Burgh in oude ansichten

Burgh in oude ansichten

Auteur
:   C.P. Pols en C. van Winkelen
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2312-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Burgh in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

U kent ze weI, de rommelzolders met oude schoenendozen vol vergeten en vergeelde prenten. En zodra je ze even tussen je vingers laat glijden, raak je er niet op uitgekeken. Sterker nog: je komt in de ban van de tijd van toen en de mensen die zo'n periode gestalte gaven. Je vergeet alles om je heen, want iedere prent kent naast een eigen plaatje een eigen praatje. Zo ook Burgh en de Burghenaren van maximaal tachtig jaar geleden. Ze laten ons haarfijn zien hoe ze er to en voorstonden; somrnigen met hun beste beentje voor, anderen, in afwachting van betere tijden, wat meer teruggetrokken. Een en ander temidden van de karakteristieke plekken die Burgh, tot op de dag van vandaag, zo dierbaar, mooi en aantrekkelijk maken. Hoe het ook zij: Burgh was toen al een vlek in trek. We willen niet uitgebreid in de geschiedenis van Burgh duiken. Van belang is echter te weten dat de voormalige zelfstandige gemeente en oude heerlijkheid per I januari 1961 werd ingedeeld bij de nieuw gevormde gemeente Westerschouwen, waarvan verder nog deer uitmaken Westenschouwen, Haarnstede, Renesse, Serooskerke en Noordwelle.

Burgh heeft zijn naam te danken aan een in de negende eeuw aangelegde burg, waarvan de cirkelvormige afmetingen ook nu nog zeer duidelijk in het terrein te herkennen zijn. Het wapen van de vroegere zelfstandige gemeente is dan ook een sprekend wapen, namelijk een burcht, en komt reeds voor op de wapenkaart van Smallegange's Kroniek van Zeeland, uitgave 1696. Burgh is een typisch Zeeuws kerkdorp met een gesloten ring, met in het hart de hervormde kerk. Deze werd gebouwd in de jaren 1671-1674 op een grondvlak in de vorm van een Grieks kruis. In de oorlogsjaren werd het bouwwerk zwaar getroffen door oorlogshandelingen, maar nog in de jaren veertig kon met behulp

van de oude stenen tot herbouw worden overgegaan. In de jaren zeventig volgde een nieuwe restauratie van het godshuis. Rondom de kerk staan nog als vanouds de bekende perebomen, waarvan de oogst telkenjare bij opbod wordt verkocht.

Omdat in Burgh zelf niemand te vinden was om een dergelijk boekje samen te stellen, werden C. van Winkelen uit St> Annaland en c.P. Pols te Zierikzee bereid gevonden deze uitgave voor hun rekening te nemen.

Het is een in aile opzichten meeslepend boekwerkje geworden, waarin bijna tachtig oude prentbriefkaarten en foto's een plaatsje hebben gevonden. Het vakkundig bundelen van oude ansichten, die tot op de dag van vandaag nog de levende taal van een plaatselijke leefgemeenschap spreken, en het leuk vertellen van het verhaal achter de vergeelde prent, is een precisiewerk van hoofd en hart. Een tweeeenheid, zoals het beeld hoort bij het woord en de prent bij de vertelling. Aan de hand van genoemde pakkende prenten van Burgh en de Burghenaren nemen de auteurs u mee op hun wandeling langs de vele verscholen of in het oog springende, kenmerkende plekken van dit Schouwse Westhoek dorp. Kortom, een "beeldende wande1ing" langs de tachtig jaren geschiedenis, zoals u anders nooit te zien of te horen zou krijgen.

Hoe dan ook: Burgh in oude ansichten geeft een duidelijk beeld uit de periode 1900-1960, al kijken we daarbij echt niet op een paar jaar. Het boekje geeft een goede indruk hoe het er hier vroeger uitzag, wie er toen leefden en wat er zoal gebeurde. Het boekje helpt het nageslacht aan veer herinneringen uit vroeger tijden, die een blijvend aandenken vormen aan het oude Burgh.

Rechtgeaarde Burghenaren hebben hun dorp lief. De mooie omgeving, de duinen, de bossen, de zee en het strand, ze zijn er allemaal zeer trots op en terecht. We gaan nu beginnen aan onze tocht door het Burgh van vroeger, aan welke tocht u hopelijk veer genoegen zult beleven.

PRO,iSClE 7.~;F.LA~U.

~ - ._- --------_._---------

S(h.~,J)OO.

;; ? ..J ??.? ~ ??? _ ?. ~ _~ __

_$f,.."""'X-."~

$ _0<...,-.

_D-",.,I:-I.

J_,.fl

? ~,L

·v

1 ~~.

1. Alvorens met onze rondgang door het oude Burgh te beginnen, gaan we eerst de omgeving van dit Schouwse dorp verkennen. Op het situatiekaartje, dat dateert van 1865, zien we duidelijk omlijnd het grondgebied van de voormalige zelfstandige gemeente Burgh. Het grondgebied van Burgh, gelegen in de Burgh- en Westlandpolder, grenst ten noorden aan het grondgebied van Haamstede, ten oosten aan dat van Haamstede, ten zuiden aan de Oosterschelde en ten westen ook aan het grondgebied van Haamstede. De kern van het dorp ligt aan de noordkant, hetgeen duidelijk op dit situatiekaartje te zien is. De voormalige zelfstandige gemeente Burgh had een oppervlakte van 494 bunders, terwijI het dorp met de omgeving 625 inwoners telde. (Gegevens ontleend aan Kuijpers Gemeenteatlas uit 1865.)

Het dorp Burgt 1745

2. We zien hier afbeeldingen van kerk en toren van Burgh rond hetjaar 1745 naar een gravure van Cornelis Pronk. In het midden domineert de hervormde kerk, die omringd wordt met bosschages. Let vooral op de vroegere spits, die hier de toren siert. In de jaren dertig had de firma Piet Ochtman te Zierikzee de goede gewoonte om van een aantal Pronk-gravures ansichtkaarten uit te geven van diverse plaatsen op Schouwen-Duiveland.

3. Dit is zeker geen oude ansiehtkaart van Burgh, maar toeh weI erg interessant voor opname in dit boekje. Het is Burgh vanuit de lueht gezien en deze opname moet genomen zijn vanuit de riehting Burghsluis. Reehts op de voorgrond zien we het Van Zuijen-Sportpark en de Leliendaleweg en links de Weeldeweg. Helemaallinks zien we namelijk nog juist een stukje romp van de vroegere Burghse molen. Deze romp staat er inmiddels ook al niet meer. Wat er nu nog van de molen over is, bestaat uit een 800rt lage plantebak. Helemaal reehts boven liggen de pereelen van het Boeijesbosch met aan het Duinwegje een deel van de door Noorwegen aan Burgh gesehonken woningen. Dit laatste in het kader van de watersnoodramp in 1953. Vroeger was het Boeijesbosch boomgaard van de gebroeders C. en J.P.C. Boot, maar de bomen zijn later gerooid. Nu zijn op deze plaats tal van woningen verrezen. We hebben een goed overzieht op het Hoge Burgh en de veel klein ere Dorpsring met kerk en toren, welke ring tegenwoordig de Burghse Ring heet.

4. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd in de kern van Burgh een muziektent gebouwd en ter gelegenheid van dit heuglijke feit moest de nieuwe aanwinst natuurlijk op de kiek. Maar mensen zijn veel belangrijker dan dingen en daarom lieten de leden van het feestcomite, en dat waren er nogal wat, zich gelijktijdig door fotograaf P.C. Page uit Zierikzee fotograferen. Hier zien we dan de spiksplinternieuwe muziektent en op de bovenste rij poseren, van links naar rechts: C.W. Boot, P. Romeijn, S.J. Hartog, D. Bakker, C. van Zuijen, L. Bolle, A. van Zuijen, J. van de Vate, J. Tuinman, C. Schikker, A. Blom, P. van Nieuwenhuijze, J. Rademaker, J. Verwest, B. Kommer, N.J. Bijkerk, S. B!om, K. Lemson en M. Beije. Onderste rij: P.A. Hubregtse, hoofd van de openbare lagere school te Burgh; Th. Jonker, G. van Zuijen, J. Fokker, M. Griep, onderwijzer te Burgh; C. Blom, W.G. Boot en J. van Zuijen.

5. Ter gelegenheid van de opening van de muziektent in Burgh werden niet aileen voor maar ook op de tent opnamen gemaakt van die personen die bij deze plechtigheid aanwezig waren. Op dit plaatje zien we dezelfde personen als op het vorige plaatje, maar nu heeft het gezelschap plaats genomen op de in gebruik genomen muziektent. De persoon (lange man) aan de linkerzijde, die niet op het vorige plaatje voorkomt, is dokter Groenman, die arts was in de combinatie-gemeenten Burgh-Haamstede. Een leuk plaatje, dat de voormalige, helaas uit het dorpsbeeld van Burgh verdwenen muziektent, waarop van de harmonie "Witte van Haemstede" zovele vrolijke klanken hebben geklonken, levend houdt. Waar is de tijd gebleven?

= o e N

Kerk te Burgh.

6. Het mag dan wei een heel klein plaatje van de Burghse kerk en toren zijn, maar uniek is het zeker. We hebben hier namelijk te maken met een van de eerste ansichtkaarten die van Burgh is gemaakt. Deze kaart dateert exact van het jaar 1901. Dat zouden wij niet zo precies geweten of nagegaan kunnen hebben, maar de vroegere stadsarchivaris van Zierikzee, P.D. de Vos, heeft genoemd jaartal eigenhandig genoteerd op de achterzijde van deze kaart. De Vos maakte elk jaar een tochtje per fiets over het "eiland" en kocht dan in alle dorpen de nieuwste aanwinsten op ansichtkaartengebied. Het is een zogenaamde litho-kaart, die landelijk tot even na 1900 in omloop werden gebracht. Later is dit 800rt kaarten verdrongen door fotografische technieken. Men mag deze kaart gerust nog handwerk noemen, want aile kaarten die daarop volgden kwamen langs fotomechanische weg tot stand. Het was toen ook gebruikelijk dat de voorzijde beschreven werd en de achterzijde uitsluitend bestemd was voor het adres en het plakken van de - toen een cents - postzegel.

7. Er zijn in de geschiedenis al heel wat kerkgebouwen in ons land door brand verwoest. In veel gevaUen was de loodgieter de oorzaak en dat was destijds ook in Burgh het geval. Tijdens de ambtsperiode van dominee Johannes A. Boogaard, afkomstig van St.-Annaland (zie inzet), die hier predikant was van 1920 tot 15 november 1931, werd de kerk volledig door brand verwoest. De brand yond plaats op 25 september 1924. De kunstig gebeeldhouwde preekstoel en regentenbank benevens de fraaie grafmonumen ten, die zich in het gebouw bevonden, gingen verloren. Dit plaatje toont ons de trieste restanten.

8. We stappen even de Burghse kerk binnen. Een reeks epitafen herinnert aan de verschillende leden van het geslacht De Huybert, waartoe de stichters van deze kerk behoorden. Een monument voor Pieter de Huybert met portretbuste door J. Blommendael, van dezelfde hand een groot epitaaf met twee portretmedaillons, obelisk en krijgsattributen voor Johannes de Huybert (overleden in 1701) en zijn vrouw, Catharina Cornelia de Huybert, en een muurtafel met wapen voor David de Huybert (overleden 1719). Een tweede in dezelfde trant voor Barbara Theodora van Willigen, naar een ontwerp van J.P. van Baurscheidt. Beide muurtafels waren (v66r de brand) door engelenfiguren bekroond.

}fed . .J(en1. Kerk, te jJurgh

9. Wie de Ring van Burgh zegt, denkt gelijk aan de pereborn en en vooral in de bloeitijd vormen deze vruchtbomen een lust voor het oog. Op de derde zaterdag in september werden de peren volgens een oude traditie in het openbaar verkocht. Dat is heden ten dage nog zoo Om nog even op de kerkbrand van 1924 terug te komen, onder de rubriek "Uit Stad en Provincie" in de "Zierikzeesche Nieuwsbode" stond het volgende bericht: Door tot nog toe onbekende oorzaak heeft vrijdagmorgen j.l. een onherstelbare ramp onze gemeente getroffen. Even half tien vertoonden zich enkele rookwolken uit het dak van de Nederlandse Hervormde Kerk. Om tien uur stonden kerk en toren in volle vlam. De ijlings toegesnelde brandweer van Burgh en Haamstede stond machteloos tegenover de ontzettende vuurzee, die door de toenemende wind sterk aangewakkerd werd. Kerk en toren zijn totaal uitgebrand. Van de prachtige kerk, welker 250 jarig bestaan in november aanstaande zou plaats hebben, het sieraad der gemeente en wegens haar interieur een attractie voor de vreemdelingen, zijn aileen de naakte muren overgebleven. Aileen het archief, enkele oude biibels, de koperen luchter en het kerkzilver, behalve het zilveren doopbekken konden gered worden. Het kunstig gebrandschilderd raam, de fraai besneden ambachtsherenbank en de gebeeldhouwde preekstoel zijn door het vuur vernield. De verschillende marmeren gedenktekens, zullen, hoewel niet vernield, toch ernstig beschadigd blijken. Ongeveer 's middags een uur was men den brand meester. Kerk en toren zijn verzekerd. Tot zover het relaas in ons aller "Zierikzeesche Nieuwsbode". In het huis links, met de fraai bewerkte daklijst, woonde rneester J. Hubregtse,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek