Budel, Budel-Schoot en Budel-Dorplein in oude ansichten

Budel, Budel-Schoot en Budel-Dorplein in oude ansichten

Auteur
:   C.G.J. Hendrix, H.J.J. Jaspers, T. Ras, J.H.E. Vlassak en J.T.J. Vlassak werkgroep van de heemkundekring "Budel en Cranendonck"
Gemeente
:   Cranendonck
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3587-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Budel, Budel-Schoot en Budel-Dorplein in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Het boekje "Budel, Budel-Schoot en Budel-Dorplein in oude ansichten" is samengesteld om de tijd van 1880 tot 1930 in woord en bee1d te 1aten herleven. Nadat juist in deze tijd een groot urnenve1d gevonden was in de buurt van Boshoven bij Weert, werd de aandacht, onder andere die van de universiteit van Groningen, gevestigd op de waardevolle historische overblijfse1en van Bude1 en omgeving. Er werden dan ook op diverse plaatsen in onze gemeente vuurstenen werktuigen gevonden. In de Romeinse tijd moeten zich in de omgeving van Budel-Schoot reeds primitieve landbouwers hebben gevestigd.

Budel bestond in ieder geva1 al in het jaar 714. In dat jaar namelijk schonk Pepijn van Hersta1 zijn goederen onder Budillo aan de O.L. Vrouwekerk te Chevremont bij Luik.

De Duitse keizer Otto I schonk Buedil in 972 aan de O.L. Vrouwekerk te Aken. De schrijfwijze van de p1aatsnaam veranderde in de loop van de tijd nog a1 eens. Zo wordt achtereenvolgens geschreven: Budelio, Bodillo, Buedil, Buedel, Buydel, Buell en Buul. De kapittelheren van de O.L. Vrouwekerk te Aken kregen,door de schenking van 972, tot 1559 het benoemingsrecht van de geestelijken in Budel en inden de tienden van de oogst. Na 1450 werd dit gedaan

door rentmeesters die in "De Borgh" woonden, welk huis na 1800 werd afgestaan aan de hervormde gemeente.

Na 1200 zijn de Heerlijkheid Budel en de Baronie van Cranendonck overgegaan naar Engelbert van Horne, die in 1245 door het kapittel van Aken was aangesteld als beschermheer van de reeds ontgonnen kapittelgoederen hier ter plaatse.

Tot 1421 is Bude1 een zelfstandige Heerlijkheid geweest. Toen werd het ingelijfd bij de Meierij en weI bij Peelland, waardoor het voortaan hogere 1asten moest opbrengen. De schepenbank van Budel wist het privilege te verkrijgen dat Budel vanaf 1424 tot 1795 maar de helft van de last en hoefde te betalen, terwij1 de inwoners van Maarheeze, Soerendonk en Gastel het volle pond moesten betalen. Ook hadden de inwoners van Bude1 het vrij gebruik van 1and- en waterwegen verkregen. In deze tijd waren er vaak grensgeschillen met onder andere Hamont, Loozen, Bocholt en Weert. Deze onenigheden groeiden dikwijls uit tot ware "ve1dslagen", waarbij de schuttersgilden te hulp moesten komen. In 1504 werd Bude1 platgebrand door Gelderse benden en in 1672 door de Fransen, die in 1673 ook kasteel Cranendonck in de lucht lieten springen.

Na 1551 kwam de hele Baronie toe aan de prinsen van Oranje, totdat de goederen in 1798 werden genationaliseerd. Hierna ontstonden ernstige geschillen met Maarheeze bij het vaststellen van de grenzen. Deze werden door toegevendheid van Budel ten gunste van Maarheeze beslecht.

Eeuwenlang waren landbouw en veeteelt de hoofdmiddelen van bestaan, aangevuld door handel, ambacht en vrachtvervoer. Budel werd pas uit zijn isolement verlost door het aanleggen van de weg Maarheeze-Budel-Hamont in 1868 en de spoorlijn van Antwerpen naar Monchen-Gladbach in 1879.

In 1892 werden in Budel-Dorplein de zinkfabrieken opgericht door Lucien en Emilie Dor, toen genaamd:

"Societe Anonyme des Zincs de la Campine". De naam van het dorp "Dorplein" werd vastgesteld in de raadsvergadering van 5 september 1893, ter ere van de oprichters van de zinkfabrieken. Door de komst van de zinkfabrieken, waarvan de directie verplicht werd zelf te zorgen voor onderwijs, wegen etcetera, kwam er volop werkgelegenheid voor ambachtslieden, arbeiders en kleine boeren. Juist v66r deze tijd waren veel Bulanders naar elders vertrokken in verband met een tekort aan werkgelegenheid. Hierna is er veel veranderd in Budel. Boerderijen werden afgebroken of

verbouwd, straten kregen een ander aanzien en zonder ansicht of foto kan men zich nauwelijks meer de oude toestand voor de geest halen.

Daarom geven deze ansichten en foto's een beter beeld van de straten, de mensen, de gewoonten en klederdrachten zoals ze waren in grootvaders tijd. Als we de foto's van toen aandachtig bekijken, zullen de jongeren vragen: "Was het to en zo? ", terwijl de ouderen zullen zeggen: "Ja, zo was het". Wat verkreukelde vergezichten en verbleekte, half vergane tafereeltjes van karakteristieke plekken of gebouwen, maar vooral ook de mensen, die aan deze tijd gestalte hebben gegeven: het hoort er allemaal bij.

Deze prentenserie is mede mogelijk gemaakt doordat fotomateriaal ter beschikking werd gesteld uit het archief van de gemeente Budel en verder uit verzamelingen van diverse particulieren en bedrijven. De geschiedkundige gegevens zijn ontleend aan het boek:

"Budel en Cranendonk, voorheen en thans" van S.H. Winkelmolen. Aan hen allen hiervoor onze hartelijke dank.

Wij hop en dat dit boekje over het Budel van weleer in woord en beeld, een welkom bezit mag zijn voor alle Bulanders en andere belangstellenden.

qroet uit 13uoe/

41~

'j)orpsplein j3uoel

J. BIJnOD. Knnrthandel, WuJre.

1. Ret marktplein van Budel in de tijd rond 1900. Op de achtergrond is duidelijk de oude kerk te zien met haar zware toren. Bij de afbraak is het puin ervan gebruikt voor de verharding van het marktplein. In 1868 werd de zandweg dwars door het dorp vervangen door een klinkerweg met grind.

t

2. De oude kerk van Bude1 in gotische stij1, met zware westtoren, uitgevoerd in baksteen en verschillende motieven in de zijramen. Kenmerkend voor de bouwstij1 van de 1aat-gotiek. De oorspronkelijke kerk werd omstreeks 1350 gebouwd en in 1504 door Ge1derse benden verwoest. De kerk werd tussen 1507 en 1522 herbouwd. Op 7 februari 1902 besloot de toenmalige gemeenteraad onder voorzitterschap van burgemeester Rutten de toren af te staan aan het kerkbestuur, dat direct met de afbraak begon om zo p1aats te maken voor het eerste gedeelte van de nieuwe kerk.

3. De kerk van O.L. Vrouw Visitatie te Budel tijdens de bouw. De toren en het eerste deel van het schip zijn gereed. De aansluiting met de oude kerk is dichtgemaakt met planken. Op de voorgrond staat pastoor Van Baars, de latere deken van Budel.

Budel

R. K. Kerk

4. In 1912 was de kerk helemaal voltooid. De haan werd op de toren gezet door Luc. Compen en J os Davits. In 1915 is de kerk geconsacreerd door monseigneur Diepen. De bouw werd uitgevoerd door de aannemers G. Mestrum uit Venlo en W. Smeets uit Schijndel, onder architectuur van C. Fransen uit Roermond.

5. Het Liefdegesticht met kapel, gelegen aan de Kerkstraat, vormt tot nu toe een van de best bewaarde gedeelten van Budel.

Kerkstraat - Budel.

6. Aanzicht van de Kerkstraat vanaf de markt, rond 1920. In het witte huis rechts woonde toen al de familie Van Winkel. Ret huis links was het cafe van Catharina Peerlings-Geven. Dit was het ouderlijk huis van de familie Frans van Winkel. Met bakkersschort poseert Grad van Winkel. Links v66r zien we een deftige wit-rieten kinderwagen met een klep.

Groele uil Budel

Marktplein

7. Marktplein met het oude raadhuis en rechts daarachter de gevel van de vroegere behuizing van de marechaussee. In 1887 werd dit huis door de weduwe Kneepkens verhuurd aan de marechaussee die naar Budel kwam op aandringen van burgemeester Rutten tot beteugeling van de landloperii, daar de gemeente-veldwachter het niet meer aan kan en Budel ressorteert onder de Brigade Heeze, drie uur gaans.

8. De andere zijde van het marktplein, met rechts op de voorgrond een van de twee pompen. In het huis links v66r woonde Frans van Engelen, die zijn leerlooierij had in het Schutstraatje. V66r die tijd woonde hier notaris Joosten. Bij zijn komst in Budel in 1920 kwam dr. J. Visschers hier in de kost. In het huidige pand van de familie Van 001 woonde toen de familie Roothans met een winkel in garen en band. Later kwam hierin bakkerij Verheijden.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek