De molens van Zeeuwsch-Vlaanderen

De molens van Zeeuwsch-Vlaanderen

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:  
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2732-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'De molens van Zeeuwsch-Vlaanderen'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

26. In Axel stonden destijds niet minder dan vier korenmolens. Een van deze molens zien we bier op dit plaatje. Deze molen werd in 1863 gebouwd op een gedeelte van de stadswal (vroeger bastion Zirkzee geheten) voor rekening van J. Cappon. Vanaf 1923 was A.J. Cappon de eigenaar. Van 1844 tot 1863 stond hier een standerdmolen, waarvan de eigenaars eerst Minderhoud (1844-1857) en na hem A. van Vessen en J. Cappon (1857-1863) waren. Op een schilderij van 1730, dat op het stadhuis hangt, staat op deze p1aats een standerdmolen, die echter gauw daarna moet zijn verdwenen, want op kaarten van Hattinga (circa 1750) staat alleen een molen in het Molenkwartier. Ook in 1786-1787, toen J. (Jan) Scharps boek over Axel verscheen, was dat de enige molen. Op een afbeelding uit 1674 werd daar ook nog een molen vermeld. In Axel heeft, in de buurt van het station, nag een stenen grondmolen gestaan. Deze was gebouwd in 1874 voor rekening van A. de Klerck, die werd opgevolgd door zijn zoon J oz. de Klerck. Laatstgenoemde verkocht de molen in 1908 aan P. de Bruyne, maar deze rnolen is helaas in hetzelfde jaar(1908) afgebroken.

In februari 1960 is in Axel de ronde, stenen beltkorenmolen "De Korenaar" (in 1863 gebouwd op de plaats van een waarschijnlijk gesloopte, van 1844 daterende standerdmolen) gesloopt. Op het voormalige bastion Vlissingen, eveneens in Axel, stond van 1750 tot 1911 een ronde, stenen stellingkorenmo1en, gebouwd op de plaats van de in 1747 afgebrande houten stadsmolen. Bij het station stond van 1874 tot aan zijn sloop in 1908 een stenen grondzeiler. De korenmolen "De Korenaar", die aan de Prins Hendrikstraat in Axel stond, werd in 1863 gebouwd voor J. Cappon. Helaas is deze molen in 1960 uit Axel verdwenen.

SPUI

27. Nadat we Axel hebben verlaten, komen we op onze molenroute in de buurtschap Spui, waar we de korenmolen .Eben-Haezer" aantreffen, gelegen aan de Pootersdijk. Deze beltmolen, die in 1807 werd gebouwd, was tot 1952 in bedrijf. Voor de herindeling was de molen eigendom van de voormalige gemeente Axel en na de herindeling van Terneuzen. De molen is nooit bewoond geweest. Het is een kleine, slanke ronde stenen bovenkruier zonder stelling, ongetailleerd. Het materiaal is donkerrode baksteen, geheel gewit. De kap is van hout met dakleer en de windpeluw is eveneens van hout. De roeden zijn van ijzer. De binnenroede is van de gebroeders Pot uit Kinderdijk, terwijl de buitenroede van Belgisch fabrikaat is. De houten as heeft een houten kop, een zogenaamde .Jnsteekas". De molen, die een vlucht heeft van 20,80 meter en na de restauratie van 21 meter, verkeert in een goede toestand. De wiekvorm heeft een stroomlijn systeem-Van Bussel (sedert 1946). De staartschoren, spruiten en de staartbalk zijn van hout. Er is een kruirad. De molen heeft aan de noordoostzijde, 2,65 meter boven de berg, boven een klein venster een steen met het volgende opschrift:

1807

1 Sam VII: 12. EBENHAEZER TOTHIERTOE

HEEFTONS DEHEERE GEHOLPEN.

Volgens overlevering is de molen gebouwd in opdracht van Napoleon. Voor zover bekend is er nooit windrecht betaald. Molenrestaurateur M. van Weele uit Krabbendijke heeft de molen in twee jaar tijds volledig gerestaureerd. Dat gebeurde onder supervisie van de afdeling molens van Monumentenzorg en met medewerking van de Spuise aannemer Risseeuw en de dienst openbare werken uit Terneuzen. De van 1807 daterende molen is in het zomerseizoen, in de periode van mei tot en met augustus, enkele middagen per week in bedrijf met als molenaar A. van Dixhoorn, die nu weer, na twintig jaar, kan malen.

SAS VAN GENT

28. In Sas van Gent staat momenteel geen korenmolen, maar vroeger was dat weI het geval. Hier zien we een afbeelding van een achtkantige stenen molen, een model dat weinig voorkomt. De molen is gebouwd op een gedeelte van de wallen. In 1829/1830 heeft D. Verschaffel een houten molen, die werd gebruikt als gerst- en pelmolen en snuifmaalderij, gekocht van Dupont en daarna omgebouwd en ingericht als graanmolen. Hij werd opgevolgd door zijn zoon J. Verschaffel, die in 1898 de molen verkocht aan O. Maenhoudt, die in het begin van deze eeuw de eigenaar was. Maenhoudt dacht er toen nog niet over, de molen af te breken. Men vertelt dat de houten molen van 1830 ook achtkantig was. Hoe lang deze molen daar heeft gestaan, kon de samensteller niet nagaan.

In een beschrijving van het beleg in 1747 schrijft men: "Het graan, dat in het hospitaal was, opgeslagen en in zekerheyt laten brengen en met het malen een aanvang gemaakt." Toen moet er wel een molen zijn geweest, die echter op de diverse kaarten niet was te vinden. Deze molen is na 1927 onttakeld (van de wieken ontdaan). Dat gebeurde in de jaren 1932/1933. Thans is er in Sas van Gent nog een meelfabriek, Walsenmolen genaamd. Ook de molenromp is nag aanwezig.

OVERS LAG

29. Helaas heeft de samensteller van dit molenboekje geen foto kunnen bemaehtigen van de destijds in Overslag staande korenmolen. Het was een witte, stenen baliemolen, in 1859 gebouwd voor rekening van Sehout. In 1865 werd deze korenmolen gekoeht door Plassehaert, de vader van de laatste eigenaar van dezelfde naam (van wie de voomaam niet kon worden aehterhaald). In het najaar van 1925 zijn de wieken kapot gewaaid; daarna is de molen van wieken, kap en balie ontdaan. Van de overgebleven romp, die een trieste herinnering vormt aan de eens in funetie zijnde korenmolen in Overslag, zien we hier een opname.

KOEWACRT

30. Links: hoewel er in Koewacht geen molen meer staat, kunnen we toch uit dat dorp een opname laten zien van de molen die destijds in de buurt Nieuwe Molen stond, van het type open standerdmolen. De molenaar deelde destijds mee dat bij de afbraak was te zien dat aIle onderdelen waren genummerd. Waarschijnlijk is dus alles eerst gemaakt en later in elkaar gezet. Deze molen was in 1801 gebouwd en heeft altijd aan de familie De Blieck behoord, namelijk aan grootvader, vader en zoon. Laatstgenoemde, Aug. de Blieck, heeft deze open standerdmolen in 1922 helaas laten afbreken, waarna hij een motormaalderij had.

Behaive deze "Nieuwe Molen" stond er in het Oost-Zeeuwsoh-Vlaamse Koewacht ook nog een "Oude Molen". Zoals de naam aanduidt, was deze molen ouder dan de op dit plaatje voorkomende molen, maar de juiste ouderdom kon de samensteller helaas niet achterhalen, Ret enige opschrift dat de Iaatste eigenaar zich kon herinneren, was: "De Vos 1730". De molen is ook te vinden op de kaarten van 1750 en 1760. Ret was een open standerdmolen, die helaas in 1921 werd afgebroken. De laatste eigenaar was (sinds 1893) Alphons Misseghers; voor hem, gedurende ruim zestig jaar, de familie Y sebaert.

ZUIDDoRPE

Rechts: de oudste standerdmolen, gelegen tussen Koewacht en Zuiddorpe, heeft het lang volgehouden. In de molen stonden verschillende oude jaartallen, onder andere: P.l654 - Anno 1667 - 1722. Onder tegen de molen stond: "L.L. Viaeminck Fecit 1814". Sinds 1899 was P. Beekman eigenaar. Vanaf het midden van de dertiende eeuw tot het einde van de zestiende eeuw stond in de buurt Zuiddorpe het klooster of de abdij "Ter Haghen", waarbij ook een molen behoorde. "Op het neerhof van het klooster stond een molen, eene brouwerij enz." In 1586 kocht de abdis te Zuiddorpe een korenmolen en huis. In 1548 waren er nog drie molens in deze buurt en weI een staande te Weerzacschole (tussen Axel en Zuiddorpe), een staande tussen Der Hole en Zuiddorpe en een in de "prochie Zuiddorpe ter plaatse bij Houck". Helaas werd ook deze standerdrnolen gesloopt, waarvan dit plaatje ons een beeld laat zien. De personen werden niet herkend.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek