De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens

De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens

Auteur
:   B.H.J. Mols
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6132-9
Pagina's
:   72
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Dit is noodzakelijk, want hoe harder de molen draait, hoe meer graan er tussen de stenen komt, terwijl de grofheid van het meel constant moet blijven. Voor zover dit bepaalde toerental niet wordt gehaald, kan dit effect ook met de hand via een hefboomconstructie, de zogenaamde licht, worden bereikt.

Wanneer men de molen wil stoppen, dan dient deze met de Yang stilgezet te worden. Hiertoe is om het bovenwiel een remconstructie gemaakt, die vanaf de molenberg te bedienen is. Deze bestaat uit een vijftal (wilgehouten) blokken, die met elkaar verbonden zijn middels maanijzers, zodat het geheel kan scharnieren. Het ene uiteinde zit vast op een van de voeghouten in de kap, terwijl het andere uiteinde middels een sabelijzer in de vangbalk zit. De molen kan pas draaien wanneer de vangbalk is gelicht; de balk komt omhoog en duwt de blokken in een richting als het ware een voor een van het bovenwiel af waardoor dit bovenwiel helemaal vrijkomt. De vangbalk hangt tijdens het draaien in een haak en wordt hier uitgelicht, wanneer de molen wordt stilgezet. Het omgekeerde proces speelt zich dan af

De vangtrommel zorgt ervoor dat het optrekken van de yang niet zo zwaar is. Een lendestut en rijk1amp zorgen ervoor dat de vangstukken tijdens het draaien met de molen niet kunnen aanlopen, hetgeen warmlopen zou kunnen veroorzaken.

Voorts kan men nog een pal tussen de kammen van het bovenwiel zetten om het teruguitdraaien te voorkomen, immers, de

vangstukken worden dan opgetild door het bovenwiel. Het terugdraaien kan ontstaan wanneer de wind vanaf de achterzijde tegen de wieken komt.

Bovenstaande beschrijving is gebaseerd op de werkelijkheid 20als deze in "De Pegstukken" waarneembaar is. In ogenschouw dient te worden genomen dat vele zaken van molen tot molen en van streek tot streek verschillen, waarbij diverse uitvoeringen op dezelfde typen molens mogelijk zijn, alsook de benamingen ervoor,

Ter illustratie en verduidelijking toont bijgaande schematische afbeelding de belangrijkste onderdelen van korenmolen De Pegstukken.

1 roede

2 voorzoom 3 hekwerk

4 askop (doorlopend in bovenas) 5 lange spruit

6 korte spruit

7 lange schoor

8 korte schoor

9windpeluw

10 bovenwiel (waaromheen de yang) 11 rondsel

12 koningsspil 13 sleepluiwerk 14 spoorwiel

1 5 steenbalk

16 steenschijf 17 staakijzer

1 8 maalstoel 1910per

20 ligger

21 "licht" -constructie 22 regulateur

23 meelpijp

24 kapzolder 251uizolder 26 steenzolder 27 meelzolder

(Niet afgebeeld:staartbalk met kruibok, achterzijde molen.)

Nawoord

Met het boekje "De Pegstukken 1845-1995 en andere Schijndelse molens" heb ik een indruk willen geven van de rijke molenhistorie die Schijndel bezit. Zijn er al veel uitgaven met betrekking tot de Schijndelse geschiedenis verschenen, nimmer stonden de Schijndelse molens alleen in het voetlicht. Veelal werd er slechts terloops wat over opgemerkt.

Het jubileum vormde een aanleiding om aIle gegevens met betrekking tot de Schijndelse molens, en die van De Pegstukken in het bijzonder, te verzamelen en uit te breiden met niet eerder gepubliceerd materiaal, zodat de gegevens betreffende de molens van Schijndel in een duurzaam naslagwerk vervat zijn. Geconstateerd kan worden dat de molens in Schijndel een zeer belangrijke plaats hebben ingenomen.

Duidelijkheid is het uitgangspunt geweest, waarbij de technische aspecten niet in al te veel details zijn uitgewerkt. Hierdoor is het boek niet alleen voor de molenkenner interessant, maar ook voor mensen met aileen een historische voorliefde.

Mijn dank gaat uit naar allen die mij behulpzaam zijn geweest bij het samensteilen van de inhoud, waarbij ik R. Pijnenburg en B. Penning de Vries niet onvermeld willaten voor de door hen verrichtc werkzaarnheden.

Schijndel1995,B.H.].Mols

Bronvermelding

(1) archiefstukken 's-Hertogenbosch, Dhr. F.W Smulders (2) "De leggers der openbaere wegen ... ", J.F.M. Dobbelaere, 1887, pagina 23

(3) Gens Nostra XVLI (1991). pagina 287 (4) rekening gemeentearchief

Overige geraadpleegde bronnen

- gemeentearchief gemeente Schijndel

- streekarchief Aa en Dommel te Vught

- archief Stichting Molendocumentatie Hollandsche Molen te

Amsterdam

- archiefstukken 1971, dhr. A.lL. van Bokhoven

- artikel .Buurt de Coevering", Sint-Oedenrode, dhr. Heesakkers

- "Molens in Noord-Brabant in oude ansichten",

drs. H.A. Visser, 1981

- "Schijndel, historische verkenningen", W Heesters, 1984

- .Brabantse Molens", S.H.A.M. Zoetmulder, Helmond, 1973

- Molenecho's, 1ge jaargang nummer 3, juli-sept. 1991

- blad "de Molenaar"; 1933,nr.35.blz.686/1945,nr.49.blz.41

1946,nr.48,blz.2/ 1950,nr.20,blz.2351 1961 ,nr.12,blz.nOI 1968, nr.33.blz.121 1969,nr.15,blz.439 I 1970,nr.3 .blz, 74

Beknopte literatuurlijst

Molens, ir. F. Stokhuyzen, Haarlem, 1981

Korenmolens- Van Arnbacht tot Industrie, P.WE.A. van Bussel,

Eindhoven, 1 981

Wind- en watermolens in Nederland, P. Nijhof en G. Dekker Kijk op molens, I.Th. Balk, Amsterdam, 1979

Van haver tot gort, R. Helmers, uitgeverij Profiel, 1989 Molenbouw, A. Sipman, Zutphen, 1976

Nederlandse molens in oude ansichten, L. van Lambalgen, Zaltbommel, 1979

De standerdmolen, Tyman,Scheirs en Zweers, Utrecht, 1994

Provinciale molenboeken:

Groninger molenboek, Groningen, 1981 Fries molenboek, Leeuwarden, 1980 Molens in Drenthe, Zwolle, 1979

Molens in Overijssel, Zwolle, 1971/1972 Gelders molenboek, Zutphen, 1968

Nieuw Utrechts molenboek, J den Besten, Utrecht, 1990 Noordhollands molenboek, Amsterdam, 1981

De molens van Zuid-Holland, 's-Gravenhage, 1980 De molens van Zeeland, Middelburg, 1972

De Brabantse Molens, S.H.A.M. Zoetmulder, Helmond, 1973 De molens van Limburg, P.WE.A. van Bussel, Eindhoven, 1991

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek