aangenaam zitje om koffie te drinken of een glas ZHB-bier te keuren.

N. Z. Havenplein, Brouwershaven

27. We blijven nog even rond stappen in 1934 en komen dan tot de ontdekking dat C. Gast burgemeester van de smalstad was en O. van Nieuwenhuize wethouder. W.H. Ittmann was de plaatselijke geneesheer en A.H. Vermeulen - de latere burgemeester van Brouwershaven - bekleedde in die dagen de functie van gemeentesecretaris en -ontvanger. De gebroeders Soons waren toen al coiffeurs in Brouwershaven en bij bakkerij l.A.C. Berrevoets aan de Haven B 16 kon men to en bolussen, kadetten en krentebollen kopen voor de prijs van vier cent per stuk. L. Bolkenbaas aan de Markt offreerde in zijn horecazaak lage prijzen en prima consumpties, maar kon zijn klanten ook aan manufacturen helpen. De korfbalvereniging RODA wekte de inwoners op om toch vooral maar lid of donateur van deze vereniging te worden. Als bijzonderheid bij deze kaart kan nog worden vermeld dat links een zwarte pijl is aangebracht. Die pijl heeft betrekking op een aantekening die aan de achterzijde van de kaart is aangebracht. Daar staat keurig geschreven: geboortehuis van L. Janse Bzn; 31 december 1818.

28. Voordat we onze tocht langs de noordkant van de Haven vervolgen, blijven we even stilstaan bij het standbeeld van Jacob Cats. Cats werd op 10 november 1577 geboren en overleed op zijn buitenverblijf "Sorghvliet" bij 's-Gravenhage op 12 september 1660. Hij was de zoon van Adriaen Corneliszoon Cats, van beroep biersteker en in de jaren 1598/99 burgemeester van de smalstad. Hij bezocht de Latijnse school te Zierikzee en begon in die jaren al gedichten te schrijven. Eerst in het Latijn, weldra ook in het Zeeuws. Hij studeerde te Leiden, waarschijnlijk rechten, en voltooide deze stu die te Orleans. Daar promoveerde hij tot doctor in het Romeins en vestigde zich als advocaat in Den Haag. In Middelburg werd hij stadsadvocaat en vooral als procureur schijnt hij in de Zeeuwse hoofdstad al spoedig een drukke praktijk te hebben opgebouwd. In 1605 trouwde hij met de Amsterdamse Elisabeth van Valckenburgh, een rijke en - naar de overlevering zegt - mooie, jonge vrouw. Van de zeven kinderen die uit het huwelijk zijn geboren, zijn aileen twee dochters volwassen geworden. In 1611 gaf Cats de rechtspraktijk op om zich toe te leggen op de bedijking van geinundeerde landen in westelijk Zeeuwsch-Vlaanderen.

Standbeeld van Jacob Cats te Bro wershaven

29. Onder Groede herinnert de daar door hem gebouwde "Catshoeve" (1614) nog aan zijn verblijf aldaar. In Middelburg bezat hij nog altijd zijn royale huis aan de Lange Noordstraat en in het naburige Grijpskerke het buiten "De Munnikenhof". Na nog tal van andere hoge functies bekleed te hebben, overleed hij op bijna drieentachtig jarige leeftijd in Den Haag. Op 11 december van het jaar 1829 werd op het Havenplein te Brouwershaven een standbeeld voor hem opgericht. Aanvankelijk stond er een hek omheen en het is een van de vele lelijke standbeelden die ODS land rijk is. Voor zover bekend is het standbeeld het enige in Nederland dat af en toe gewit wordt. Daarom he eft men waarschijnlijk ook het ijzeren hek verwijderd. De stukadoor kon er dan gemakkelijk bij. Op "De Munnikenhof" is Cats weer begonnen te dichten. Toen zijn eerste werken, de "Sinn' en Minnebeelden" en de "Maechden-plicht" (beide 1618), verschenen, was hij al eenenveertig. Waarschijnlijk is hij zich pas na de verschijning van deze bundels bewust geworden van zijn talent als volksdichter. Zijn verzamelde werken verschenen in 1655, 1658, 1659 en na zijn dood, in 1700, 1712 en later. De populariteit van "Vader Cats" is met die van geen andere Nederlandse dichter v66r of na hem te vergelijken. Zijn verzamelde werken, de "boerenbijbel", zouden vroeger in geen enkel gezin ontbroken hebben. Het duurde tot de negentiende eeuw dat zijn reputatie door Busken Huet het scherpst werd aangevochten. In onze eeuw heeft zijn verguizing plaats gemaakt voor een gematigde waardering, vooral voor zijn toch weI boeiende verteltrant. Zijn poezie neemt geen hoge vlucht en ontroert zelden; ze is integendeel hier en daar zelfs grof en plat. Cats wilde er op zijn eigen manier zijn yolk door opvoeden en daarbij had hij de brede massa - het gewone yolk voor ogen. Zijn kunst is altijd en alleen volkskunst. Deze kaart van het standbeeld van "Vader Cats" werd in 1908 gemaakt.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek