De Vlaardingse Visserij in oude ansichten deel 2

De Vlaardingse Visserij in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Sluimer en M.P. Zuydgeest
Gemeente
:   Vlaardingen
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2900-8
Pagina's
:   136
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'De Vlaardingse Visserij in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

door

J. Sluimer en

M.P. Zuydgeest

Europese Bibliotheek - Zaltbommel MCMLXXXIV

W~OEN

OEKJE

ISBNlO: 90 288 2900 8 ISBN13: 978 90 288 2900 8

© 1984 Europese Bib1iotheek - Zaltbomme1

© 2008 Reproductie van de oorspronke1ijke druk uit 1984

Niets uit deze uitgave mag worden vervee1voudigd en/of openbaar gemaakt door midde1 van druk, fotokopie, microfihn of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schrifte1ijke toestemming van de uitgever.

Europese Bib1iotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbomme1 te1efoon: 0418 513144 fax: 0418 515515

e-mail: pub1isher@eurobib.n1

INLEIDING

Het is zeer verheugend dat zo kart na het verschijnen van het boekie "De Vlaardingse Visserij in oude ansichten" thans dee12 is uitgegeven, Voor de sam enstellers het bewijs dat de belangstelling voor de geschiedenis van de Vlaardingse visserij gelukkig nag steeds aanwezig is. In dit nieuwe deeltje treft u weer een zorgvuldig gekozen selectie foto's aan, van loggers, kuipers, werven en verdere zaken die op het visserijbedrijf betrekking hebben.

Ook nu zijn wij er in geslaagd enkele tot nu toe onbekende foto's bijeen te brengen. Verder is getracht zo veel mogelijk feiten en gegevens in het boekje op te nemen, die op de gepubliceerde foto's betrekking hebben. Helaas laat de beperkte ruimte niet toe al te uitvoerig de foto's te beschrijven, maar veel interessante gegevens konden toch verwerkt worden.

Het is nu al weer twintig jaar geleden dat de laatste Vlaardingse vleetloggers ter haringvisserij uitvoeren. Er groeit thans in Vlaardingen een genera tie op die de havens met loggers, het klaarmaken van de schepen, vlaggetjesdag, het uitvaren van de vloot, nooit aanschouwd heeft. Voor onze oude vissersstad eigenlijk een moeilijk aanvaardbare gedachte, immers Vlaardingen en de visserij waren eeuwen lang onafscheidelijk met elkaar verbonden. Alles leefde en werkte hier voor en door de visserij. Iedereen had belang bij het uitvaren en instandhouden van de vissersvloot, WerYen, touwbanen, kuiperijen, zeilmakerijen, blok- en pompmakerijen, mandenmakerijen, hoek- en sneumakerijen, nettenboeterijen, kruideniers, slagers en bakkers, allen waren afhankelijk van een "goeie vis-

serije". Nu is dit alles helaas bijna verdwenen, slechts weinig herinnert aan deze vroegere tijd. Bij degenen die niet of nauwelijks op de hoogte van het oude visserijbedrijf zijn, lOU nu de vraag kunnen rijzen waarom dit bedrijf nu vrijwel verdwenen is. Wij zullen trachten hieronder een antwoord op deze vraag te geven.

De visserij was en is een hard bestaan. Het lijkt erg roman tisch om op een mooie voorjaarsdag met een logger ter visserij te varen. De werkelijkheid was echter anders. Vroeger op de hoekers, buizen, zeilloggers, stoomfietsen en bomschuiten moest elke handeling op het open dek geschieden, weer of geen weer. Op de zeilvaartuigen was geen stuurhuis voor de man te roer. Bij slecht weer kwam men tijdens het zeilen dikwijls handen en ogen te kort am de zaak gaande te houden. De verdiensten waren gering en de voeding was zeer eentonig. Reeds op zeer jonge leeftijd ging men naar zee, in de hoekertijd was het heel gewoon dat men met zeven jaar reeds ter visserij uitvoer. Later werd de leeftijd naar twaalf jaar verschoven. Men had in die dagen eenvoudig geen keus, thuis meestal een gezin met veel kin deren, dus vele monden die gevoed moesten worden. Het probleem was dat de haringvisserij van juni (later vanaf mei) tot en met december werd uitgeoefend. Nadat de visserij beeindigd was, werden de schepen opgelegd en de bemanning werd bedankt. Tot de volgende teelt was men werkloos; wel yond een deel van de vissers werk op de werven en in andere bedrijven en deels op een gering aantal beugschepen. Het merendeel echter had

geen werk en geen verdienste. De haringvisserij leverde voor de vissers niet voldoende geld op om de winter door te komen. Diaconie en liefdadigheid moesten dan bijspringen om in de ergste nood te voorzien. Het was dan ook noodzakelijk dat ieder gezinslid zodra het enigszins kon aan het werk ging om aldus de geringe verdiensten van vader wat aan te vullen. Ook moeder, die als nettenboetster of haringloopster wat geld inbracht.

Industrie was er in die dagen nauwelijks, de zee was voor Vlaardingen de bron van alle inkomsten. Na 1900 begon de industrialisatie op gang te komen. De ENCK, Leverszeepfabrieken en andere bedrijven hadden veel mankracht no dig. Aan de roep die van de fabrieken uitging gaven velen gehoor. De bedrijven boden het hele jaar werk en's avonds was men thuis. De hoekers maakten haringreizen van ten minste drie maanden, de loggers reizen van vier tot tien weken. Lange reizen dus en daardoor waren de mannen lang van huis. Het is dan ook niet verwonderlijk dat zoveel vissers uiteindelijk de vloot de rug toe keerden. Met de komst van de logger en de katoenen netten begon een bloeitijdperk voor de visserij dat tot de Eerste Wereldoorlog voortduurde. Enkele tientallen rederijen hadden toen hier ter stede loggers in de vaart. Na de Eerste Wereldoorlog begonnen de moeilijkheden, Het wegvallen van belangrijke exportgebieden als Rus1and, Duitsland en Oostenrijk gaf de doodsteek aan vee1 kleine rederijen. De vraag naar haring was toen tot een ongekend dieptepunt gedaa1d. De op gang komende modernisering van de vloot vroeg aan de

rederijen grote financiele offers. Zeilloggers werden verlengd en van een motor voorzien. Slechts de kapitaalkrachtige bedrijven konden deze kosten opbrengen. Ook de crisistijd gaf veel prob1emen, de waarde van de haring daalde enorm. Al deze oorzaken hadden tot gevolg dat het aantal rederijen en schepen gestaag daalde.

In 1920 te1de V1aardingen 37 rederijen met 155 schepen en in 1940 nog 15 rederijen met 54 schepen. Industrialisatie, bemanningsproblemen, lage prijzen, moeilijk of niet op te brengen investeringen deden de visserij langzaam maar zeker verdwijnen. Thans vergen mod erne vrieshektrawlers enorme bedragen, waartoe slechts weinig rederijen in Nederland in staat zijn. De Vlaardingse vissersvloot telt nu dan ook nog slechts twee schepen: de VL. 142 "Voorwaarts" van de Doggermaatschappij en de VL. 89 "Monica" van N.V. W. Kwakkelstein, terwijl voor de laatstgenoemde rederij thans een nieuw schip op stapel staat.

De foto's in dit boekje zijn voor een groot dee1 afkomstig uit de archieven van de samenstellers. Diverse foto's zijn door enke1e bruikleengevers beschikbaar geste1d; speciaal willen wij hier de familie Pot, de familie Verweij en het gemeentearchief te Vlaardingen noemen. Wij zijn hen hiervoor bijzonder erkentelijk.

J. Sluimer M.P. Zuydgeest

1. Detail van een foto uit 1885 van de (Oude) Haven te Vlaardingen, Rechts ligt de laatste in gebruik zijnde hoeker voor de kant. Het is de VL. 1 "Vlaardings Leven" van de rederij Ilzermans & Co., schipper op de VL. I was Pieter van Alewijn. De hoeker was gebouwd in 1856 op de werf 's Lands Welvaren, to en eigendom van A. van der Werf de Willigen. Als schipper op de "Vlaardings Leven" hebben gevaren: Jan van Zwieten, Lambertus (Lammerd) Vink, Daniel Spanjersberg en Pieter van Alewijn. Het schip maakte in 1886 zijn laatste reis. Op dinsdag 10 juli 1888 verliet de hoeker voor het laatst de Vlaardingse haven op weg naar Sliedrecht, waarheen het schip was verkocht. "Rampzalig overschot van vroegere grootheid", aldus de Nieuwe Vlaardingsche Courant.

STUURMAHSMUT.

W~:iDIN!(EMER.

S?lt~O;PER.

O:JilSH AlS VGORM.

RH?SCi!lE':'tit

s;.c~E~~~. ~ ?.. -~ ...?.....?.....?.?

;!;rHOtJD£R.

Ii -, I· T J." t: -, : ' t, ;.;,.

SCHI??tR.

" .?... /.,.-<.~-

.J tf ",g,.<L._L-.r' ft.f'.-7

" ,r-; /1~·"~".t..·-::-

b,yy.t'/£ ... - r d'_

"<.1 /&-.£. /!--..-"/~:.;:~'~

/1' ????? ,4 »,

(P.

/(

// ??????????.? »,

J ..

lC:OK.

?... ;;" ?.. ""

-b:> . /. " .. -/-:'~, 4. ,.-"

'·40" ... · ..?

;,{ .. /.~,,- ..?.

HI£M.

IDEM.

IDE;'!.

, ~ ?? ,,;.~. ~ /J'R({;

, (I" If ?? 1.·.· ?? ". ??? ( .~., ??????? J.

/

. "

~ I .? c-

2. Gedeelte van de monsterrol van de hoeker VL. 1 "Vlaardings Leven" van de rederij IJzermans & Co. De monsterrol is de arbeidsovereenkomst tussen de schipper en bemanning, waarin aile rechten en plichten van beide partijen omschreven staan. Ten overstaan van de waterschout moet deze rot door aile bemanningsleden getekend worden. Opvallend is het feit dat, op de schipper na, de bemanning van de VL. 1 geheel uit Duitsers bestaat. Vele jaren lang bestond de bemanning van de Vlaardingse schepen voor een aanzienlijk dee! uit Duitsers. In Vlaardingen sprak men van "Bovenlanders". Op 5 en 6 juni 1888 bij voorbeeld arriveerden niet minder dan 550 Bovenlanders in V!aardingen om op de haringvloot te monsteren.

3. "De Zegen en Gezondheid", eeuwenlang klonk deze kreet langs de Vlaardingse haven bij het vertrek van de buizen, hoekers en loggers. Zeker ook hier, bij het vertrek van de VL. 16 "Vlaardingen", omstreeks 1895. Deze logger wordt voor het eerst vermeld in het jaarboekje van 1872. Het schip was eigendom van De Maatschappij "De Noordzee" onder directie van Pieter en Paulus Kikkert. In 1883 werd het verplicht op de romp van het schip en in het grootzeil een visnummer te voeren. Op deze wijze kon men direct zien met welk vaartuig men te doen had. Op 13 februari 1895 werd de "Vlaardingen" verkocht voor f 7600,- aan de firma H. Kikkert. In de zomer van 1906 nam de VL. 16 geen deel meer aan de visserij en werd op 27 oktober 1906 verkocht aan D. van Rijn Dzn. te Katwijk aan Zee,

4. In 1887 werd te Vlaardingen de rederij P.H. van Abshoven opgericht. Deze rederij kocht op 26 februari 1887 twee in aanbouw zijnde houten loggers. Het waren de VL. 131 "Flevo II" en de VL. 132 "Flevo III". De VL. 131 werd op 5 mei 1887 te water gelaten bij de werfvan P. de Zeeuw en de VL. 132 op 7 mei 1887 bij de werf van L. van Dam. Op de afbeelding ligt de VL. 131 "Flevo II" aan de Oosthavenkade te Vlaardingen. Rederij J.J. van der Ende te Scheveningen kocht de logger op 2 november 1918 en bracht het schip als SCH. 8 "Alida" onder schipper Nicolaas Mos in de vaart. Schippers op de VL. 131 waren: A. Hofman, J. Schouten, P. van Dorp, C. Bootsman, B. Westerduin en D.C. Poot.

" ,,:;r--

Gro et uit "laardingen.

5. Gezicht op de Oosthavenkade te Vlaardingen omstreeks 1902. Deze ansichtkaart geeft een beeld van de enorme drukte die toen in onze stad normaal was. Voor de kant de houten logger (Engelse kotter) SCH. 188 "Minister Kuyper" van de Gebroeders Van Hulsentop & Schoor te Scheveningen. Het schip was op 5 februari 1896 ingeschreven als VL. 179 "Petronella Neeltje" van de rederij Hendrik van der Burg. De VL. 179 en de VL. 178 "Hillegonda" waren de eerste schepen van deze rederij. Op 4 juni 1902 voer de logger als SCH. 188 ter haringvisserij. In 1907 staat de "Minister Kuyper" SCH. 188 van de rederij A.J. & F. van Hulsentop nog in de naamlijst van de rederijen en haringschepen vermeld.

6. Havengezicht te Maassluis omstreeks 1900. In het hellinggat ligt de houten logger MA. 142 "Andijk". Deze logger werd op 11 juni 1870 te water gelaten als "De Plaats Royaal" bij de werf 's Lands Welvaren voor rekening van de Maatschappij "De Noordzee" te Vlaardingen. Op 6 februari 1895 werd het schip verkocht voor f 8000,- aan W. Richter Uitdenbogaard en werd MA. 142 "Andijk". Op zaterdag 11 juni 1870 liepen te Vlaardingen niet minder dan zes loggers van stapel, aile in opdracht van de Maatschappij "De Noordzee", In 1910 voer het schip als MA. 142 "Neptunus IV" van de rederij Neptunus en in 1918 onder dezelfde naam voor de Visscherij Maatschappij "Maassluis". Op 22 februari 1921 werd de logger na eenenvijftig jaar trouwe dienst voor de sloop verkocht.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek