De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens

De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens

Auteur
:   B.H.J. Mols
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6132-9
Pagina's
:   72
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

3. Historische gegevens koremnolen "De Pegstukken"

De korenmolen aan de Pegstukken is een ronde stenen bergkorenmolen. De molen is op de grand gebouwd, waarna de berg eromheen aangebracht is, dit am de wieken en het kruiwerk te kunnen bedienen gezien de maximaal "toegestane" afmetingen hiervan. De bergmolen is derhalve hager dan een grondzeiler, een molen die gewoon vanaf de grond bediend kan worden, met als gevolg dat deze molen meer wind kan vangen bij een aanwezige bebouwing in de omgeving van de molen.

Met de bouw van de molen werd in 1844 aangevangen, in opdracht van de gebraeders Ioannes Baptist en [oannes Francis Debacker, beiden afkomstig uit het Belgische Gierle. De schrijfwijze van de achternaam verraadde de Belgische komaf maar werd in Schijndel al gauw De Backer. De molen kwam in de tweede helft van 1845 gereed en werd toen in gebruik genomen.

De molen heeft nooit een naam gehad, maar werd al gauw "De Pegstukken" genoemd, vanwege het feit dat de molen aan de Pegstukken gebouwd was.

Over het ontstaan van de straatnaam bestaan meerdere versies, waarvan de volgende de meest verklaarbare is: een peg is driehoekig van vorm. De percelen waren vroeger oak driehoekig van vorm, maar door de latere ruilverkavelingen is daar niets van overgebleven, behoudens dan het stuk grond waarop de molen werd gebouwd. Op de kaart uit 1967, behorende bij de

aankoop van de molen door de gemeente, blijkt dit duidelijk. Dit stuk grand is immers altijd in het bezit van de familie De Backer gebleven, waarbij perceel nummer 47 de driehoek completeert. Dit perceel is eigendom van de dochter van Jan de Backer en derhalve ook in de familie gebleven.

De molen werd gebouwd in een nagenoeg open omgeving. op een afstand van circa 100 meter ten noordoosten van de weg van Den Bosch naar Sint-Oedenrode, aan de Pegstukken nummer 7.

Welke volgeling uit de familie na de twee Belgische broers de molenaar is geworden, daarover is enige onzekerheid.

Foto: Frans de Backer (geb. 1-7 -1 877, overl. 2 1-4-1 95 1) .

Vast staat in elk geval dat in 1867 door de gemeente Schijndel aan een De Backer toestemming wordt gegeven tot de aankoop van een stuk grand ten behoeve van het bouwen van een woonhuis aan de Kloosterstraat 8. Bier werd]oannes Francis de Backer geboren op 1 juli 1877, die als raepnaam Frans de Backer meekreeg.

Frans de Backer, in Schijndel ook bekend onder de naam "Frans den Bels", nam de molen over van zijn vader. Frans de Backer trauwde met Clasina van de Heuvel, geboren 16 [anuari 1886. Samen kregen zij, naast een aantal dochters, twee zonen, te weten Barrie en Jan de Backer. Jan de Backer (doopnaam Johannes) werd geboren op 15 september 191 3 en zou de opvolger worden van zijn vader Frans de Backer. Helaas is er over de periode van v66r 1930 weinig bekend, gezien het in de inleiding vermelde feit dat het gemeentearchief van die tijd geheel verwoest is.

Over het aantal generaties De Backer dat op de molen werkzaam zou zijn geweest, meldt een krantebericht in .Jiet Huisgezin" d.d. 28 juli 1957 overigens nog het volgende:

" ... waarop Jan de Backer molenaar was. Vader (Frans) de Backer, vader van Jan en Barrie, heeft de restauratie na de oorlog zelf bekostigd. Thans is het 4e geslacht molenaar op deze molen, welke door de overgraotvader van Jan werd gebouwd."

Op 6 augustus 1945, na de Tweede Wereldoorlog, schreefFrans de Backer een brief aan De Hollandsche Molen, waarvan de inhoud als voIgt is:

ST. MOLENDOCUME;,TATIE . 5an:'hatis.tr.l:::~ 10115AV AW'.$TEnDAM

F. DE BACKER

MOt.£:.;A,.AR

HaIldd I., GRA.'"EN. MZ.EL EN VOEDERAR'rlEELE."' SCHl)NDBL

SCHIjNDEL. ~._{.7- __ 19f s:

ST. I/.OLENDOCUItiE, 'TATIE

Ser;'i'..lt:~~:~ 10'8 AV ':':V.$Tci1D.M

De molen werd in de oorlog zwaar beschadigd, getuige deze brief, en geld voor herstel was in beginsel niet aanwezig. In 1942 trouwde Jan de Backer met Petronella Hermes en nam hi] het bedrijf van zijn vader Frans over, waarbij de molen in eerste instantie nag eigendom van zijn vader Frans bleef. Na de oorlog echter bleefFrans nag geruime tijd meewerken in de molen, tot aan zijn overlijden op 21 april 195 1. Zijn echtgenote, Clasina van de Heuvel, stierf op 29 juni 1957.

Een artikel in de Molenaar van 1945 berichtte als voIgt: "De steenen windmolen van den heer F. de Backer te Schijndel. Het dorp Schijndel heeft het zwaar te verduren gehad in het laatste oorlogsjaar, meerdere boerderijen, gebouwen enz., werden vernield en oak meerdere mol ens beschadigd of verbrand. Een der

molens, namelijk de steenen bergmolen van den heer F. de Backer, werd vrij ernstig beschadigd, zoodat men voor zijn behoud vreesde. Een der roeden werd ernstig gekraakt, kap en muurwerk zwaar beschadigd doch door onderlinge samenwerking en veel medewerking van den Wederopbouw, werd de molen vrij snel hersteld en zal hij binnen niet al te lang en tijd weer kunnen draaien als voorheen. De oorlogsschade werd hersteld door molenmaker W Adriaens te Weert."

Een artikel in de Molenaar uit 1946 meldt vervolgens dat de molen van]. den Backer weer hersteld is. Van de toegebrachte schade in de oorlog is thans het voormalige gat in de ramp nog steeds zichtbaar. Jan de Backer maalde na de restauratie nog vele [aren met De Pegstukken, waarbij hij ook nauwlettend de toenernende bebouwing random de molen in de gaten hield. Op 29 september 1948 namelijk richtte hij een brief aan het toenmalige bestuur van de vereniging de Hollandsche Molen. Hierin zette hij de gemeenteplannen van bebouwing en verkaveling random zijn molen uiteen. Hij vraeg de Hollandsche Molen of het windrecht nog van kracht was en om te bemiddelen in een eventueel bezwaarschift. De Hollandsche Molen erkende op 10 oktober 1948 de belangen van Jan, die zijn molen na de oorlog had laten herstellen, en zou hem bijstaan. Het windrecht was evenwel alleen van kracht voor molens van voor het jaar 1795.

Op 8 november 1948 moest Jan de ashoogte boven de grand, de vlucht en de berghoogte doorgeven, die volgens Jan in zijn brief d.d. 12 november 1948 respectievelijk 17 meter, 27 meter en 2.80 meter bedroegen. Het verzoek van de Hollandsche Molen d.d. 16 november 1948 om de omliggende percelen onbebouwd te laten en het eventueel aanbrengen van hetTen-Havestraomlijnsysteem, werd door de gemeente Schijndel op 29 juni 1949 van de hand gewezen, gezien het vergevorderde stadium waarin de plannen verkeerden. Vanaf dat moment werd het dus minder met de molenbiotoop en werden er huizen gebouwd, waarbij de molen uiteindelijk huisnummer 27 kreeg toebedeeld.

Mevrouw De Backer-Hermes, de echtgenote van Jan, heeft haar man lange tijd bijgestaan en herinnert zich het zware werk: "Na het mal en van het graan, dat met paard en wagen was gebracht, werden de zakken meestal per bakfiets door Jan bij de klanten afgeleverd. De zakken graan werden meestal per platte kar en paard afgeleverd bi] de molen.Aan weerszijden van de kar stond dan een aantal zakken. Jan pakte dan om en om een zak. Op een gegeven moment echter, bij Jan zijn afwezigheid, werden alle zakken van een kant gepakt, en door het te zware gewicht aan de andere zijde, kiepte de kar om, en sloeg het paard op hol. Sinds dat moment ben ik niet meer op de molen geweest om te helpen."

Jan de Backer kreeg een dochter en een zoon. De zoon had echter geen interesse in het overnemen van de molen. Na het overlijden van Jan de Backer, op 3 november 1966, schreef de we-

duwe een brief aan de gemeente, d.d. 29 maart 1967, waarin zij vraagt of ze de in haar bezit zijnde windmolen af mag breken. Vanwege de zware lasten en beeindiglng van het molenbedrijf is het niet meer op te brengen om de molen in haar bezit te houden. Op de vrijgekomen grand zouden dan woningen gebouwd kunnen worden. De gemeente besluit op 14 april 1967 naar aanleiding van dit schrijven de molen met ondergrand te kopen. Onder G-nummer 97181 wordt dit door de Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant goedgekeurd. De notariele akte van transport dateert van 9 augustus 1967.

Foto: Jan de Backer (geb. 15-9-1913, overl. 3-11-1966).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek